Ở Bắc Virginia, những tòa nhà khổng lồ không cửa sổ như nhà chứa máy bay đang làm "trái tim" cho ngành AI của Mỹ – mảng đang cạnh tranh khốc liệt với Trung Quốc. Nhưng plot twist là: các data center này lại đang ngày càng phụ thuộc vào... chính Trung Quốc về công nghệ pin
Các chuyên gia đang đồng loạt kêu lên: muốn thoát khỏi bàn tay Trung Quốc thì quá khó luôn á!
Những siêu trung tâm dữ liệu này xài điện nhiều ngang một thành phố nhỏ, khiến lưới điện địa phương áp lực vô cùng. Chỉ cần chập điện tí tẹo thôi là có thể gây hiệu ứng domino, làm hỏng luôn mấy dòng code AI siêu nhạy cảm.
Để chống lại tình trạng này, các ông lớn Big Tech đang đổ hàng tỷ USD mua pin lithium-ion siêu to khổng lồ. Nhưng mà vấn đề ở chỗ đây lại là sân chơi mà "Trung Quốc đang leading ở hầu hết các công đoạn công nghiệp", theo lời ông Dan Wang - chuyên gia công nghệ Trung Quốc tại Viện Hoover thuộc Đại học Stanford. "Họ đang bỏ xa về cả công nghệ lẫn quy mô luôn."
Không xa đó, tại Lầu Năm Góc, các quan chức quân sự cũng đang rung chuông báo động tương tự, tuy lý do hơi khác tí.
Các chuyên gia quân sự nhận ra rằng quân đội sẽ cần hàng triệu viên pin để chạy drone, vũ khí laser và đủ thứ vũ khí xịn xò tương lai. Và guess what? Phần lớn mấy viên pin đó cũng đến từ... Trung Quốc
Chuyện Trung Quốc thống trị ngành pin vốn đã là bài toán đau đầu với ngành ô tô từ lâu rồi, nhưng giờ nó đang trở thành mối đe dọa an ninh quốc gia thực sự. Theo Govini (một công ty phần mềm quốc phòng), quân đội Mỹ hiện đang dựa vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc cho khoảng 6.000 linh kiện pin trong các chương trình vũ khí.
"Thực tế harsh vô cùng", bà Tara Murphy Dougherty - CEO của Govini - chia sẻ tại một cuộc họp gần đây với các quan chức quốc phòng hàng đầu ở California. "100% hệ thống vũ khí và nền tảng quân sự của chúng ta đều có chứa linh kiện nước ngoài."
Trung Quốc cũng hiểu rõ tầm quan trọng của công nghệ này. Ngày 9/10, trong bối cảnh căng thẳng thương mại leo thang, Bắc Kinh đe dọa hạn chế xuất khẩu một số công nghệ lithium-ion xịn nhất, bao gồm cả những thành phần cơ bản như cực dương bằng than chì và cực âm. Nói chung là đủ kiểu nắm thóp đối thủ đó
Thử thoát ra thì... khó xỉu!
Các chuyên gia nhận định việc build một ngành công nghiệp không phụ thuộc Trung Quốc gần như mission impossible. Trung Quốc hiện đang dominate mảng pin lithium sắt phosphate (LFP) - loại pin hot nhất cho cả xe điện và lưu trữ năng lượng.
Theo IEA (Cơ quan Năng lượng Quốc tế), năm 2024 Trung Quốc sản xuất tận 99% cell pin LFP và hơn 90% các thành phần chính của thế giới. Độ thống trị này trải dài từ khâu tinh chế nguyên liệu thô như lithium và graphite đến các thành phần cơ bản như cực âm và cực dương giúp electron di chuyển trong pin.
Mỹ cũng có mỏ lithium và startup làm pin, nhưng các chuyên gia cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ và hỗ trợ của chính phủ mới cạnh tranh nổi với các đối thủ Trung Quốc được trợ cấp mạnh tay.
Các nhà phân tích ước tính phải mất ít nhất 5 năm để các nhà sản xuất Mỹ có thể tự sản xuất đủ cell pin LFP đáp ứng nhu cầu nội địa, và còn lâu hơn nữa để tạo được chuỗi cung ứng hoàn chỉnh.
Ông Fatih Birol - CEO của IEA - so sánh sự phụ thuộc của thế giới vào Trung Quốc giống như châu Âu phụ thuộc vào khí đốt của Nga. "Việc phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất, một tuyến thương mại duy nhất cho hàng hóa chiến lược hoặc công nghệ luôn tiềm ẩn rủi ro", ông Birol nói.
Tình thế tiến thoái lưỡng nan này cho thấy một sự thay đổi trong cuộc đua AI - vốn giờ đây phụ thuộc vào hạ tầng điện quốc gia (khả năng cung cấp ổn định lượng điện khổng lồ cho các data center "khát" năng lượng) nhiều không kém gì phụ thuộc vào chip máy tính.
"Điện không đơn thuần là tiện ích," OpenAI viết trong một bức thư hồi tháng 10. "Đó là tài sản chiến lược sẽ đảm bảo sự leading của chúng ta trong công nghệ quan trọng nhất kể từ khi điện ra đời."
Việc thống trị về pin là một phần lớn trong lợi thế ngày càng tăng của Trung Quốc về sản xuất điện nói chung, bao gồm cả năng lượng tái tạo. Theo ông Wang từ Viện Hoover, Trung Quốc từ lâu đã coi pin là ưu tiên hàng đầu về công nghiệp và quân sự.
Các chuyên gia AI cho biết các công ty Mỹ vẫn dẫn đầu về năng lực tính toán. Tuy nhiên, mối lo ngại đang tăng cao rằng lợi thế về hạ tầng năng lượng của Trung Quốc có thể giúp họ vượt mặt Mỹ.
"Tôi gọi AI là 'Dự án Manhattan 2'," Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright nói vào tháng 9, ám chỉ nỗ lực chế tạo vũ khí hạt nhân của Mỹ trong thập niên 1940. Ông nói thêm, nếu "Trung Quốc vượt lên đáng kể so với chúng ta về AI, chúng ta sẽ trở thành quốc gia hạng hai trên hành tinh." Nặng đô thật sự!
Tại sao data center lại cần pin nhiều vậy?
Các kỹ sư vận hành data center thường nhắc đến "năm số 9" về độ tin cậy. Tức là phải giữ cho hệ thống hoạt động online 99,999% thời gian. Chuẩn không cần chỉnh!
Điều này đòi hỏi nguồn điện siêu ổn định. Các ông lớn Big Tech đang tranh giành năng lượng từ khí đốt tự nhiên hoặc nhà máy điện hạt nhân hiện có (có thể chạy 24/7), đồng thời đặt cược vào các công nghệ mới như lò phản ứng nhỏ hoặc nhà máy địa nhiệt tiên tiến.
"Về cơ bản là vớ được cái gì hay cái đó," Justin Gruetzner - CEO tại Burns & McDonnell (công ty kỹ thuật data center) - chia sẻ thẳng thắn.
Pin ngày càng trở nên critical: Hầu hết data center đều dựa vào pin để backup. Pin có thể cấp điện ngay lập tức khi mất điện trong khi chờ máy phát điện chạy bằng khí đốt hoặc dầu diesel khởi động, đảm bảo data không bị mất.
AI còn "ngốn" năng lượng khủng khiếp hơn nữa. EPRI (Viện Nghiên cứu Điện lực) ước tính một câu hỏi cho AI có thể tiêu tốn điện gấp 10 lần so với search Google thông thường. Và sức mạnh tính toán khổng lồ có thể tạo ra những biến động lớn về nhu cầu năng lượng.
Ngay cả gián đoạn nhỏ cũng có thể dẫn đến "lỗi dữ liệu ngầm" - một mối lo mới nổi khi phần cứng AI tạo ra các lỗi tính toán. Jeffrey J. Ma, tác giả chính của một bài báo về vấn đề này, cho biết trong một thử nghiệm, "một lỗi dữ liệu ngầm thực sự đã phá hỏng cả mô hình."
Các loại pin lithium-ion mà Trung Quốc thống trị đang ngày càng phổ biến. Tháng 2 vừa rồi, Google cho biết họ đã lắp hơn 100 triệu cell pin khắp các data center và bắt đầu thay máy phát điện diesel bằng pin. Microsoft cũng tuyên bố mục tiêu loại bỏ nhiên liệu diesel để backup tại data center vào năm 2030 để đáp ứng mục tiêu môi trường.
Nguồn: genk.vn
Các chuyên gia đang đồng loạt kêu lên: muốn thoát khỏi bàn tay Trung Quốc thì quá khó luôn á!
Những siêu trung tâm dữ liệu này xài điện nhiều ngang một thành phố nhỏ, khiến lưới điện địa phương áp lực vô cùng. Chỉ cần chập điện tí tẹo thôi là có thể gây hiệu ứng domino, làm hỏng luôn mấy dòng code AI siêu nhạy cảm.
Để chống lại tình trạng này, các ông lớn Big Tech đang đổ hàng tỷ USD mua pin lithium-ion siêu to khổng lồ. Nhưng mà vấn đề ở chỗ đây lại là sân chơi mà "Trung Quốc đang leading ở hầu hết các công đoạn công nghiệp", theo lời ông Dan Wang - chuyên gia công nghệ Trung Quốc tại Viện Hoover thuộc Đại học Stanford. "Họ đang bỏ xa về cả công nghệ lẫn quy mô luôn."
Không xa đó, tại Lầu Năm Góc, các quan chức quân sự cũng đang rung chuông báo động tương tự, tuy lý do hơi khác tí.
Các chuyên gia quân sự nhận ra rằng quân đội sẽ cần hàng triệu viên pin để chạy drone, vũ khí laser và đủ thứ vũ khí xịn xò tương lai. Và guess what? Phần lớn mấy viên pin đó cũng đến từ... Trung Quốc
Chuyện Trung Quốc thống trị ngành pin vốn đã là bài toán đau đầu với ngành ô tô từ lâu rồi, nhưng giờ nó đang trở thành mối đe dọa an ninh quốc gia thực sự. Theo Govini (một công ty phần mềm quốc phòng), quân đội Mỹ hiện đang dựa vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc cho khoảng 6.000 linh kiện pin trong các chương trình vũ khí.
"Thực tế harsh vô cùng", bà Tara Murphy Dougherty - CEO của Govini - chia sẻ tại một cuộc họp gần đây với các quan chức quốc phòng hàng đầu ở California. "100% hệ thống vũ khí và nền tảng quân sự của chúng ta đều có chứa linh kiện nước ngoài."
Trung Quốc cũng hiểu rõ tầm quan trọng của công nghệ này. Ngày 9/10, trong bối cảnh căng thẳng thương mại leo thang, Bắc Kinh đe dọa hạn chế xuất khẩu một số công nghệ lithium-ion xịn nhất, bao gồm cả những thành phần cơ bản như cực dương bằng than chì và cực âm. Nói chung là đủ kiểu nắm thóp đối thủ đó
Thử thoát ra thì... khó xỉu!
Các chuyên gia nhận định việc build một ngành công nghiệp không phụ thuộc Trung Quốc gần như mission impossible. Trung Quốc hiện đang dominate mảng pin lithium sắt phosphate (LFP) - loại pin hot nhất cho cả xe điện và lưu trữ năng lượng.
Theo IEA (Cơ quan Năng lượng Quốc tế), năm 2024 Trung Quốc sản xuất tận 99% cell pin LFP và hơn 90% các thành phần chính của thế giới. Độ thống trị này trải dài từ khâu tinh chế nguyên liệu thô như lithium và graphite đến các thành phần cơ bản như cực âm và cực dương giúp electron di chuyển trong pin.
Mỹ cũng có mỏ lithium và startup làm pin, nhưng các chuyên gia cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ và hỗ trợ của chính phủ mới cạnh tranh nổi với các đối thủ Trung Quốc được trợ cấp mạnh tay.
Các nhà phân tích ước tính phải mất ít nhất 5 năm để các nhà sản xuất Mỹ có thể tự sản xuất đủ cell pin LFP đáp ứng nhu cầu nội địa, và còn lâu hơn nữa để tạo được chuỗi cung ứng hoàn chỉnh.
Ông Fatih Birol - CEO của IEA - so sánh sự phụ thuộc của thế giới vào Trung Quốc giống như châu Âu phụ thuộc vào khí đốt của Nga. "Việc phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất, một tuyến thương mại duy nhất cho hàng hóa chiến lược hoặc công nghệ luôn tiềm ẩn rủi ro", ông Birol nói.
Tình thế tiến thoái lưỡng nan này cho thấy một sự thay đổi trong cuộc đua AI - vốn giờ đây phụ thuộc vào hạ tầng điện quốc gia (khả năng cung cấp ổn định lượng điện khổng lồ cho các data center "khát" năng lượng) nhiều không kém gì phụ thuộc vào chip máy tính.
"Điện không đơn thuần là tiện ích," OpenAI viết trong một bức thư hồi tháng 10. "Đó là tài sản chiến lược sẽ đảm bảo sự leading của chúng ta trong công nghệ quan trọng nhất kể từ khi điện ra đời."
Việc thống trị về pin là một phần lớn trong lợi thế ngày càng tăng của Trung Quốc về sản xuất điện nói chung, bao gồm cả năng lượng tái tạo. Theo ông Wang từ Viện Hoover, Trung Quốc từ lâu đã coi pin là ưu tiên hàng đầu về công nghiệp và quân sự.
Các chuyên gia AI cho biết các công ty Mỹ vẫn dẫn đầu về năng lực tính toán. Tuy nhiên, mối lo ngại đang tăng cao rằng lợi thế về hạ tầng năng lượng của Trung Quốc có thể giúp họ vượt mặt Mỹ.
"Tôi gọi AI là 'Dự án Manhattan 2'," Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright nói vào tháng 9, ám chỉ nỗ lực chế tạo vũ khí hạt nhân của Mỹ trong thập niên 1940. Ông nói thêm, nếu "Trung Quốc vượt lên đáng kể so với chúng ta về AI, chúng ta sẽ trở thành quốc gia hạng hai trên hành tinh." Nặng đô thật sự!
Tại sao data center lại cần pin nhiều vậy?
Các kỹ sư vận hành data center thường nhắc đến "năm số 9" về độ tin cậy. Tức là phải giữ cho hệ thống hoạt động online 99,999% thời gian. Chuẩn không cần chỉnh!
Điều này đòi hỏi nguồn điện siêu ổn định. Các ông lớn Big Tech đang tranh giành năng lượng từ khí đốt tự nhiên hoặc nhà máy điện hạt nhân hiện có (có thể chạy 24/7), đồng thời đặt cược vào các công nghệ mới như lò phản ứng nhỏ hoặc nhà máy địa nhiệt tiên tiến.
"Về cơ bản là vớ được cái gì hay cái đó," Justin Gruetzner - CEO tại Burns & McDonnell (công ty kỹ thuật data center) - chia sẻ thẳng thắn.
Pin ngày càng trở nên critical: Hầu hết data center đều dựa vào pin để backup. Pin có thể cấp điện ngay lập tức khi mất điện trong khi chờ máy phát điện chạy bằng khí đốt hoặc dầu diesel khởi động, đảm bảo data không bị mất.
AI còn "ngốn" năng lượng khủng khiếp hơn nữa. EPRI (Viện Nghiên cứu Điện lực) ước tính một câu hỏi cho AI có thể tiêu tốn điện gấp 10 lần so với search Google thông thường. Và sức mạnh tính toán khổng lồ có thể tạo ra những biến động lớn về nhu cầu năng lượng.
Ngay cả gián đoạn nhỏ cũng có thể dẫn đến "lỗi dữ liệu ngầm" - một mối lo mới nổi khi phần cứng AI tạo ra các lỗi tính toán. Jeffrey J. Ma, tác giả chính của một bài báo về vấn đề này, cho biết trong một thử nghiệm, "một lỗi dữ liệu ngầm thực sự đã phá hỏng cả mô hình."
Các loại pin lithium-ion mà Trung Quốc thống trị đang ngày càng phổ biến. Tháng 2 vừa rồi, Google cho biết họ đã lắp hơn 100 triệu cell pin khắp các data center và bắt đầu thay máy phát điện diesel bằng pin. Microsoft cũng tuyên bố mục tiêu loại bỏ nhiên liệu diesel để backup tại data center vào năm 2030 để đáp ứng mục tiêu môi trường.
Nguồn: genk.vn