Mình có cả tá cách để support, dạy dỗ và động viên lũ trẻ. Nhưng đôi khi lại quên mất điều đơn giản nhất: chính là cách mình nói chuyện với chúng mỗi ngày ấy...
Phát triển não bộ từ chính những lời khen ngợi đúng cách
Trẻ con nhạy cảm với lời khen lắm á! Có thể với người lớn thì hai câu khen nghe na ná nhau. Nhưng với lũ nhóc thì lời khen dựa vào quá trình học tập và lời khen dựa vào kết quả học tập lại khác nhau một trời một vực đó nha.
Trẻ sẽ phát triển tư duy và có passion học hành hơn hẳn khi được công nhận cả quá trình, chứ không chỉ là kết quả cuối cùng. Bởi vì khen theo kết quả có thể tạo cho trẻ cái "cơn khát danh hiệu" tức thời, dựa trên một kiểu tư duy cố định (fixed mindset).
Nói dễ hiểu hơn, tư duy cố định sẽ khiến các bé cảm thấy mình thất bại nếu không đạt được điều gì đó như mong muốn. Trong khi đó, một đứa trẻ với tư duy tăng trưởng (growth mindset) sẽ không tự cho mình là fail dù chưa đạt được mục tiêu đề ra. Vậy nên khen phải khen đúng cách chứ không phải khen bừa!
Phát triển tư duy chính là chìa khóa tạo nên thành công của mỗi đứa trẻ. Check mấy ví dụ dưới đây để thấy sự khác biệt rõ rệt:
Tư duy cố định: "Con trả lời đúng rồi, giỏi lắm! Con thông minh thật!"
Tư duy tăng trưởng: "Con trả lời đúng rồi, giỏi lắm! Con đã cố gắng rất nhiều để hiểu bài này và cuối cùng thì con làm được rồi!"
Tư duy cố định: "Con giải câu đố nhanh quá! Con giỏi thật!"
Tư duy tăng trưởng: "Tuyệt vời! Vậy thử một câu đố khó hơn xem sao? Mẹ tin con làm được mà!"
Tại sao tăng trưởng tư duy lại quan trọng thế?
Tiến sĩ Carol Dweck - người đi đầu trong nghiên cứu về tư duy tại Đại học Stanford đã tin rằng: tăng trưởng tư duy là điều cần thiết để khuyến khích sự tự tin giúp ai đó đạt được thành công. Khi một đứa trẻ cố gắng làm điều gì đó lần đầu tiên, suy nghĩ của chúng không nên gắn với việc chúng sẽ làm tốt đến đâu. Mà quan trọng hơn là chúng hiểu rằng đây không phải all or nothing, vẫn còn cơ hội để thử và làm lại nhiều lần nữa mà.
Điều này quan trọng để một đứa trẻ không trở nên sợ thất bại cũng như tự tin hơn khi thực hiện task.
Dweck và team đã tiến hành nghiên cứu với một số học sinh lớp 7 khi các em bắt đầu năm học mới với điểm thi gần như y hệt nhau. Tất cả đều được đánh giá dấu hiệu của tư duy tăng trưởng hay tư duy cố định. Sau hai năm, đã có một sự khác biệt rõ rệt trong thành tích học tập giữa hai nhóm.
Kết quả cho thấy, những đứa trẻ có tư duy cố định có mục tiêu hoàn toàn khác: Chúng dễ có xu hướng tránh né những thứ mà chúng biết mình có thể làm không tốt. Còn những đứa trẻ có tư duy tăng trưởng lại tin rằng trí thông minh có thể được phát triển và do đó chúng học được nhiều điều mới mẻ hơn hẳn.
Khi nào thì nên áp dụng tăng trưởng tư duy cho trẻ?
Nghiên cứu cho thấy không bao giờ là quá sớm hoặc quá muộn để khuyến khích tăng trưởng tư duy ở trẻ em đâu nha! Hầu hết trẻ em đều tự nhiên có tư duy tăng trưởng, nhưng qua quá trình người lớn nuôi dạy đã ảnh hưởng rất lớn, vô tình biến những tư duy đó thành tư duy cố định.
Thời điểm optimal nhất để khuyến khích tăng trưởng tư duy là từ lúc đứa trẻ bắt đầu phát triển ngôn ngữ. Nhưng cũng không có nghĩa là không còn hi vọng cho những em đã lớn hơn rồi nhé.
Hầu hết trẻ em ở độ tuổi lớn hơn đã có sự kết hợp giữa tư duy tăng trưởng và tư duy cố định về những thứ khác nhau, tùy thuộc vào kinh nghiệm của chúng. Cho nên, nhiệm vụ của người lớn là giúp khuyến khích tăng trưởng tư duy của trẻ để phát triển tài năng, bằng cách sử dụng từ ngữ cẩn thận và cho trẻ sự ủng hộ tinh thần tuyệt đối.
Nguồn: kenh14.vn