Teen77bd31ab
New member
Bốn lưu vực sông cùng phá kỷ lục lịch sử – nghe mà muốn "té ngửa" luôn á! Chuyện này cực hiếm, chưa từng có trong 50 năm qua ở Nam Trung bộ đó các bạn ơi. Lũ năm nay xảy ra muộn hơn mọi năm, hàng loạt trạm đo "sốc toàn tập" khi ghi nhận mưa kỷ lục. Thậm chí Ninh Thuận (cũ) – vùng đất khô hạn nhất cả nước – cũng chìm trong mưa lũ luôn. Đợt mưa lũ lịch sử vừa qua thực sự cực đoan và dị thường vô cùng
## Mưa vài ngày = cả năm, "trời ơi đất hỡi"
Từ đêm 15/11, mưa bắt đầu trút xuống miền Trung như trút nước. Nguyên nhân vẫn là combo kinh điển: không khí lạnh mạnh + nhiễu động gió đông + địa hình đón gió. Nhưng lần này level dị thường "vượt trần" luôn, không ai dự báo được hết nổi.
Không khí lạnh liên tục "ship" những vùng nhiễu động từ biển vào, khiến mưa dữ dội trút xuống không ngừng nghỉ, trải dài từ Hà Tĩnh đến Khánh Hoà. Khu vực "chịu đòn" nặng nhất là Gia Lai (Bình Định cũ), Đắk Lắk (Phú Yên cũ) và Khánh Hoà. Lượng mưa phổ biến từ 800-1.700 mm ở nhiều nơi – con số "khủng" vượt xa khả năng tiêu thoát tự nhiên.
Theo số liệu của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, Phú Yên (cũ) là nơi hứng mưa dữ dội nhất: từ 500-1.200mm. Riêng Sông Hinh mưa tận 1.861,8mm, Sông Hinh 4 là 1.759,4mm, Hòa Mỹ Tây 1.575mm, Sơn Long 1.363,8m. Lượng mưa này gần bằng lượng mưa trung bình CẢ NĂM luôn các bạn ơi!
Bình Định (cũ) cũng "ăn đòn" với lượng mưa phổ biến từ 300-600mm, có nơi cao hơn. Khánh Hoà đợt này mưa phổ biến từ 500-700mm.
Đặc biệt, khu vực thuộc Ninh Thuận (cũ) – vốn là vùng khô hạn nhất cả nước – cũng hứng chịu lượng mưa "khủng" như Ninh Hải 600mm. Lượng mưa này gần bằng lượng mưa trung bình năm của địa phương – nơi mà trước đó mỗi năm chỉ mưa từ 700-800mm thôi đó!
Hàng loạt trạm đo ghi nhận lượng mưa vượt qua các kỷ lục lịch sử từng có. Theo phân loại của Tổ chức Khí tượng thế giới, đây là các sự kiện hiếm gặp, gần như không thể dự báo chính xác định lượng được.
## Lũ dâng "đỉnh của chóp" trên 4 lưu vực sông
Mưa lớn dữ dội dẫn đến đợt lũ lịch sử ở Nam Trung bộ từ ngày 16-22/11. Trưa 19/11, lũ trên sông Kỳ Lộ của Đắk Lắk tại trạm Hà Bằng dâng nhanh qua mức 13,47m – phá kỷ lục suốt 32 năm qua ở khu vực này.
Đến đêm 19/11, đỉnh lũ trên sông Ba tại trạm Củng Sơn dâng "cuồn cuộn" lên ngưỡng 40,99m, vượt mức lũ lịch sử năm 1993 tới 1,09m. Sông Ba tại trạm Phú Lâm cũng vượt lũ lịch sử năm 1993 luôn.
Chiều 20/11, lũ trên sông Dinh Ninh Hoà tại Khánh Hoà đã vượt qua mực nước 6,77m – mức lũ lịch sử suốt 39 năm qua. Sông Đa Nhim (Lâm Đồng) cũng ghi nhận mức lũ vượt lịch sử trong vòng 30-40 năm trở lại đây.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia cho hay, điểm đặc biệt của đợt lũ này là nhiều sông lớn cùng vượt lũ lịch sử. "Hiện tượng lũ cùng phá kỷ lục trên 3-5 lưu vực là cực kỳ hiếm, gần như chưa từng xuất hiện trong hơn 50 năm quan trắc, không thuộc mức lũ tính toán thông thường. Điều này cho thấy chỉ dự báo chính xác hơn vẫn không đủ để ngăn chặn thiên tai vượt lịch sử", Trung tâm nhấn mạnh. Đỉnh lũ trên sông Ba tại trạm Phú Lâm trong đợt này có chu kỳ lặp lại ước tính khoảng 50 năm – tần suất hiếm gặp lắm rồi!
Một đặc điểm của Nam Trung bộ là các lưu vực sông ngắn, độ dốc lớn khiến nước mưa tập trung nhanh về hạ lưu, dẫn đến lũ quét, lũ ống và lũ lên cực nhanh chỉ trong vài giờ. Cộng thêm triều cường dâng cao, nên việc tiêu thoát nước diễn ra chậm. Kết quả là 180.000 nhà dân ngập sâu – con số "kinh hoàng" thực sự!
Ngoài ra, theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, thống kê trong 30 năm qua, các đợt lũ lớn ở Nam Trung bộ thường xảy ra trước ngày 15/11. Riêng đợt lũ lớn năm 2025 lại xuất hiện muộn hơn so với quy luật này.
"Sự kiện lũ lớn bất thường này là một minh chứng rõ ràng cho thấy quy luật lũ truyền thống đang thay đổi, phản ánh xu hướng thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường do tác động của biến đổi khí hậu dẫn đến sự thay đổi của hoàn lưu, bão và áp thấp nhiệt đới", Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia nêu rõ.
## Làm rõ vai trò của "nhân tai" trong mưa lũ
Theo TS Tô Văn Trường, chuyên gia độc lập về môi trường và tài nguyên nước, xu hướng mưa lớn cực đoan gia tăng là điều không còn tranh cãi. Tuy nhiên, ông cho rằng mức độ thiệt hại của nhiều địa phương không chỉ đến từ thiên tai thuần túy, mà còn chịu tác động đáng kể từ những yếu tố do chính con người tạo ra như: phá rừng, san lấp hồ ao, lấn chiếm dòng chảy, bê tông hóa quá mức, vận hành hồ chứa thiếu linh hoạt và hệ thống thoát nước lạc hậu.
Vị chuyên gia này cho rằng cần xác định mức độ đóng góp của thiên tai và nhân tai trong từng trận ngập. Dù khó có con số tuyệt đối nhưng việc đánh giá định lượng là cần thiết để xác định các giải pháp sát thực tiễn, đặc biệt là khắc phục phần nhân tai – phần mà con người có thể chủ động điều chỉnh được. Việc này có thể thực hiện bằng điều kiện khoa học công nghệ kỹ thuật hiện nay thông qua các mô hình mô phỏng.
Ông Trường cũng cho rằng Việt Nam nên tham khảo kinh nghiệm các nước trong phòng chống mưa lũ, ngập lụt.
Hà Lan – quốc gia có nhiều diện tích thấp dưới mực nước biển – đã kiểm soát ngập bằng hệ thống đê, cống và hồ chứa phức hợp, quy hoạch theo kịch bản biến đổi khí hậu, áp dụng "đất dành cho nước" để điều tiết lũ, buộc các công trình lấn chiếm dòng chảy phải tháo dỡ.
Nhật Bản tập trung vào hệ thống kênh điều tiết, hồ chứa đa mục tiêu, cơ chế cảnh báo sớm và cơ chế sơ tán được thực hiện nghiêm ngặt.
Singapore quản lý nước theo hướng tổng thể, kết hợp nước mưa, nước mặt và tái sử dụng nước, hạ tầng thoát nước hiện đại, hồ điều hòa đa chức năng, kết hợp dữ liệu số và giám sát liên tục.
Trung Quốc thực hiện mô hình "đô thị bọt biển", kết hợp kỹ thuật và giải pháp thiên nhiên, bao gồm hồ điều hòa, đường thoát nước mặt, thảm thực vật giữ nước giúp giảm ngập tới 30-40% luôn đó!
TS Trường nhìn nhận, quản lý khoa học, quy hoạch thông minh, hạ tầng thích ứng và kỷ luật cao giúp giảm rủi ro đáng kể. Vị chuyên gia này đề xuất một số giải pháp cụ thể như:
**Quy hoạch đô thị theo tư duy "tôn trọng nước"** – chuyển từ tư duy "trị thủy" sang tư duy "sống chung với nước". Đô thị phải có hồ điều hòa, vùng trũng chứa nước tạm thời, kênh rạch thông suốt, không gian thoát nước mở. Những mô hình "đô thị bọt biển" ở Trung Quốc hay "dòng sông sống" ở Hàn Quốc cho thấy giải pháp tự nhiên - kỹ thuật kết hợp có thể giảm ngập tới 30-40%. Đặc biệt, không san lấp hồ ao, không biến đất trũng thành đất dự án!
TS Trường cũng đề xuất giải pháp **ngăn chặn phá rừng và khôi phục rừng đầu nguồn**, rà soát toàn diện hệ thống thoát nước và nâng cấp theo chuẩn mới. Mỗi đô thị phải có bản đồ ngập rõ ràng, cập nhật theo thời gian thực, xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm sông, suối, kênh rạch.
Bên cạnh đó, cần **kiểm soát khai thác nước ngầm** để giảm sụt lún, đồng thời hiện đại hóa dự báo khí tượng - thủy văn và vận hành hồ chứa. Các mô hình thời tiết số, radar mưa, dữ liệu vệ tinh và hệ thống phân tích theo thời gian thực cần được đầu tư mạnh. Ngành Khí tượng thủy văn cần được quan tâm trong điều hành phòng chống thiên tai. Vận hành hồ chứa cũng phải chuyển từ cơ chế "xả theo quy định cứng" sang vận hành theo kịch bản dự báo linh hoạt.
Một nội dung quan trọng nữa, theo TS Trường, là **thiết lập cơ chế điều phối liên ngành thống nhất**. Ông cho rằng ngập lụt không phải vấn đề của một ngành. Vì vậy, cần có một trung tâm điều hành tích hợp dữ liệu khí tượng - thủy văn - đô thị - giao thông - nông nghiệp. "Một bản đồ - một dữ liệu - một chỉ huy" phải trở thành nguyên tắc trong điều hành. "Chỉ có vậy mới tránh được sự chồng chéo, mạnh ai nấy làm", TS Trường nói thẳng luôn!
## Mưa lũ vừa qua, bão lại sắp vào rồi các bạn ơi!
Sáng 24/11, vùng áp thấp trên vùng biển phía đông Philippines mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới. Dự báo đêm 25/11, áp thấp nhiệt đới sẽ vào Biển Đông, có khả năng mạnh lên thành bão – là cơn bão số 15 năm nay.
Dự báo khi đi qua khu vực phía bắc đặc khu Trường Sa, bão có thể đạt cường độ mạnh nhất, cấp 10, giật cấp 13. Sau đó, bão di chuyển theo hướng tây, hướng về đất liền Nam Trung bộ, trọng tâm ảnh hưởng từ khu vực Gia Lai đến Lâm Đồng (vùng từ Bình Định đến Bình Thuận cũ), thời gian ảnh hưởng chính trong khoảng 28–30/11.
Những nhận định ban đầu cho thấy, khi tiến vào vùng biển ven bờ, bão có thể giảm cường độ do tác động của không khí lạnh và nhiệt độ bề mặt biển thấp tại khu vực biển Nam Trung bộ. Cường độ khi ảnh hưởng đến đất liền có thể ở mức bão cấp 8–9 hoặc áp thấp nhiệt đới.
Nguồn: soha.vn
## Mưa vài ngày = cả năm, "trời ơi đất hỡi"
Từ đêm 15/11, mưa bắt đầu trút xuống miền Trung như trút nước. Nguyên nhân vẫn là combo kinh điển: không khí lạnh mạnh + nhiễu động gió đông + địa hình đón gió. Nhưng lần này level dị thường "vượt trần" luôn, không ai dự báo được hết nổi.
Không khí lạnh liên tục "ship" những vùng nhiễu động từ biển vào, khiến mưa dữ dội trút xuống không ngừng nghỉ, trải dài từ Hà Tĩnh đến Khánh Hoà. Khu vực "chịu đòn" nặng nhất là Gia Lai (Bình Định cũ), Đắk Lắk (Phú Yên cũ) và Khánh Hoà. Lượng mưa phổ biến từ 800-1.700 mm ở nhiều nơi – con số "khủng" vượt xa khả năng tiêu thoát tự nhiên.
Theo số liệu của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, Phú Yên (cũ) là nơi hứng mưa dữ dội nhất: từ 500-1.200mm. Riêng Sông Hinh mưa tận 1.861,8mm, Sông Hinh 4 là 1.759,4mm, Hòa Mỹ Tây 1.575mm, Sơn Long 1.363,8m. Lượng mưa này gần bằng lượng mưa trung bình CẢ NĂM luôn các bạn ơi!
Bình Định (cũ) cũng "ăn đòn" với lượng mưa phổ biến từ 300-600mm, có nơi cao hơn. Khánh Hoà đợt này mưa phổ biến từ 500-700mm.
Đặc biệt, khu vực thuộc Ninh Thuận (cũ) – vốn là vùng khô hạn nhất cả nước – cũng hứng chịu lượng mưa "khủng" như Ninh Hải 600mm. Lượng mưa này gần bằng lượng mưa trung bình năm của địa phương – nơi mà trước đó mỗi năm chỉ mưa từ 700-800mm thôi đó!
Hàng loạt trạm đo ghi nhận lượng mưa vượt qua các kỷ lục lịch sử từng có. Theo phân loại của Tổ chức Khí tượng thế giới, đây là các sự kiện hiếm gặp, gần như không thể dự báo chính xác định lượng được.
## Lũ dâng "đỉnh của chóp" trên 4 lưu vực sông
Mưa lớn dữ dội dẫn đến đợt lũ lịch sử ở Nam Trung bộ từ ngày 16-22/11. Trưa 19/11, lũ trên sông Kỳ Lộ của Đắk Lắk tại trạm Hà Bằng dâng nhanh qua mức 13,47m – phá kỷ lục suốt 32 năm qua ở khu vực này.
Đến đêm 19/11, đỉnh lũ trên sông Ba tại trạm Củng Sơn dâng "cuồn cuộn" lên ngưỡng 40,99m, vượt mức lũ lịch sử năm 1993 tới 1,09m. Sông Ba tại trạm Phú Lâm cũng vượt lũ lịch sử năm 1993 luôn.
Chiều 20/11, lũ trên sông Dinh Ninh Hoà tại Khánh Hoà đã vượt qua mực nước 6,77m – mức lũ lịch sử suốt 39 năm qua. Sông Đa Nhim (Lâm Đồng) cũng ghi nhận mức lũ vượt lịch sử trong vòng 30-40 năm trở lại đây.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia cho hay, điểm đặc biệt của đợt lũ này là nhiều sông lớn cùng vượt lũ lịch sử. "Hiện tượng lũ cùng phá kỷ lục trên 3-5 lưu vực là cực kỳ hiếm, gần như chưa từng xuất hiện trong hơn 50 năm quan trắc, không thuộc mức lũ tính toán thông thường. Điều này cho thấy chỉ dự báo chính xác hơn vẫn không đủ để ngăn chặn thiên tai vượt lịch sử", Trung tâm nhấn mạnh. Đỉnh lũ trên sông Ba tại trạm Phú Lâm trong đợt này có chu kỳ lặp lại ước tính khoảng 50 năm – tần suất hiếm gặp lắm rồi!
Một đặc điểm của Nam Trung bộ là các lưu vực sông ngắn, độ dốc lớn khiến nước mưa tập trung nhanh về hạ lưu, dẫn đến lũ quét, lũ ống và lũ lên cực nhanh chỉ trong vài giờ. Cộng thêm triều cường dâng cao, nên việc tiêu thoát nước diễn ra chậm. Kết quả là 180.000 nhà dân ngập sâu – con số "kinh hoàng" thực sự!
Ngoài ra, theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, thống kê trong 30 năm qua, các đợt lũ lớn ở Nam Trung bộ thường xảy ra trước ngày 15/11. Riêng đợt lũ lớn năm 2025 lại xuất hiện muộn hơn so với quy luật này.
"Sự kiện lũ lớn bất thường này là một minh chứng rõ ràng cho thấy quy luật lũ truyền thống đang thay đổi, phản ánh xu hướng thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường do tác động của biến đổi khí hậu dẫn đến sự thay đổi của hoàn lưu, bão và áp thấp nhiệt đới", Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia nêu rõ.
## Làm rõ vai trò của "nhân tai" trong mưa lũ
Theo TS Tô Văn Trường, chuyên gia độc lập về môi trường và tài nguyên nước, xu hướng mưa lớn cực đoan gia tăng là điều không còn tranh cãi. Tuy nhiên, ông cho rằng mức độ thiệt hại của nhiều địa phương không chỉ đến từ thiên tai thuần túy, mà còn chịu tác động đáng kể từ những yếu tố do chính con người tạo ra như: phá rừng, san lấp hồ ao, lấn chiếm dòng chảy, bê tông hóa quá mức, vận hành hồ chứa thiếu linh hoạt và hệ thống thoát nước lạc hậu.
Vị chuyên gia này cho rằng cần xác định mức độ đóng góp của thiên tai và nhân tai trong từng trận ngập. Dù khó có con số tuyệt đối nhưng việc đánh giá định lượng là cần thiết để xác định các giải pháp sát thực tiễn, đặc biệt là khắc phục phần nhân tai – phần mà con người có thể chủ động điều chỉnh được. Việc này có thể thực hiện bằng điều kiện khoa học công nghệ kỹ thuật hiện nay thông qua các mô hình mô phỏng.
Ông Trường cũng cho rằng Việt Nam nên tham khảo kinh nghiệm các nước trong phòng chống mưa lũ, ngập lụt.
Hà Lan – quốc gia có nhiều diện tích thấp dưới mực nước biển – đã kiểm soát ngập bằng hệ thống đê, cống và hồ chứa phức hợp, quy hoạch theo kịch bản biến đổi khí hậu, áp dụng "đất dành cho nước" để điều tiết lũ, buộc các công trình lấn chiếm dòng chảy phải tháo dỡ.
Nhật Bản tập trung vào hệ thống kênh điều tiết, hồ chứa đa mục tiêu, cơ chế cảnh báo sớm và cơ chế sơ tán được thực hiện nghiêm ngặt.
Singapore quản lý nước theo hướng tổng thể, kết hợp nước mưa, nước mặt và tái sử dụng nước, hạ tầng thoát nước hiện đại, hồ điều hòa đa chức năng, kết hợp dữ liệu số và giám sát liên tục.
Trung Quốc thực hiện mô hình "đô thị bọt biển", kết hợp kỹ thuật và giải pháp thiên nhiên, bao gồm hồ điều hòa, đường thoát nước mặt, thảm thực vật giữ nước giúp giảm ngập tới 30-40% luôn đó!
TS Trường nhìn nhận, quản lý khoa học, quy hoạch thông minh, hạ tầng thích ứng và kỷ luật cao giúp giảm rủi ro đáng kể. Vị chuyên gia này đề xuất một số giải pháp cụ thể như:
**Quy hoạch đô thị theo tư duy "tôn trọng nước"** – chuyển từ tư duy "trị thủy" sang tư duy "sống chung với nước". Đô thị phải có hồ điều hòa, vùng trũng chứa nước tạm thời, kênh rạch thông suốt, không gian thoát nước mở. Những mô hình "đô thị bọt biển" ở Trung Quốc hay "dòng sông sống" ở Hàn Quốc cho thấy giải pháp tự nhiên - kỹ thuật kết hợp có thể giảm ngập tới 30-40%. Đặc biệt, không san lấp hồ ao, không biến đất trũng thành đất dự án!
TS Trường cũng đề xuất giải pháp **ngăn chặn phá rừng và khôi phục rừng đầu nguồn**, rà soát toàn diện hệ thống thoát nước và nâng cấp theo chuẩn mới. Mỗi đô thị phải có bản đồ ngập rõ ràng, cập nhật theo thời gian thực, xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm sông, suối, kênh rạch.
Bên cạnh đó, cần **kiểm soát khai thác nước ngầm** để giảm sụt lún, đồng thời hiện đại hóa dự báo khí tượng - thủy văn và vận hành hồ chứa. Các mô hình thời tiết số, radar mưa, dữ liệu vệ tinh và hệ thống phân tích theo thời gian thực cần được đầu tư mạnh. Ngành Khí tượng thủy văn cần được quan tâm trong điều hành phòng chống thiên tai. Vận hành hồ chứa cũng phải chuyển từ cơ chế "xả theo quy định cứng" sang vận hành theo kịch bản dự báo linh hoạt.
Một nội dung quan trọng nữa, theo TS Trường, là **thiết lập cơ chế điều phối liên ngành thống nhất**. Ông cho rằng ngập lụt không phải vấn đề của một ngành. Vì vậy, cần có một trung tâm điều hành tích hợp dữ liệu khí tượng - thủy văn - đô thị - giao thông - nông nghiệp. "Một bản đồ - một dữ liệu - một chỉ huy" phải trở thành nguyên tắc trong điều hành. "Chỉ có vậy mới tránh được sự chồng chéo, mạnh ai nấy làm", TS Trường nói thẳng luôn!
## Mưa lũ vừa qua, bão lại sắp vào rồi các bạn ơi!
Sáng 24/11, vùng áp thấp trên vùng biển phía đông Philippines mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới. Dự báo đêm 25/11, áp thấp nhiệt đới sẽ vào Biển Đông, có khả năng mạnh lên thành bão – là cơn bão số 15 năm nay.
Dự báo khi đi qua khu vực phía bắc đặc khu Trường Sa, bão có thể đạt cường độ mạnh nhất, cấp 10, giật cấp 13. Sau đó, bão di chuyển theo hướng tây, hướng về đất liền Nam Trung bộ, trọng tâm ảnh hưởng từ khu vực Gia Lai đến Lâm Đồng (vùng từ Bình Định đến Bình Thuận cũ), thời gian ảnh hưởng chính trong khoảng 28–30/11.
Những nhận định ban đầu cho thấy, khi tiến vào vùng biển ven bờ, bão có thể giảm cường độ do tác động của không khí lạnh và nhiệt độ bề mặt biển thấp tại khu vực biển Nam Trung bộ. Cường độ khi ảnh hưởng đến đất liền có thể ở mức bão cấp 8–9 hoặc áp thấp nhiệt đới.
Nguồn: soha.vn