Mưa lớn không chỉ làm Bangkok "toang" mà còn gây ngập tại nhiều tỉnh thành khác của Thái Lan nữa các bạn ơi Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về khả năng chống chịu của các đô thị trước những trận mưa cực đoan có cường độ ngày càng khủng.
Phó giáo sư, tiến sĩ Thon Thamrongnawasawat, chuyên gia về biển và môi trường tại Khoa Thủy sản, Đại học Kasetsart, mô tả hình thái thời tiết vừa xảy ra tại Thái Lan là một đợt mưa kéo dài, hay còn được gọi là tình trạng mưa "cố định tại chỗ" luôn.
Theo ông, các hệ thống mây mang mưa liên tục đi qua hoặc phát triển trên cùng một khu vực trong hơn 30 giờ. Khi những khối mây mưa liên tiếp bổ sung lượng nước xuống một địa điểm trong thời gian dài, tổng lượng mưa tích lũy có thể nhanh chóng vượt khả năng tiêu thoát của hệ thống đô thị (dễ hiểu là cống không kịp xả nước đó mọi người).
Điều đáng chú ý là Bangkok không cần phải nhận một lượng nước lớn từ thượng nguồn mới xảy ra ngập nghiêm trọng đâu nhé. Chỉ riêng lượng mưa cực lớn đổ xuống trong thời gian ngắn cũng có thể tạo áp lực cực kỳ lớn lên hệ thống cống, kênh và các công trình thoát nước rồi.
Ông Thon cho rằng cường độ mưa có thể liên quan đến sự kết hợp giữa điều kiện Siêu El Nino và xu hướng nhiệt độ toàn cầu gia tăng, khiến khí quyển có khả năng giữ nhiều hơi ẩm hơn (aka nóng quá thì mưa nhiều hơn đó).
Theo chuyên gia này, cứ mỗi khi nhiệt độ tăng 1 độ C, khả năng chứa hơi nước của khí quyển có thể tăng khoảng 7%. Khi lượng hơi ẩm tích tụ đủ lớn và gặp điều kiện khí quyển thuận lợi, lượng nước có thể được giải phóng dưới dạng những trận mưa khủng khiếp luôn
Không chỉ chịu tác động từ mưa, Bangkok còn phải đối mặt với điều kiện bất lợi từ biển nữa. Gió mùa ở khu vực phía trong Vịnh Thái Lan có tốc độ hơn 40 km/giờ, tạo ra những con sóng cao hơn 1 m. Điều này góp phần làm mực nước biển dâng, qua đó hạn chế khả năng đưa nước từ hệ thống thoát nước của thành phố ra bên ngoài.
Nói cách khác, Bangkok phải giải quyết lượng nước mưa rất lớn trong lúc điều kiện bên ngoài lại không thuận lợi cho việc tiêu thoát (chắc éo gì được rồi ). Đây là một trong những yếu tố khiến tình trạng ngập tại thủ đô Thái Lan trở nên nghiêm trọng hơn.
"Rain Bomb" - cảnh báo về những trận mưa như "sóng thần từ trên trời"
Viện Môi trường Thái Lan (TEI) sử dụng thuật ngữ "Rain Bomb" để mô tả hiện tượng mưa cực đoan, trong đó một lượng nước siêu to khổng lồ trút xuống trong thời gian ngắn.
Theo TEI, trong một số trường hợp, lượng mưa có thể đạt 200-400 mm chỉ trong vài giờ (tưởng tượng cả bể bơi đổ xuống đầu luôn
). Với cường độ như vậy, các khu vực đô thị có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng ngập nghiêm trọng, trong khi khu vực miền núi có nguy cơ xảy ra lũ quét và sạt lở."Rain Bomb" còn được ví như "sóng thần từ trên trời", bởi lượng nước khổng lồ xuất hiện trong thời gian ngắn có thể tạo ra tác động đột ngột và trên diện rộng.
Đáng lo ngại, hiện tượng này ngày càng khó dự đoán trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm thay đổi các hình thái thời tiết. Những dữ liệu thời tiết trong quá khứ có thể không còn phản ánh đầy đủ mức độ cực đoan mà các thành phố có thể phải đối mặt trong tương lai nữa.
Phó giáo sư, tiến sĩ Seree Supratid, Giám đốc Trung tâm Biến đổi khí hậu và Thiên tai thuộc Đại học Rangsit, chuyên gia từng tham gia các công việc liên quan đến Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC), cho rằng tình trạng ngập tại Bangkok cũng đặt ra vấn đề đối với chiến lược thoát nước của thành phố.
Ông Seree đồng thời cảnh báo lượng mưa tích lũy lớn vẫn là mối lo ngại tại các khu vực miền Tây và miền Đông Thái Lan.
Hai chuyên gia đề xuất Bangkok cần tăng cường hệ thống cảnh báo sớm, tính toán lại năng lực thoát nước theo đặc điểm của một đô thị ven biển và chủ động chuẩn bị cho những kịch bản thiên tai nghiêm trọng nhất (vì bây giờ mưa không theo kịch bản nữa các bạn ạ ).
Ông Thon nhấn mạnh rằng trong thời đại khí hậu nóng lên, việc coi một hiện tượng cực đoan là "bất ngờ" có thể không còn phù hợp. Theo ông, cơ quan chức năng cần chuẩn bị trước cho kịch bản xấu nhất có khả năng xảy ra, ngay cả khi diễn biến cuối cùng nhẹ hơn dự báo.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với Bangkok, nơi hàng triệu người sinh sống và hoạt động trong một đô thị có địa hình thấp, hệ thống kênh rạch dày đặc và chịu ảnh hưởng trực tiếp của điều kiện thủy văn tại Vịnh Thái Lan.
Bangkok dùng AI dự báo mưa trước 3 giờ để chống ngập
Trước nguy cơ những trận mưa cực đoan xuất hiện với cường độ ngày càng khó lường, Chính quyền Đô thị Bangkok (BMA) đang từng bước chuyển sang mô hình quản lý nước dựa trên dữ liệu (công nghệ vào cuộc rồi nè!).
Một trung tâm chỉ huy được sử dụng để thu thập thông tin từ camera giám sát và hệ thống đo từ xa (telemetry). Dữ liệu được tổng hợp nhằm xác định những khu vực đang phát sinh vấn đề, từ đó điều phối nhân lực và phương tiện tới xử lý.
Đáng chú ý, AI đang được kết hợp với radar thời tiết băng tần C và X để phân tích quá trình hình thành, phát triển và di chuyển của các đám mây mưa.
Theo thông tin được cung cấp, hệ thống có thể dự báo lượng mưa trước tối đa 3 giờ, với độ chính xác khoảng 80-85%. Khoảng thời gian cảnh báo này có thể giúp chính quyền chủ động hạ mực nước tại các kênh, chuẩn bị máy bơm, máy móc và nhân lực trước khi mưa lớn xuất hiện (ít nhất cũng có thời gian chuẩn bị tâm lý ).
Tuy nhiên, công nghệ dự báo chỉ là một phần của bài toán thôi nhé. Ông Thon cho rằng công tác hỗ trợ sau thiên tai cũng có thể bị chậm lại bởi các ràng buộc về pháp lý và hành chính. Vì vậy, năng lực phản ứng nhanh, cơ chế phối hợp giữa các đơn vị và sự chuẩn bị từ trước cũng đóng vai trò quan trọng lắm.
Đợt mưa hơn 300 mm tại Bangkok một lần nữa cho thấy nguy cơ ngập đô thị không chỉ đến từ nước lũ từ thượng nguồn. Mưa cực đoan tại chỗ, mực nước biển, gió mùa và khả năng tiêu thoát của hệ thống đô thị có thể cùng lúc tác động, khiến tình trạng ngập diễn biến nhanh và phức tạp.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục làm gia tăng những hình thái thời tiết cực đoan, bài toán của Bangkok không chỉ là làm thế nào để thoát nước nhanh hơn sau một trận mưa lớn, mà còn là làm thế nào để dự báo sớm, chuẩn bị trước và giảm thiểu thiệt hại ngay từ khi những đám mây mưa đầu tiên hình thành ️
Nguồn: techz.vn