Ở các thành phố như Marrakech và Agadir, Morocco đang làm một việc cực kỳ thú vị: thay nhựa đường đen truyền thống bằng loại vật liệu lát đường hoạt động y chang miếng bọt biển vậy! Nước mưa rơi xuống sẽ thấm qua bề mặt, được giữ lại ở các lớp đất bên dưới rồi từ từ bay hơi.
Điểm hay nhất là gì? Chính quá trình bay hơi này sẽ hút nhiệt từ môi trường xung quanh, giúp hạ nhiệt độ mặt đường một cách tự nhiên mà không tốn năng lượng gì cả. Xịn xò phết đúng không nè!
Tại sao nhựa đường đen lại nóng như lò nướng thế?
Vấn đề nằm ở đặc tính vật lý của nhựa đường thông thường: nó hấp thụ tới 80-95% lượng bức xạ mặt trời chiếu xuống, khiến nhiệt độ bề mặt tăng vọt suốt cả ngày. Khi không khí ở mức 40°C thôi, mặt đường nhựa đã có thể vượt quá 60°C rồi đó!
Lúc này con đường không còn đơn thuần là mặt nền nữa mà trở thành một "bộ tản nhiệt" khổng lồ, hấp thụ nhiệt ban ngày rồi tỏa ngược ra vào ban đêm, khiến thành phố không kịp hạ nhiệt. Đây chính là nguyên nhân tạo nên hiện tượng "đảo nhiệt đô thị" thường thấy ở các đô thị lớn đấy!
Cơ chế của loại vỉa hè thấm nước này hoạt động ra sao?
Khác biệt cốt lõi giữa hai loại vật liệu nằm ở độ thấm. Nhựa đường truyền thống gần như không thấm nước, buộc nước mưa phải chảy thẳng vào hệ thống cống rãnh. Trong khi đó, vỉa hè xốp có mạng lưới lỗ rỗng liên kết với nhau, cho phép nước lọt xuống lớp đất bên dưới.
Lượng nước này không biến mất mà được giữ lại và bốc hơi dần. Chính quá trình bốc hơi đó lấy đi nhiệt từ môi trường xung quanh - tương tự cách một chiếc bình gốm "đổ mồ hôi" khi để trong bóng râm, chỉ khác là áp dụng trên quy mô cả con phố luôn!
Để tạo được cấu trúc xốp này, người ta dùng cốt liệu thô hơn và chất kết dính đặc biệt, tạo ra khoảng trống giữa các hạt vật liệu thay vì bịt kín hoàn toàn như nhựa đường thường. Đây không đơn thuần là sơn lại màu khác cho nhựa đường cũ đâu nha, mà là một thay đổi về cấu trúc, ảnh hưởng đến cách mặt đường phản ứng với mưa, nhiệt và tải trọng xe cộ. Bề mặt nhám hơn cũng thường giúp tăng độ bám của lốp xe và giảm tiếng ồn giao thông nữa đó!
Những lợi ích kèm theo: Giảm ngập lụt khi mưa lớn
Ngoài việc hạ nhiệt, hệ thống này còn giúp giảm ngập lụt khi mưa lớn, vì một phần lượng nước lẽ ra chảy tràn trên mặt đường giờ đây thấm xuống đất, giảm áp lực lên hệ thống thoát nước trong những thời điểm mưa dồn dập. Nó cũng góp phần bổ sung nước cho các tầng nước ngầm đô thị nhỏ nữa; trong một số dự án, người ta còn dùng nước tái sử dụng để giữ ẩm cho lớp đất dưới vỉa hè ngay cả trong mùa khô hạn luôn.
Đối với ô tô, mặt đường quá nóng thường làm lốp xe mòn nhanh hơn, thay đổi áp suất lốp và giảm độ bám do cao su mất độ cứng khi tiếp xúc nhiệt độ cao kéo dài. Vỉa hè thấm nước giúp giữ nhiệt độ đường ổn định hơn suốt cả ngày, đồng thời thoát nước nhanh khi trời mưa, giảm nguy cơ trượt nước - hiện tượng lốp xe mất tiếp xúc với mặt đường do một lớp nước mỏng.
Với xe điện thì còn xịn hơn nữa, môi trường đô thị bớt tỏa nhiệt cũng đồng nghĩa hệ thống điều hòa hoạt động ít hơn, giúp tiết kiệm một phần năng lượng pin, từ đó tăng nhẹ quãng đường di chuyển vào những ngày nắng nóng.
Theo số liệu từ các nhà nghiên cứu của Đại học Rutgers (Mỹ), loại vỉa hè thấm nước có thể tỏa ra ít hơn 25-30% lượng nhiệt sau một trận mưa lớn so với nhựa đường thông thường, bởi vỉa hè xốp vẫn còn ẩm bên trong và tiếp tục bốc hơi, trong khi nhựa đường thường nóng lên nhanh chóng và trả nhiệt ra không khí ngay sau mưa.
Lưu ý quan trọng nè!
Các công trình tại Marrakech nằm trong một chương trình phát triển đô thị bền vững khởi động từ năm 2023, với sự hỗ trợ của một quỹ môi trường quốc tế, kết hợp trồng cây, tạo bóng mát, mở rộng không gian xanh và hệ thống tưới tiêu tiết kiệm nước.
Tuy nhiên, nhiều câu hỏi thực tế vẫn còn bỏ ngỏ đó: chi phí thi công mỗi mét vuông, độ bền trên các tuyến đường có lưu lượng xe lớn, và đặc biệt là kế hoạch bảo trì - vì các lỗ rỗng dễ bị bít kín bởi cặn bẩn theo thời gian, cần được vệ sinh định kỳ bằng thiết bị chuyên dụng. Nếu không thì "miếng bọt biển" sẽ trở lại thành mặt đường thông thường thôi.
Nguồn: autopro.com.vn
Điểm hay nhất là gì? Chính quá trình bay hơi này sẽ hút nhiệt từ môi trường xung quanh, giúp hạ nhiệt độ mặt đường một cách tự nhiên mà không tốn năng lượng gì cả. Xịn xò phết đúng không nè!
Tại sao nhựa đường đen lại nóng như lò nướng thế?
Vấn đề nằm ở đặc tính vật lý của nhựa đường thông thường: nó hấp thụ tới 80-95% lượng bức xạ mặt trời chiếu xuống, khiến nhiệt độ bề mặt tăng vọt suốt cả ngày. Khi không khí ở mức 40°C thôi, mặt đường nhựa đã có thể vượt quá 60°C rồi đó!
Lúc này con đường không còn đơn thuần là mặt nền nữa mà trở thành một "bộ tản nhiệt" khổng lồ, hấp thụ nhiệt ban ngày rồi tỏa ngược ra vào ban đêm, khiến thành phố không kịp hạ nhiệt. Đây chính là nguyên nhân tạo nên hiện tượng "đảo nhiệt đô thị" thường thấy ở các đô thị lớn đấy!
Cơ chế của loại vỉa hè thấm nước này hoạt động ra sao?
Khác biệt cốt lõi giữa hai loại vật liệu nằm ở độ thấm. Nhựa đường truyền thống gần như không thấm nước, buộc nước mưa phải chảy thẳng vào hệ thống cống rãnh. Trong khi đó, vỉa hè xốp có mạng lưới lỗ rỗng liên kết với nhau, cho phép nước lọt xuống lớp đất bên dưới.
Lượng nước này không biến mất mà được giữ lại và bốc hơi dần. Chính quá trình bốc hơi đó lấy đi nhiệt từ môi trường xung quanh - tương tự cách một chiếc bình gốm "đổ mồ hôi" khi để trong bóng râm, chỉ khác là áp dụng trên quy mô cả con phố luôn!
Để tạo được cấu trúc xốp này, người ta dùng cốt liệu thô hơn và chất kết dính đặc biệt, tạo ra khoảng trống giữa các hạt vật liệu thay vì bịt kín hoàn toàn như nhựa đường thường. Đây không đơn thuần là sơn lại màu khác cho nhựa đường cũ đâu nha, mà là một thay đổi về cấu trúc, ảnh hưởng đến cách mặt đường phản ứng với mưa, nhiệt và tải trọng xe cộ. Bề mặt nhám hơn cũng thường giúp tăng độ bám của lốp xe và giảm tiếng ồn giao thông nữa đó!
Những lợi ích kèm theo: Giảm ngập lụt khi mưa lớn
Ngoài việc hạ nhiệt, hệ thống này còn giúp giảm ngập lụt khi mưa lớn, vì một phần lượng nước lẽ ra chảy tràn trên mặt đường giờ đây thấm xuống đất, giảm áp lực lên hệ thống thoát nước trong những thời điểm mưa dồn dập. Nó cũng góp phần bổ sung nước cho các tầng nước ngầm đô thị nhỏ nữa; trong một số dự án, người ta còn dùng nước tái sử dụng để giữ ẩm cho lớp đất dưới vỉa hè ngay cả trong mùa khô hạn luôn.
Đối với ô tô, mặt đường quá nóng thường làm lốp xe mòn nhanh hơn, thay đổi áp suất lốp và giảm độ bám do cao su mất độ cứng khi tiếp xúc nhiệt độ cao kéo dài. Vỉa hè thấm nước giúp giữ nhiệt độ đường ổn định hơn suốt cả ngày, đồng thời thoát nước nhanh khi trời mưa, giảm nguy cơ trượt nước - hiện tượng lốp xe mất tiếp xúc với mặt đường do một lớp nước mỏng.
Với xe điện thì còn xịn hơn nữa, môi trường đô thị bớt tỏa nhiệt cũng đồng nghĩa hệ thống điều hòa hoạt động ít hơn, giúp tiết kiệm một phần năng lượng pin, từ đó tăng nhẹ quãng đường di chuyển vào những ngày nắng nóng.
Theo số liệu từ các nhà nghiên cứu của Đại học Rutgers (Mỹ), loại vỉa hè thấm nước có thể tỏa ra ít hơn 25-30% lượng nhiệt sau một trận mưa lớn so với nhựa đường thông thường, bởi vỉa hè xốp vẫn còn ẩm bên trong và tiếp tục bốc hơi, trong khi nhựa đường thường nóng lên nhanh chóng và trả nhiệt ra không khí ngay sau mưa.
Lưu ý quan trọng nè!
Các công trình tại Marrakech nằm trong một chương trình phát triển đô thị bền vững khởi động từ năm 2023, với sự hỗ trợ của một quỹ môi trường quốc tế, kết hợp trồng cây, tạo bóng mát, mở rộng không gian xanh và hệ thống tưới tiêu tiết kiệm nước.
Tuy nhiên, nhiều câu hỏi thực tế vẫn còn bỏ ngỏ đó: chi phí thi công mỗi mét vuông, độ bền trên các tuyến đường có lưu lượng xe lớn, và đặc biệt là kế hoạch bảo trì - vì các lỗ rỗng dễ bị bít kín bởi cặn bẩn theo thời gian, cần được vệ sinh định kỳ bằng thiết bị chuyên dụng. Nếu không thì "miếng bọt biển" sẽ trở lại thành mặt đường thông thường thôi.
Nguồn: autopro.com.vn