TitDethuong6939
New member
Chuyện nghe như drama nhưng lại có thật: một món quà "thiện chí" từ Thị trưởng Chicago (Mỹ) tặng Hoàng Thái tử Nhật Bản Akihito năm 1960 giờ đã trở thành cơn khủng hoảng sinh thái kéo dài cả thập kỷ ở xứ Phù Tang
Chuyện là hồi ngày 3/10/1960, khi Hoàng Thái tử Akihito ghé thăm Chicago, điều duy nhất ngài muốn là được… vi vu Thủy cung Shedd Thị trưởng Richard J. Daley lúc đó đã "flex" luôn món quà xịn: 18 con cá bluegill (linh vật chính thức của bang Illinois) lấy thẳng từ bể trong thủy cung.
Theo Chicago Tribune hồi đó, chàng Hoàng Thái tử 26 tuổi vốn là fan cứng của ngành nghiên cứu cá, định mang mấy con bluegill này về thả vào hào xung quanh cung điện ở Nhật. Ngày hôm sau, ngài lên máy bay ở sân bay O'Hare về nước cùng món quà mà chắc chẳng ai ngờ nó sẽ gây náo loạn sinh thái đến thế
Theo chuyên gia Kenji Saitoh từ Cơ quan Nghiên cứu và Giáo dục Thủy sản Nhật Bản, mấy con bluegill này sau này thành "ác mộng thực sự", xâm chiếm khắp hồ nước ngọt và sông ở Nhật, phá tan tành đa dạng sinh học cá bản địa. May là sau 60 năm, khoa học đã phát triển và giờ các nhà nghiên cứu Nhật đang thử nghiệm nhiều cách để "fix" vấn đề này
Về đến nhà sau chuyến Mỹ, Hoàng Thái tử Akihito nhờ Cơ quan Thủy sản Nhật nhân giống 15 con bluegill còn sống sót sau hành trình dài, mong chúng được thả ra tự nhiên.
Năm 1966, "con cháu" của lũ bluegill Mỹ năm xưa được thả vào hồ Ippeki-ko gần thành phố Ito, tỉnh Shizuoka. Ba năm sau, bluegill được thả thêm vào vô số hệ thống hồ nước ngọt khắp Nhật Bản luôn
Nhà khoa học Nakai Katsuki tại Bảo tàng Hồ Biwa kể lại: "Hồi đó chúng tôi chưa gặp vấn đề gì nghiêm trọng về loài du nhập, và bluegill trông cũng không nguy hiểm lắm dựa vào thói quen ăn uống của nó – chúng không phải loài ăn thịt hung dữ".
Chính phủ Nhật sau đó dừng nuôi bluegill vì loài này lớn chậm trong điều kiện nhốt. Ông Katsuki nói: "Một thời gian, bluegill như bị… quên lãng"
Nhưng plot twist đây rồi: qua thời gian, lũ cá này phát triển "như lội ngược dòng" trong tự nhiên, sinh sôi nảy nở trong sông, hồ, suối khắp Nhật Bản. Chế độ ăn của chúng cũng "level up" từ côn trùng, sinh vật phù du và cỏ dại sang tôm và trứng cá bản địa luôn
Tại môi trường sống gốc ở Bắc Mỹ, bluegill vốn sinh sản nhanh và sống lâu. Ở Nhật, cá bờ biển bản địa đã tạm kiểm soát số lượng bluegill bằng cách ăn trứng và cá con của chúng.
Nhưng đến năm 1999, bluegill đã xâm chiếm TẤT CẢ hệ sinh thái nước ngọt tại Nhật Bản Chính phủ Nhật có hỗ trợ nghiên cứu về sự lan tràn của bluegill nhưng đã quá muộn rồi…
Năm 2000, bluegill chính thức trở thành mối đe dọa nghiêm trọng với sinh vật bản địa quan trọng ở Nhật. Tại hồ Biwa, bluegill đã "tàn sát" quần thể cá chép Crucian – loài cá đặc trưng của hồ và được yêu thích trong món funazushi (món ăn lên men ngon lắm nha)
Vì vậy, chính quyền tỉnh Shiga đã treo thưởng 3 USD cho mỗi kg cá bluegill để khuyến khích ngư dân bắt chúng, đồng thời phạt 1.000 USD nếu ai thả bluegill làm mồi câu. Một số nhóm nghiên cứu thiết kế bẫy mới để bắt bluegill và trứng của chúng. Năm 2002, Bộ Môi trường Nhật chính thức xác định bluegill là "mối đe dọa du nhập"
Chính quyền tỉnh còn lập cả trang web quảng bá công thức nấu ăn từ bluegill để khuyến khích mọi người ăn loài cá này. Một công ty chế biến hải sản địa phương bán sushi bluegill và funazushi bluegill. Đại học Fukui gần đó còn thử bán bánh mì kẹp thịt cá bluegill Nhưng theo ông Katsuki, những sáng kiến này không hiệu quả lắm…
Tháng 6/2005, Đạo luật về các loài ngoại lai xâm chiếm quốc gia của Nhật chính thức cấm nhập khẩu, sở hữu và vận chuyển 97 loài, trong đó có bluegill. Hai năm sau, Nhật Hoàng Akihito chính thức xin lỗi vì đã đưa loài cá này về Nhật. Japan Times dẫn lời Nhật Hoàng: "Trái tim tôi đau đớn khi thấy mọi chuyện như thế này"
Đến năm 2007, tại Nhật có gần 25 triệu con cá bluegill (số này khủng khiếp thật) Năm 2005, chính quyền tỉnh Shiga chi tới 1,2 triệu USD để loại bỏ 420 tấn cá bluegill khỏi hồ Biwa. Nhờ nỗ lực quảng bá đánh bắt thương mại bluegill, số lượng loài này giảm một nửa. Nhưng nếu dừng đánh bắt, số lượng bluegill sẽ lại tăng ngay
Gần đây, nhà di truyền học Hiroyuki Okamoto tại Nhật đã tập trung vào công cụ biến đổi gene CRISPR-Cas9 để xử lý bluegill (nghe xịn ghê) Nhóm của Okamoto đã giải trình tự bộ gene bluegill và tạo ra cá đực thế hệ đầu tiên có thể mang gene bất thụ cái vào quần thể bluegill hoang dã, loại bỏ khả năng sản xuất trứng của chúng. Chương trình đã bước vào năm thứ sáu trong phòng thí nghiệm.
Okamoto ước tính cần thả số lượng cá biến đổi gene tương đương 7% quần thể bluegill trong tự nhiên để diệt trừ hoàn toàn loài này ở Nhật.
Nhiệm vụ nghe có vẻ khó nhưng ông Okamoto khẳng định "không có cách nào hiệu quả hơn để loại bỏ các loài ngoại lai". Ông tin việc ức chế gene có thể thành công
Nguồn: soha.vn