Thị kính là thứ quan trọng thứ hai sau vật kính đó mọi người ơi! Nó đóng vai trò không nhỏ trong việc cho ra hình ảnh chất lượng đỉnh cao. Bài viết này mình sẽ không nói lung tung về đặc tính chung của thị kính đâu, mà sẽ đi sâu vào từng loại thị kính và cách ghép của chúng luôn, giúp các bạn hiểu được tại sao các loại thị kính lại có tên gọi khác nhau thế này và ưu nhược điểm của từng em là gì nhé!
Chắc hẳn đa số mọi người đều từng nghe đến thị kính Huygens hay thị kính Plossl rồi phải không? Và phần lớn các bạn newbie thường sẽ chọn thị kính Huygens cho chiếc kính thiên văn đầu đời của mình vì nó rẻ mà Nhưng có một điều ít ai biết, hai em thị kính đó chỉ là một trong rất nhiều loại thị kính thôi đó! Thị kính Huygens là loại thị kính ghép đầu tiên, khá đơn giản còn Plossl là loại ra đời gần như sau cùng. Ở giữa chúng vẫn còn những kiểu thị kính khác mà mọi người không biết vì nó không phổ biến như hai anh em kia, ít nhất là ở Việt Nam mình.
Thị kính đơn giản nhất được tạo thành từ một thấu kính, nó có thể là thấu kính lõm hoặc thấu kính lồi. Chúng ta đều thấy thị kính hiện nay đa phần đều là các thấu kính lồi (hay thấu kính hội tụ). Nhưng Galileo lại dùng thị kính là một thấu kính phân kì đó, phát hiện tình cờ của một thương nhân buôn kính người Hà Lan. Thị kính dùng thấu kính phân kì là một phát minh may mắn lắm! Tại sao ư? Bởi vì nó được phát hiện ngẫu nhiên, không dựa trên cơ sở khoa học nào cả. Còn Kepler là người đầu tiên sử dụng thị kính là một thấu kính hội tụ, đây là một phát minh đã được ông tính toán kỹ lưỡng chứ không phải may mắn đơn thuần đâu.
Như vậy có thể nói, thị kính dùng thấu kính phân kì được phát hiện bằng thực nghiệm, còn thị kính dùng thấu kính hội tụ được tìm ra bằng tính toán. Không dừng lại ở đó, thị kính làm từ thấu kính đơn mang rất nhiều lỗi quang học như cầu sai, sắc sai, cong trường, comma... Vậy nên sau đó người ta mới bắt đầu tìm tòi và phát minh ra các loại thị kính dùng nhiều thấu kính đơn ghép lại với nhau.
1. Thị kính Huygens
Sau gần 100 năm từ phát hiện của Galileo, Christian Huygens là người đầu tiên phát minh ra thị kính ghép từ hai thấu kính thành phần. Kiểu ghép của Huygens đó là dùng hai thấu kính hội tụ có cùng tiêu cự f đặt cách nhau một khoảng f/2. Mặt lồi của hai thấu kính cùng hướng về phía tiêu diện ảnh. Kiểu ghép này đã cải thiện phần nào hiện tượng cầu sai và sắc sai rồi đó. Thị kính Huygens vốn được thiết kế để dùng cho các kính thiên văn với độ mở F/15 trở lên. Xét về tổng thể, kiểu ghép này đã cải thiện được phần nào lỗi quang học do thấu kính đơn gây ra nhưng trường nhìn của nó khá hẹp, chỉ từ 20-35 độ thôi. Ảnh kém sắc nét và bị viền đỏ tím rõ rệt, màu sắc không đẹp lắm.
Kiểu ghép Huygens thường dùng trong các kính thiên văn hay kính hiển vi rẻ tiền, bán theo bộ gọi là cho có vậy Khoảng đặt mắt của nó cũng khá ngắn, gây khó chịu cho người quan sát lắm. Thậm chí một số người mua nó về chỉ để dùng với mục đích tạo ảnh của Mặt Trời lên một tờ giấy để quan sát gián tiếp. Cũng dễ hiểu thôi vì thị kính Huygens chỉ do hai thấu kính ghép lại nên không thể đòi hỏi một chất lượng ảnh cao ở nó được.
2. Thị kính Ramsden
Do Christian Ramsden phát minh ra vào năm 1783. Về cơ bản nó không khác kiểu ghép Huygens là mấy ngoại trừ việc hai mặt lồi của thấu kính quay lại với nhau. Với cải tiến nhỏ này, ảnh quan sát được đã giảm bớt đi hiện tượng méo trường ảnh (méo trống) và tăng khoảng đặt mắt lên một chút rồi đấy.
3. Thị kính Kellner
Nguồn: tinhte.vn
Chắc hẳn đa số mọi người đều từng nghe đến thị kính Huygens hay thị kính Plossl rồi phải không? Và phần lớn các bạn newbie thường sẽ chọn thị kính Huygens cho chiếc kính thiên văn đầu đời của mình vì nó rẻ mà Nhưng có một điều ít ai biết, hai em thị kính đó chỉ là một trong rất nhiều loại thị kính thôi đó! Thị kính Huygens là loại thị kính ghép đầu tiên, khá đơn giản còn Plossl là loại ra đời gần như sau cùng. Ở giữa chúng vẫn còn những kiểu thị kính khác mà mọi người không biết vì nó không phổ biến như hai anh em kia, ít nhất là ở Việt Nam mình.
Thị kính đơn giản nhất được tạo thành từ một thấu kính, nó có thể là thấu kính lõm hoặc thấu kính lồi. Chúng ta đều thấy thị kính hiện nay đa phần đều là các thấu kính lồi (hay thấu kính hội tụ). Nhưng Galileo lại dùng thị kính là một thấu kính phân kì đó, phát hiện tình cờ của một thương nhân buôn kính người Hà Lan. Thị kính dùng thấu kính phân kì là một phát minh may mắn lắm! Tại sao ư? Bởi vì nó được phát hiện ngẫu nhiên, không dựa trên cơ sở khoa học nào cả. Còn Kepler là người đầu tiên sử dụng thị kính là một thấu kính hội tụ, đây là một phát minh đã được ông tính toán kỹ lưỡng chứ không phải may mắn đơn thuần đâu.
Như vậy có thể nói, thị kính dùng thấu kính phân kì được phát hiện bằng thực nghiệm, còn thị kính dùng thấu kính hội tụ được tìm ra bằng tính toán. Không dừng lại ở đó, thị kính làm từ thấu kính đơn mang rất nhiều lỗi quang học như cầu sai, sắc sai, cong trường, comma... Vậy nên sau đó người ta mới bắt đầu tìm tòi và phát minh ra các loại thị kính dùng nhiều thấu kính đơn ghép lại với nhau.
1. Thị kính Huygens
Sau gần 100 năm từ phát hiện của Galileo, Christian Huygens là người đầu tiên phát minh ra thị kính ghép từ hai thấu kính thành phần. Kiểu ghép của Huygens đó là dùng hai thấu kính hội tụ có cùng tiêu cự f đặt cách nhau một khoảng f/2. Mặt lồi của hai thấu kính cùng hướng về phía tiêu diện ảnh. Kiểu ghép này đã cải thiện phần nào hiện tượng cầu sai và sắc sai rồi đó. Thị kính Huygens vốn được thiết kế để dùng cho các kính thiên văn với độ mở F/15 trở lên. Xét về tổng thể, kiểu ghép này đã cải thiện được phần nào lỗi quang học do thấu kính đơn gây ra nhưng trường nhìn của nó khá hẹp, chỉ từ 20-35 độ thôi. Ảnh kém sắc nét và bị viền đỏ tím rõ rệt, màu sắc không đẹp lắm.
Kiểu ghép Huygens thường dùng trong các kính thiên văn hay kính hiển vi rẻ tiền, bán theo bộ gọi là cho có vậy Khoảng đặt mắt của nó cũng khá ngắn, gây khó chịu cho người quan sát lắm. Thậm chí một số người mua nó về chỉ để dùng với mục đích tạo ảnh của Mặt Trời lên một tờ giấy để quan sát gián tiếp. Cũng dễ hiểu thôi vì thị kính Huygens chỉ do hai thấu kính ghép lại nên không thể đòi hỏi một chất lượng ảnh cao ở nó được.
2. Thị kính Ramsden
Do Christian Ramsden phát minh ra vào năm 1783. Về cơ bản nó không khác kiểu ghép Huygens là mấy ngoại trừ việc hai mặt lồi của thấu kính quay lại với nhau. Với cải tiến nhỏ này, ảnh quan sát được đã giảm bớt đi hiện tượng méo trường ảnh (méo trống) và tăng khoảng đặt mắt lên một chút rồi đấy.
3. Thị kính Kellner
Nguồn: tinhte.vn