Té ra cái "bốp" vang dội mỗi khi bật nắp chai sâm panh lại có họ hàng với... bệ phóng tên lửa! Nghe hơi khó tin nhưng đây là kết quả nghiên cứu thật 100% đăng trên tạp chí Vật lý chất lỏng đấy các bạn ơi.
Hội nhà khoa học từ Pháp và Ấn Độ đã dùng máy tính mô phỏng để bóc phốt xem chuyện gì xảy ra trong vài micro giây khi mở nắp chai sâm panh. Plot twist: trong phần nghìn giây đầu tiên sau khi nút chai "phụt" ra, khí phun tạo thành các dạng sóng xung kích khác nhau - thậm chí đạt tốc độ siêu thanh luôn - trước khi bọt lắng xuống và thấm vào chất lỏng. Xịn sò phết nhỉ?
Anh Gérard Liger-Belair từ Đại học Reims Champagne-Ardenne (tên trường nghe đã thấy chuyên môn rồi ) chia sẻ: "Chúng tôi đã làm sáng tỏ các mô hình dòng chảy bất ngờ và tuyệt đẹp ẩn ngay dưới mũi của chúng ta, mỗi khi một chai sâm panh sủi bọt được mở ra. Ai có thể tưởng tượng được những hiện tượng phức tạp và tính thẩm mỹ ẩn lại đằng sau một tình huống phổ biến mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng phải trải qua?".
Anh Liger-Belair này nghiên cứu về sâm panh nhiều năm trời luôn, còn viết cả sách tên Uncorked: The Science of Champagne nữa cơ. Ổng dùng đủ thứ công nghệ xịn xò từ chụp cắt lớp laser, chụp ảnh hồng ngoại, đến video tốc độ cao để "soi" chai sâm panh kỹ càng vô cùng.
Theo ông chú này thì sự sủi bọt của sâm panh bắt nguồn từ việc tạo bong bóng trên thành chai thủy tinh. Khi tách ra khỏi vị trí ban đầu, các bong bóng sẽ phình to dần khi nổi lên mặt, rồi vỡ và xẹp xuống. Cả quá trình chỉ diễn ra trong vài mili giây thôi, nhưng cái âm thanh "tách tách" nghe sướng tai ấy là do bong bóng vỡ đấy. Sau khi vỡ, chúng tạo ra các giọt nhỏ xíu giải phóng hương thơm, giúp rượu ngon hơn hẳn!
Kích thước bong bóng cũng quan trọng lắm nha! Bong bóng to khoảng 1,7mm sẽ giúp tăng cường phun giọt vào không khí. Chúng còn tạo ra âm thanh cộng hưởng ở các tần số khác nhau tùy kích thước. Nói chung là bạn có thể "nghe" được độ lớn của bong bóng khi chúng nổi lên trên ly sâm panh luôn đó!
Giờ spoil một tí về quy trình làm sâm panh nha: Rượu sâm panh thường dùng nho hái sớm, lúc ít đường và nhiều axit. Nho được ép rồi cho vào thùng lên men như rượu vang bình thường. CO2 tạo ra trong lần lên men đầu được thải ra ngoài vì lúc này người ta chỉ cần rượu cơ bản thôi. Sau đó có lần lên men thứ hai, nhưng lần này CO2 bị giữ lại trong chai, hòa tan vào rượu.
Tạo sự cân bằng lúc này siêu quan trọng! Cần áp suất khoảng 6 atm với 18 gam đường và chỉ 0,3 gam men thôi. Ít quá thì sâm panh "non", nhiều quá thì chai nổ bay mất! Nhiệt độ cũng phải vừa vừa vì nó ảnh hưởng đến áp suất trong chai. Khí CO2 áp suất cao cuối cùng sẽ được giải phóng khi bật nắp, tạo luồng khí lẫn hơi nước "phụt" ra ngoài.
Các thí nghiệm trước đây của Liger-Belair đã dùng camera tốc độ cao chứng minh rằng có sóng xung kích hình thành khi bật nắp sâm panh. Lần này anh Robert Georges từ Đại học Rennes 1 cho biết: "Chúng tôi muốn mô tả rõ hơn về hiện tượng bất ngờ của dòng khí ở vận tốc siêu âm, xảy ra trong quá trình mở chai rượu sâm panh". Họ coi chai sâm panh như một phòng thí nghiệm mini luôn á!
Dựa vào mô phỏng, team nghiên cứu xác định được ba giai đoạn:
Ban đầu khi mới mở, nút chai chặn một phần nên khí không đạt tốc độ âm thanh được.
Khi nút chai nhả ra, luồng khí thoát ra, hướng tâm và đạt tốc độ siêu thanh, tạo chuỗi sóng xung kích để cân bằng áp suất.
Những sóng này kết hợp tạo thành "kim cương xung kích" (hay kim cương Mach, đặt theo tên Ernst Mach) - cái này cũng được thấy trong ống xả tên lửa đó! Cuối cùng luồng khí chậm lại với tốc độ cận âm khi áp suất giảm.Nghiên cứu này ảnh hưởng đến cả đống ứng dụng liên quan đến dòng chảy siêu thanh: tên lửa đạn đạo, tuabin gió, tàu ngầm và bệ phóng tên lửa nữa!
Các tác giả giải thích: "Mặt đất bên dưới bệ phóng khi tên lửa bay lên sẽ đóng vai trò của nút chai sâm panh, nơi các luồng khí được phóng ra sẽ tác động vào. Tương tự, khí cháy phụt ra từ nòng súng tạo luồng khí siêu thanh lên viên đạn. Các vấn đề liên quan đến hiện tượng vật lý giống nhau và có thể được xử lý bằng cùng một cách tiếp cận".
Kết luận: Lần sau mở sâm panh nhớ flex kiến thức này với hội bạn nha, xịn lắm!
Nguồn: kenh14.vn