CunMai3929
New member
Dự án khai thác lithium siêu to khổng lồ ở Nevada đang phải đối mặt với một "bộ sưu tập" drama khủng: từ phản đối của cộng đồng người Mỹ bản địa, các tổ chức môi trường, cho đến vấn đề công nghệ còn non tay... Tiến độ dự án giờ đang bị đe dọa nặng nề luôn!
Nằm sâu dưới sa mạc tây bắc Nevada, gần biên giới với Oregon, là một trong những mỏ lithium khủng nhất từng được tìm thấy ở Mỹ. Mỏ Thacker Pass này ước tính chứa tận khoảng 179.422 tấn lithium, chủ yếu ở dạng trầm tích đất sét. Con số nghe khủng không nè!
Vì sao lithium lại quan trọng đến vậy? Đơn giản vì nó là thành phần thiết yếu để sản xuất pin sạc - cái mà laptop, điện thoại, xe điện đều phải cần. Nói thẳng ra, không có nó thì việc chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng xanh sạch... bye bye luôn!
Vấn đề là Mỹ hiện chỉ sản xuất được có 1% nguồn cung lithium toàn cầu thôi, nên phải nhập khẩu phần lớn từ nước ngoài. Đại dịch COVID-19 đã chứng minh chuỗi cung ứng toàn cầu dễ "đứt" như tơ đùa.
Thêm vào đó, Trung Quốc là nhà cung cấp lithium lớn thứ ba thế giới (sau Úc và Chile), còn kiểm soát tới gần 80% công suất chế biến lithium toàn cầu nữa chứ! Điều này làm Mỹ càng thấy cần phải "tự cứu" mình bằng nguồn dự trữ trong nước.
Tháng 3, Tổng thống Joe Biden đã viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng để thúc đẩy việc khai thác khoáng sản quan trọng ngay tại Mỹ. Tháng trước, ông ký Đạo luật Giảm lạm phát với mục tiêu cực kỳ tham vọng: "nội địa hóa" toàn bộ ngành sản xuất xe điện vào năm 2030, với tất cả thành phần phải có nguồn gốc trong nước hoặc từ các quốc gia thân thiện. Mục tiêu nghe cao siêu thật!
Nhiều bang của Mỹ như Bắc Carolina, Arkansas, Maine và California đều có lithium - thứ được gọi là "dầu của thế kỷ xanh". Nhưng Nevada có vẻ là bang "chạy sprint" nhanh nhất.
Dự án mỏ lithium Thacker Pass được Cục Quản lý Đất đai Mỹ (BLM) phê duyệt năm 2021, được các chuyên gia xem là câu trả lời ngay lập tức cho lời kêu gọi của Tổng thống Biden. Mỏ này cách mỏ lithium duy nhất đang hoạt động của Mỹ - Albemarle Silver Peak (cũng ở Nevada) - khoảng 500 km, nơi hiện chỉ sản xuất 6.000 tấn lithium cacbonat mỗi năm.
Thuộc sở hữu của công ty khai thác khoáng sản Lithium Americas của Canada, mỏ Thacker Pass được dự báo sẽ sản xuất từ 60.000 đến 80.000 tấn lithium cacbonat mỗi năm khi đi vào hoạt động - số lượng để làm pin cực khủng đó!
Nhưng đợi đã, mọi chuyện không dễ dàng như vậy đâu! Dù được cả chính phủ liên bang và tiểu bang ủng hộ, dự án này đang gặp "bão" từ nhiều phía: sự phản kháng của cộng đồng địa phương, công nghệ còn non trẻ, và cả những hoài nghi về mối liên hệ với Trung Quốc nữa. Drama quá trời!
Một số bộ lạc người Mỹ bản địa, các cơ quan giám sát môi trường và một chủ trang trại địa phương đã kiện BLM ra tòa vì cho rằng dự án được "gấp rút thông qua" mà không đánh giá đúng mức tác động đến tài nguyên văn hóa thiêng liêng, các loài có nguy cơ tuyệt chủng và môi trường.
Will Falk - luật sư đại diện cho cộng đồng người da đỏ Reno-Sparks - nói rằng mỏ này sẽ phá hủy đất đai và động vật hoang dã vốn được coi là thiêng liêng. Tháng 1/2021, các nhà hoạt động đã chiếm khu mỏ, yêu cầu chính quyền liên bang hủy bỏ dự án. Căng thẳng tột độ!
John Hadder - Giám đốc điều hành Great Basin Resource Watch, một tổ chức phi lợi nhuận ở thành phố Reno - cũng đệ đơn kiện, nói rằng mỏ lithium lộ thiên sẽ gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, phá hủy sa mạc và gây hại cho các loài chim có nguy cơ tuyệt chủng như đại bàng vàng và gà gô hiền triết - cả hai đều là linh vật của người Mỹ bản địa.
Ông Hadder lập luận: "Chúng ta sẽ không khắc phục được biến đổi khí hậu nếu chúng ta không làm đúng. Tại sao chúng ta phải trở thành nơi hi sinh cho những người giàu có để có thể lái xe ô tô mà không có cảm giác tội lỗi?" Câu hỏi đắt giá đây rồi!
Glenn Miller - giáo sư tại Đại học Nevada - có quan điểm chill hơn: "Có rất nhiều mỏ ở Nevada. Mỏ lithium lành tính hơn nhiều so với các mỏ vàng mới cùng kích thước mà tôi đã từng thấy".
Giáo sư Miller lưu ý rằng không phải ai cũng phản đối việc khai thác mỏ - nó được kỳ vọng sẽ tạo ra việc làm - và Lithium Americas đã đàm phán với hai bộ lạc gần dự án nhất.
"Họ đã tạo dựng một mối quan hệ khá tốt với người dân địa phương. Đó là một khu vực nghèo về tài chính và họ muốn thuê nhân công tại địa phương", ông Miller nói.
Theo bài thuyết trình của Lithium Americas, mỏ lithium sẽ "tạo ra" 265 triệu USD từ hoạt động kinh tế và trả hơn 20 triệu USD tiền thuế trong thời gian 2 năm xây dựng cơ sở hạ tầng. Nghe khủng không nào!
Công ty dự kiến tuyển 1.000 người trong khoảng 21 tháng xây dựng và tạo "các công việc hỗ trợ" cho khoảng 300 gia đình trong suốt 4 thập kỷ hoạt động. Công tác tiền xây dựng dự kiến bắt đầu cuối năm nay.
Jonathan Evans - Giám đốc điều hành Lithium Americas - cho biết công ty hiện đã vận hành một trung tâm kỹ thuật ở thành phố Reno, là "một đối tác cộng đồng, cam kết cung cấp đào tạo để tạo ra lực lượng lao động địa phương và phát triển một trong những dự án lithium tốt cho môi trường nhất trên thế giới". Nghe có vẻ ổn đó!
Nhưng chờ đã, còn một plot twist nữa đây! Một số chuyên gia trong ngành lưu ý rằng tập đoàn khai thác khoáng sản khổng lồ Ganfeng của Trung Quốc là cổ đông lớn nhất của Lithium Americas, với 11% cổ phần. Ủa, vậy mà bảo muốn thoát khỏi Trung Quốc?
Peter Clausi - một nhà đầu tư khai thác mỏ người Canada - bày tỏ e ngại: "Bạn nghĩ Ganfeng là một nhà đầu tư thụ động hay một công ty đang tìm kiếm nguồn khoáng sản quan trọng cho chính mình?"
Ông Clausi cho biết mỏ Tanco ở Manitoba - mỏ lithium duy nhất đang hoạt động của Canada - thuộc sở hữu của Sinomine Resource Group (công ty Trung Quốc), và khoáng sản được chuyển đến Trung Quốc vì công nghệ xử lý loại lithium đó không có sẵn ở Canada. Vòng vo phức tạp vl!
BLM đã từ chối bình luận và Ganfeng không trả lời yêu cầu bình luận. Lithium Americas cũng từ chối bình luận về các nhà đầu tư Trung Quốc, nhưng công ty khẳng định họ sở hữu hoàn toàn dự án Thacker Pass và không hợp tác với Ganfeng ở Mỹ. Giải thích mãi mới rõ!
Giáo sư Miller cho biết ông không lo lắng về cổ phần của Ganfeng. Đối với ông, sự không chắc chắn xung quanh công nghệ non trẻ còn quan trọng hơn cả.
Theo ông Miller, việc khai thác lithium từ các nguồn khó khăn và giảm thiểu tác hại môi trường vẫn còn tốn kém, tốn thời gian và đang ở giai đoạn thử nghiệm.
"Lithium cacbonat yêu cầu phải tinh chế thêm trước khi đưa vào pin. Đó là một phần của sự phức tạp khi xử lý vật liệu mới này", ông Miller giải thích. Nghe phức tạp vãi!
Ngày nay, khoảng 600 công ty khởi nghiệp ở Mỹ đang cố gắng nâng cấp công nghệ pin lithium-ion và tạo chuỗi cung ứng nội địa bằng cách tái chế và tinh chế pin lithium-ion để giảm sự phụ thuộc vào khai thác.
Benchmark Mineral Intelligence - đơn vị cung cấp dữ liệu và phân tích chuỗi cung ứng tại London - cho biết việc này sẽ mất rất nhiều thời gian và hàng tỷ USD "để thiết lập một ngành công nghiệp hoàn toàn mới". Dự án tốn tiền tốn sức thật sự!
Nguồn: soha.vn