Mấy năm gần đây, khi mạng xã hội và áp lực từ hội bạn thân ngày càng ảnh hưởng đến đời sống học đường, nhiều bố mẹ rơi vào tình huống "tiến thoái lưỡng nan" cực kỳ: con bỗng dưng đòi mua những món đồ vượt xa nhu cầu thực tế, thậm chí vượt cả khả năng chi trả của gia đình luôn
Giữa ranh giới mong manh của việc chiều con hay giữ nguyên tắc, nhiều người loay hoay không biết nên nói "có" hay "không" để vừa không làm tổn thương con, vừa không nuôi dưỡng những đòi hỏi lệch chuẩn.
Câu chuyện của chị Đỗ Thị Diên (Phường Phú Thuận, TP.HCM) chính là một case study điển hình luôn nha. Khi con trai học lớp 9 bất ngờ thay đổi, liên tục đòi mua đồ "hàng hiệu" giống bạn bè, chị không chỉ đối mặt với áp lực tài chính mà còn đứng trước một bài toán lớn hơn: làm sao để con hiểu giá trị của bản thân không nằm ở những thứ em đang mặc trên người.
Con trai chị Diên vốn là một cậu bé khá giản dị, nhưng gần đây em liên tục nhắc đến chuyện muốn mua giày, áo, balo hàng hiệu giống bạn bè trong lớp. Đỉnh điểm là một lần, cậu bé về nhà và nói thẳng: "Mẹ mua cho con đôi giày này đi, hơn 3 triệu thôi. Bạn nào trong lớp con cũng có".
"Chỉ nghe tới giá là mình đã giật mình", chị Diên kể. "Gia đình không phải quá khó khăn, nhưng để chi vài triệu cho một đôi giày của một đứa trẻ thì thật sự mình không thấy hợp lý". Khi chị nhẹ nhàng từ chối, con trai lập tức phản ứng: giận dỗi, bỏ ăn, thậm chí buột miệng: "Nếu mẹ không mua, con không muốn đi học nữa"
Tình huống này khiến chị rơi vào thế khó cực kỳ, một bên là nguyên tắc chi tiêu, một bên là nỗi sợ làm con tổn thương, thậm chí ảnh hưởng đến việc học. Nhưng thay vì quát mắng hay chiều theo, chị chọn một cách khác hẳn.
Bước 1: Lắng nghe thật kỹ để hiểu "động cơ" đằng sau
Thay vì nói "không" ngay lập tức, chị Diên bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản: "Vì sao con lại muốn đôi giày đó?". Ban đầu, cậu bé trả lời qua loa: "Vì đẹp". Nhưng khi mẹ kiên nhẫn hỏi thêm, câu chuyện dần rõ hơn: bạn bè trong lớp đa số dùng hàng hiệu, có bạn còn trêu em "quê" vì mang giày bình thường. Em muốn có một đôi giống các bạn để "đỡ bị chú ý".
"Lúc đó mình hiểu ra, vấn đề không nằm ở đôi giày," chị Diên nói, "mà là cảm giác thuộc về, là lòng tự trọng của một đứa trẻ đang lớn".
Thay vì phủ nhận cảm xúc của con, chị nói: "Mẹ hiểu cảm giác của con. Mẹ cũng từng có lúc muốn giống người khác để không bị lạc lõng". Chỉ một câu nói đó, theo chị đã giúp không khí dịu lại. Đứa trẻ không còn ở thế đối đầu mà bắt đầu mở lòng hơn.
Bước 2: Nói về thực tế tài chính một cách "thật" nhất
Sau khi lắng nghe con, chị Diên mới bắt đầu nói về thực tế tài chính. Chị lấy giấy bút, cùng con liệt kê các khoản chi tiêu trong gia đình: tiền học, tiền ăn, sinh hoạt, các lớp ngoại khóa... Rồi chị hỏi: "Nếu mua đôi giày này, mình sẽ phải cắt bớt khoản nào?".
Cậu bé im lặng. "Không phải để con thấy tội lỗi", chị chia sẻ, "mà để con hiểu rằng mọi lựa chọn đều có cái giá của nó".
Điều quan trọng là chị không dùng tiền bạc để "dằn mặt" con, mà biến nó thành một bài học thực tế, nhẹ nhàng.
Bước 3: Đưa ra phương án "cùng win"
Thay vì kết thúc bằng một lời từ chối, chị Diên đưa ra một đề nghị: "Nếu con thật sự muốn, mình cùng lập kế hoạch nhé".
Hai mẹ con thống nhất: đôi giày không phải là "vật dụng thiết yếu", nên con cần tự góp một phần. Mỗi tháng, con sẽ tiết kiệm tiền tiêu vặt, đồng thời làm thêm một số việc nhỏ trong nhà để "kiếm thêm điểm thưởng". "Quan trọng là con phải tham gia vào quá trình đó", chị nói. "Không có chuyện chỉ mở miệng là có".
Điều bất ngờ là sau khoảng một tháng, chính cậu bé lại nói: "Con thấy đôi giày đó cũng không cần thiết lắm nữa"
"Có thể lúc đầu con chỉ muốn vì bạn bè nhưng khi phải chờ đợi và suy nghĩ, con tự nhận ra điều mình thật sự cần", bà mẹ nói thêm.
Chuyên gia tâm lý nói gì về hiện tượng này?
Theo một chuyên gia tâm lý giáo dục, việc trẻ ở tuổi thiếu niên bắt đầu quan tâm đến hàng hiệu là điều không hiếm. Đó không đơn thuần là nhu cầu vật chất. Đằng sau thường là nhu cầu được công nhận, được hòa nhập với bạn bè hoặc bù đắp cho cảm giác thiếu tự tin.
Chuyên gia cũng nhấn mạnh, cha mẹ thường mắc hai sai lầm: hoặc là cấm đoán hoàn toàn, hoặc là đáp ứng vô điều kiện. Cả hai cách này đều có thể gây hệ lụy lâu dài.
Giải pháp hiệu quả hơn là đi theo từng bước:
Hiểu lý do: Trẻ muốn vì chất lượng thật sự, hay vì áp lực bạn bè?
Đồng cảm: Công nhận cảm xúc, không phủ nhận nhu cầu.
Giải thích: Minh bạch về khả năng tài chính và nguyên tắc gia đình.
Trì hoãn hợp lý: Không nói "không bao giờ", mà là "chưa phải lúc này".
Cùng lập kế hoạch: Để trẻ học cách đánh đổi và trân trọng.
Điều quan trọng nhất là giúp trẻ hiểu giá trị bản thân không nằm ở món đồ mình mặc, mà ở chính năng lực và nhân cách của mình
Kết bài: Bài học "điểm 10" từ mẹ Sài Gòn
Có lẽ, điều "điểm 10" trong cách xử lý của chị Diên không nằm ở việc con có mua được đôi giày hay không mà ở chỗ: chị không biến một yêu cầu thành xung đột mà biến nó thành cơ hội để hiểu con và dạy con trưởng thành.
Và trong hành trình làm cha mẹ, đôi khi, đó mới là điều đáng giá nhất
Nguồn: kenh14.vn
Giữa ranh giới mong manh của việc chiều con hay giữ nguyên tắc, nhiều người loay hoay không biết nên nói "có" hay "không" để vừa không làm tổn thương con, vừa không nuôi dưỡng những đòi hỏi lệch chuẩn.
Câu chuyện của chị Đỗ Thị Diên (Phường Phú Thuận, TP.HCM) chính là một case study điển hình luôn nha. Khi con trai học lớp 9 bất ngờ thay đổi, liên tục đòi mua đồ "hàng hiệu" giống bạn bè, chị không chỉ đối mặt với áp lực tài chính mà còn đứng trước một bài toán lớn hơn: làm sao để con hiểu giá trị của bản thân không nằm ở những thứ em đang mặc trên người.
Con trai chị Diên vốn là một cậu bé khá giản dị, nhưng gần đây em liên tục nhắc đến chuyện muốn mua giày, áo, balo hàng hiệu giống bạn bè trong lớp. Đỉnh điểm là một lần, cậu bé về nhà và nói thẳng: "Mẹ mua cho con đôi giày này đi, hơn 3 triệu thôi. Bạn nào trong lớp con cũng có".
"Chỉ nghe tới giá là mình đã giật mình", chị Diên kể. "Gia đình không phải quá khó khăn, nhưng để chi vài triệu cho một đôi giày của một đứa trẻ thì thật sự mình không thấy hợp lý". Khi chị nhẹ nhàng từ chối, con trai lập tức phản ứng: giận dỗi, bỏ ăn, thậm chí buột miệng: "Nếu mẹ không mua, con không muốn đi học nữa"
Tình huống này khiến chị rơi vào thế khó cực kỳ, một bên là nguyên tắc chi tiêu, một bên là nỗi sợ làm con tổn thương, thậm chí ảnh hưởng đến việc học. Nhưng thay vì quát mắng hay chiều theo, chị chọn một cách khác hẳn.
Bước 1: Lắng nghe thật kỹ để hiểu "động cơ" đằng sau
Thay vì nói "không" ngay lập tức, chị Diên bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản: "Vì sao con lại muốn đôi giày đó?". Ban đầu, cậu bé trả lời qua loa: "Vì đẹp". Nhưng khi mẹ kiên nhẫn hỏi thêm, câu chuyện dần rõ hơn: bạn bè trong lớp đa số dùng hàng hiệu, có bạn còn trêu em "quê" vì mang giày bình thường. Em muốn có một đôi giống các bạn để "đỡ bị chú ý".
"Lúc đó mình hiểu ra, vấn đề không nằm ở đôi giày," chị Diên nói, "mà là cảm giác thuộc về, là lòng tự trọng của một đứa trẻ đang lớn".
Thay vì phủ nhận cảm xúc của con, chị nói: "Mẹ hiểu cảm giác của con. Mẹ cũng từng có lúc muốn giống người khác để không bị lạc lõng". Chỉ một câu nói đó, theo chị đã giúp không khí dịu lại. Đứa trẻ không còn ở thế đối đầu mà bắt đầu mở lòng hơn.
Bước 2: Nói về thực tế tài chính một cách "thật" nhất
Sau khi lắng nghe con, chị Diên mới bắt đầu nói về thực tế tài chính. Chị lấy giấy bút, cùng con liệt kê các khoản chi tiêu trong gia đình: tiền học, tiền ăn, sinh hoạt, các lớp ngoại khóa... Rồi chị hỏi: "Nếu mua đôi giày này, mình sẽ phải cắt bớt khoản nào?".
Cậu bé im lặng. "Không phải để con thấy tội lỗi", chị chia sẻ, "mà để con hiểu rằng mọi lựa chọn đều có cái giá của nó".
Điều quan trọng là chị không dùng tiền bạc để "dằn mặt" con, mà biến nó thành một bài học thực tế, nhẹ nhàng.
Bước 3: Đưa ra phương án "cùng win"
Thay vì kết thúc bằng một lời từ chối, chị Diên đưa ra một đề nghị: "Nếu con thật sự muốn, mình cùng lập kế hoạch nhé".
Hai mẹ con thống nhất: đôi giày không phải là "vật dụng thiết yếu", nên con cần tự góp một phần. Mỗi tháng, con sẽ tiết kiệm tiền tiêu vặt, đồng thời làm thêm một số việc nhỏ trong nhà để "kiếm thêm điểm thưởng". "Quan trọng là con phải tham gia vào quá trình đó", chị nói. "Không có chuyện chỉ mở miệng là có".
Điều bất ngờ là sau khoảng một tháng, chính cậu bé lại nói: "Con thấy đôi giày đó cũng không cần thiết lắm nữa"
"Có thể lúc đầu con chỉ muốn vì bạn bè nhưng khi phải chờ đợi và suy nghĩ, con tự nhận ra điều mình thật sự cần", bà mẹ nói thêm.
Chuyên gia tâm lý nói gì về hiện tượng này?
Theo một chuyên gia tâm lý giáo dục, việc trẻ ở tuổi thiếu niên bắt đầu quan tâm đến hàng hiệu là điều không hiếm. Đó không đơn thuần là nhu cầu vật chất. Đằng sau thường là nhu cầu được công nhận, được hòa nhập với bạn bè hoặc bù đắp cho cảm giác thiếu tự tin.
Chuyên gia cũng nhấn mạnh, cha mẹ thường mắc hai sai lầm: hoặc là cấm đoán hoàn toàn, hoặc là đáp ứng vô điều kiện. Cả hai cách này đều có thể gây hệ lụy lâu dài.
Giải pháp hiệu quả hơn là đi theo từng bước:
Hiểu lý do: Trẻ muốn vì chất lượng thật sự, hay vì áp lực bạn bè? Đồng cảm: Công nhận cảm xúc, không phủ nhận nhu cầu. Giải thích: Minh bạch về khả năng tài chính và nguyên tắc gia đình. Trì hoãn hợp lý: Không nói "không bao giờ", mà là "chưa phải lúc này". Cùng lập kế hoạch: Để trẻ học cách đánh đổi và trân trọng.Điều quan trọng nhất là giúp trẻ hiểu giá trị bản thân không nằm ở món đồ mình mặc, mà ở chính năng lực và nhân cách của mình
Kết bài: Bài học "điểm 10" từ mẹ Sài Gòn
Có lẽ, điều "điểm 10" trong cách xử lý của chị Diên không nằm ở việc con có mua được đôi giày hay không mà ở chỗ: chị không biến một yêu cầu thành xung đột mà biến nó thành cơ hội để hiểu con và dạy con trưởng thành.
Và trong hành trình làm cha mẹ, đôi khi, đó mới là điều đáng giá nhất
Nguồn: kenh14.vn