HanLili4137
New member
Đời sống của dân phương Tây với máy lọc không khí và chỉ số AQI khác hẳn so với mình nghĩ đấy! Trong khi ở Việt Nam hay Trung Quốc người ta mở app xem chất lượng không khí như cơm bữa, thì bên đó lại là câu chuyện hoàn toàn khác nha các bạn
Tại sao dân Tây họ... chẳng care chất lượng không khí?
Thế kỷ 20 với những ống khói đen ngòm hay thảm họa sương mù London 1952 đã là chuyện quá khứ rồi. Đến thế kỷ 21, các thành phố như London, Paris, New York hay Los Angeles đã không còn lo lắng về ô nhiễm không khí như priority số 1 nữa.
Mặc dù vấn đề môi trường vẫn nằm trong top concern chính trị ở châu Âu và Mỹ, nhưng mà hành vi hàng ngày của người dân lại... không phản ánh điều đó lắm
Khảo sát của SSRS ở Mỹ cho thấy chỉ có 13% người check chất lượng không khí mỗi ngày, và khoảng 15% check ít nhất tuần một lần thôi. Tức là gần 3/4 dân số Mỹ hiếm khi hoặc không bao giờ chủ động tìm hiểu về thứ họ đang hít thở hàng ngày, trừ khi có cảnh báo khẩn cấp tự động gửi đến.
Plot twist hơn nữa là khoảng một nửa số người Mỹ bày tỏ sự ít quan tâm hoặc hoàn toàn "thờ ơ" với chất lượng không khí nơi họ sống luôn 
Còn ở châu Âu thì sao? Tương tự nhưng có đặc thù riêng nè! Báo cáo Eurobarometer chỉ ra rằng mặc dù 89% người châu Âu coi các bệnh hô hấp do ô nhiễm là vấn đề nghiêm trọng, nhưng đa số (khoảng 60%) không quan tâm nhiều đến chất lượng không khí đâu.
Việc check app đo chất lượng không khí ở đây chỉ mang tính... theo sự kiện thôi. Khi bầu trời trong xanh, app AQI bị quên lãng trong các folder điện thoại. Nhưng khi có thảm họa, nó trở thành app được mở nhiều nhất, vượt cả mạng xã hội luôn á
Biến cố game-changing nhất những năm gần đây chính là các vụ cháy rừng. Tại Bờ Tây Hoa Kỳ (California, Oregon, Washington) và gần đây cả Bờ Đông (New York), các đợt khói từ cháy rừng Canada đã biến việc check app không khí thành "nghi thức sinh tồn" luôn.
Tháng 6/2023, khi khói từ Quebec nhuộm cam bầu trời New York, từ khóa "AQI" và "PM2.5" đạt mức tìm kiếm kỷ lục luôn. Dân New York, vốn tự hào về chất lượng không khí đã cải thiện đáng kể trong thập kỷ qua, bỗng chốc rơi vào trạng thái hoang mang khi thấy thành phố của mình đứng đầu bảng xếp hạng ô nhiễm thế giới trên IQAir, vượt cả Delhi và Dubai
Có thể nói, việc chất lượng không khí ổn định trong nhiều năm khiến người dân phương Tây cảm thấy yên tâm và không quá quan tâm đến các chỉ số này, trừ khi có biến cố gì đó xảy ra.
Ngoài ra, các thành phố phương Tây còn có những điểm khác biệt với châu Á. Họ đã hoàn thành giai đoạn quy hoạch đô thị, phát triển công nghiệp, cùng với lối sống sinh hoạt và vị trí địa lý thuận lợi, giúp giữ bầu không khí trong sạch đi trước các quốc gia châu Á nhiều năm rồi.
Máy lọc không khí ở đó dùng để làm gì?
Khác với các thị trường châu Á như Trung Quốc hay Ấn Độ - nơi động lực mua máy lọc không khí chủ yếu là bụi mịn công nghiệp và khí thải giao thông nhìn thấy được bằng mắt thường - thị trường phương Tây lại được thúc đẩy bởi nhiều lý do khác hẳn.
Tại châu Âu, đặc biệt là khu vực Địa Trung Hải và Anh, mùa phấn hoa là cơn ác mộng của hàng triệu người. Máy lọc không khí được marketing chủ yếu như một giải pháp y tế cho bệnh viêm mũi dị ứng hơn là chống ô nhiễm công nghiệp nha!
Tại Hoa Kỳ, đặc biệt các bang phía Tây, mùa cháy rừng đã trở thành "mùa thứ năm" luôn. Doanh số máy lọc không khí tại California và Oregon thường tăng vọt theo biểu đồ nhiệt độ và các cảnh báo cháy. Người tiêu dùng ở đây không tìm kiếm tính năng hào nhoáng, họ chỉ cần công suất lọc khói mạnh và màng lọc HEPA thực sự thôi
Dịch Covid-19 cũng đã thay đổi vĩnh viễn nhận thức của người phương Tây về không khí trong nhà. Từ chỗ chỉ quan tâm đến nhiệt độ, giờ đây họ quan tâm đến sự an toàn sinh học. Các văn phòng, trường học và gia đình đổ xô mua máy lọc không khí với hy vọng loại bỏ virus, tạo ra đợt bùng nổ doanh số chưa từng có
Sự bùng nổ của thị trường máy lọc không khí cũng đi kèm với những tranh cãi gay gắt về đạo đức kinh doanh. Tại phương Tây, nơi người tiêu dùng được bảo vệ bởi luật quảng cáo nghiêm ngặt, hàng loạt vụ kiện tụng đã nổ ra nhắm vào các công ty lợi dụng nỗi sợ hãi để trục lợi.
Honeywell, một gã khổng lồ trong ngành, đã phải đối mặt với vụ kiện tập thể tại New York vì cáo buộc quảng cáo sai sự thật. Nguyên đơn cho rằng các bộ lọc của Honeywell được dán nhãn "HEPA" nhưng không đạt tiêu chuẩn loại bỏ 99.97% hạt bụi kích thước 0.3 micron như định nghĩa kỹ thuật bắt buộc.
Molekule, một startup từng được tung hô tại Thung lũng Silicon với công nghệ PECO được cho là vượt trội hơn HEPA, đã bị Cơ quan Đánh giá Quảng cáo Quốc gia (NAD) và các tòa án "tuýt còi" luôn.
Các cuộc điều tra độc lập cho thấy công ty này đã thổi phồng khả năng diệt virus và vi khuẩn mà không có bằng chứng khoa học vững chắc, dẫn đến việc phải thay đổi toàn bộ chiến lược marketing và đối mặt với sự giận dữ của khách hàng đã bỏ ra hàng trăm USD cho thiết bị
Trong cơn hoảng loạn vì COVID-19, nhiều trường học tại Mỹ đã chi hàng triệu USD ngân sách liên bang để mua các máy lọc không khí sử dụng công nghệ ion hóa lưỡng cực hoặc tạo ozone. Tuy nhiên, cộng đồng khoa học đã phản ứng dữ dội, chỉ ra rằng các thiết bị này không chỉ kém hiệu quả trong điều kiện thực tế mà còn có thể tạo ra các sản phẩm phụ độc hại (như ozone mặt đất gây hại phổi).
Hậu quả là nhiều bang như California đã phải siết chặt quy định, cấm các thiết bị tạo ozone không đạt chuẩn.
Ở Việt Nam, Trung Quốc bán rẻ như cho - sang Tây thành đồ xa xỉ
Tại các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam, máy lọc không khí đã trở thành món hàng bình dân với giá chỉ từ 2 triệu, do nhu cầu lớn. Trong khi tại các quốc gia phương Tây món đồ này ít được tìm kiếm và mức giá không quá cân bằng lắm.
Mặc dù doanh số tăng trưởng mạnh (dự kiến thị trường Mỹ đạt hơn 8.5 tỷ USD vào năm 2035), máy lọc không khí tại phương Tây vẫn chưa đạt mức phổ cập toàn dân như tủ lạnh hay lò vi sóng. Nó vẫn mang màu sắc của một sản phẩm... phân tầng giai cấp
Đối với tầng lớp trung lưu và thượng lưu, đây là một phần của lối sống xa hoa đi kèm với thực phẩm hữu cơ và thẻ tập yoga. Họ sẵn sàng chi trả cho các thương hiệu cao cấp như IQAir hay Dyson. Ngược lại, đối với tầng lớp lao động - những người thường sống trong các căn hộ chật hẹp, gần nguồn ô nhiễm và thực sự cần không khí sạch nhất - chi phí mua máy và thay màng lọc định kỳ là rào cản quá lớn.
Đừng để lo âu ngự trị cuộc sống bạn nhé!
Sự bùng nổ của dữ liệu không khí đã sinh ra một hiện tượng tâm lý mới tại phương Tây: "Eco-anxiety" (Lo âu sinh thái) gắn liền với hành vi kiểm tra cưỡng chế.
Các nhà tâm lý học tại Mỹ và Anh đang ghi nhận ngày càng nhiều bệnh nhân có biểu hiện lo âu quá mức. Họ rơi vào vòng xoáy trên các ứng dụng không khí: kiểm tra chỉ số mỗi 15 phút, cảm thấy hoảng loạn khi thấy màu vàng chuyển sang màu cam, và tự cô lập mình trong nhà ngay cả khi mức độ ô nhiễm chưa đến ngưỡng nguy hiểm
Vấn đề nằm ở thiết kế giao diện của các ứng dụng. Để thu hút sự chú ý, nhiều app sử dụng các gam màu nóng rực rỡ (đỏ tươi, tím thẫm, nâu đen) và các biểu tượng gây sợ hãi (mặt nạ phòng độc, đầu lâu, đám lửa) ngay cả ở các mức độ ô nhiễm trung bình.
Một số chuyên gia gọi đây là "Trò chơi hóa nỗi sợ", thay vì trao quyền cho người dùng, nó tạo ra cảm giác bất lực và căng thẳng mãn tính, đôi khi gây hại cho sức khỏe tâm thần hơn cả tác động vật lý của chính ô nhiễm không khí luôn đó.
Tại phương Tây, người dân đã học cách hoài nghi và đối chiếu. Họ hiểu rằng IQAir hay PurpleAir rất tốt để biết xu hướng tức thời nhưng để đánh giá chính xác mức độ an toàn dài hạn, cần phải tham chiếu các trạm chuẩn của chính phủ.
Việc kiểm tra chỉ số không khí nên là một công cụ để ra quyết định, không phải là nguồn cơn của sự lo âu. Người phương Tây đang học cách sống chung với biến đổi khí hậu bằng sự chuẩn bị thay vì sự hoảng loạn.
Lời khuyên đặt ra ở đây là hãy tin vào dữ liệu, nhưng hãy là người tiêu dùng dữ liệu thông thái nha! Đừng để những con số màu đỏ trên màn hình điện thoại kiểm soát cuộc sống của bạn, nhưng cũng đừng phớt lờ chúng hoàn toàn nhé
Nguồn: kenh14.vn
Tại sao dân Tây họ... chẳng care chất lượng không khí?
Thế kỷ 20 với những ống khói đen ngòm hay thảm họa sương mù London 1952 đã là chuyện quá khứ rồi. Đến thế kỷ 21, các thành phố như London, Paris, New York hay Los Angeles đã không còn lo lắng về ô nhiễm không khí như priority số 1 nữa.
Mặc dù vấn đề môi trường vẫn nằm trong top concern chính trị ở châu Âu và Mỹ, nhưng mà hành vi hàng ngày của người dân lại... không phản ánh điều đó lắm
Khảo sát của SSRS ở Mỹ cho thấy chỉ có 13% người check chất lượng không khí mỗi ngày, và khoảng 15% check ít nhất tuần một lần thôi. Tức là gần 3/4 dân số Mỹ hiếm khi hoặc không bao giờ chủ động tìm hiểu về thứ họ đang hít thở hàng ngày, trừ khi có cảnh báo khẩn cấp tự động gửi đến.
Plot twist hơn nữa là khoảng một nửa số người Mỹ bày tỏ sự ít quan tâm hoặc hoàn toàn "thờ ơ" với chất lượng không khí nơi họ sống luôn
Còn ở châu Âu thì sao? Tương tự nhưng có đặc thù riêng nè! Báo cáo Eurobarometer chỉ ra rằng mặc dù 89% người châu Âu coi các bệnh hô hấp do ô nhiễm là vấn đề nghiêm trọng, nhưng đa số (khoảng 60%) không quan tâm nhiều đến chất lượng không khí đâu.
Việc check app đo chất lượng không khí ở đây chỉ mang tính... theo sự kiện thôi. Khi bầu trời trong xanh, app AQI bị quên lãng trong các folder điện thoại. Nhưng khi có thảm họa, nó trở thành app được mở nhiều nhất, vượt cả mạng xã hội luôn á
Biến cố game-changing nhất những năm gần đây chính là các vụ cháy rừng. Tại Bờ Tây Hoa Kỳ (California, Oregon, Washington) và gần đây cả Bờ Đông (New York), các đợt khói từ cháy rừng Canada đã biến việc check app không khí thành "nghi thức sinh tồn" luôn.
Tháng 6/2023, khi khói từ Quebec nhuộm cam bầu trời New York, từ khóa "AQI" và "PM2.5" đạt mức tìm kiếm kỷ lục luôn. Dân New York, vốn tự hào về chất lượng không khí đã cải thiện đáng kể trong thập kỷ qua, bỗng chốc rơi vào trạng thái hoang mang khi thấy thành phố của mình đứng đầu bảng xếp hạng ô nhiễm thế giới trên IQAir, vượt cả Delhi và Dubai
Có thể nói, việc chất lượng không khí ổn định trong nhiều năm khiến người dân phương Tây cảm thấy yên tâm và không quá quan tâm đến các chỉ số này, trừ khi có biến cố gì đó xảy ra.
Ngoài ra, các thành phố phương Tây còn có những điểm khác biệt với châu Á. Họ đã hoàn thành giai đoạn quy hoạch đô thị, phát triển công nghiệp, cùng với lối sống sinh hoạt và vị trí địa lý thuận lợi, giúp giữ bầu không khí trong sạch đi trước các quốc gia châu Á nhiều năm rồi.
Máy lọc không khí ở đó dùng để làm gì?
Khác với các thị trường châu Á như Trung Quốc hay Ấn Độ - nơi động lực mua máy lọc không khí chủ yếu là bụi mịn công nghiệp và khí thải giao thông nhìn thấy được bằng mắt thường - thị trường phương Tây lại được thúc đẩy bởi nhiều lý do khác hẳn.
Tại châu Âu, đặc biệt là khu vực Địa Trung Hải và Anh, mùa phấn hoa là cơn ác mộng của hàng triệu người. Máy lọc không khí được marketing chủ yếu như một giải pháp y tế cho bệnh viêm mũi dị ứng hơn là chống ô nhiễm công nghiệp nha!
Tại Hoa Kỳ, đặc biệt các bang phía Tây, mùa cháy rừng đã trở thành "mùa thứ năm" luôn. Doanh số máy lọc không khí tại California và Oregon thường tăng vọt theo biểu đồ nhiệt độ và các cảnh báo cháy. Người tiêu dùng ở đây không tìm kiếm tính năng hào nhoáng, họ chỉ cần công suất lọc khói mạnh và màng lọc HEPA thực sự thôi
Dịch Covid-19 cũng đã thay đổi vĩnh viễn nhận thức của người phương Tây về không khí trong nhà. Từ chỗ chỉ quan tâm đến nhiệt độ, giờ đây họ quan tâm đến sự an toàn sinh học. Các văn phòng, trường học và gia đình đổ xô mua máy lọc không khí với hy vọng loại bỏ virus, tạo ra đợt bùng nổ doanh số chưa từng có
Sự bùng nổ của thị trường máy lọc không khí cũng đi kèm với những tranh cãi gay gắt về đạo đức kinh doanh. Tại phương Tây, nơi người tiêu dùng được bảo vệ bởi luật quảng cáo nghiêm ngặt, hàng loạt vụ kiện tụng đã nổ ra nhắm vào các công ty lợi dụng nỗi sợ hãi để trục lợi.
Honeywell, một gã khổng lồ trong ngành, đã phải đối mặt với vụ kiện tập thể tại New York vì cáo buộc quảng cáo sai sự thật. Nguyên đơn cho rằng các bộ lọc của Honeywell được dán nhãn "HEPA" nhưng không đạt tiêu chuẩn loại bỏ 99.97% hạt bụi kích thước 0.3 micron như định nghĩa kỹ thuật bắt buộc.
Molekule, một startup từng được tung hô tại Thung lũng Silicon với công nghệ PECO được cho là vượt trội hơn HEPA, đã bị Cơ quan Đánh giá Quảng cáo Quốc gia (NAD) và các tòa án "tuýt còi" luôn.
Các cuộc điều tra độc lập cho thấy công ty này đã thổi phồng khả năng diệt virus và vi khuẩn mà không có bằng chứng khoa học vững chắc, dẫn đến việc phải thay đổi toàn bộ chiến lược marketing và đối mặt với sự giận dữ của khách hàng đã bỏ ra hàng trăm USD cho thiết bị
Trong cơn hoảng loạn vì COVID-19, nhiều trường học tại Mỹ đã chi hàng triệu USD ngân sách liên bang để mua các máy lọc không khí sử dụng công nghệ ion hóa lưỡng cực hoặc tạo ozone. Tuy nhiên, cộng đồng khoa học đã phản ứng dữ dội, chỉ ra rằng các thiết bị này không chỉ kém hiệu quả trong điều kiện thực tế mà còn có thể tạo ra các sản phẩm phụ độc hại (như ozone mặt đất gây hại phổi).
Hậu quả là nhiều bang như California đã phải siết chặt quy định, cấm các thiết bị tạo ozone không đạt chuẩn.
Ở Việt Nam, Trung Quốc bán rẻ như cho - sang Tây thành đồ xa xỉ
Tại các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam, máy lọc không khí đã trở thành món hàng bình dân với giá chỉ từ 2 triệu, do nhu cầu lớn. Trong khi tại các quốc gia phương Tây món đồ này ít được tìm kiếm và mức giá không quá cân bằng lắm.
Mặc dù doanh số tăng trưởng mạnh (dự kiến thị trường Mỹ đạt hơn 8.5 tỷ USD vào năm 2035), máy lọc không khí tại phương Tây vẫn chưa đạt mức phổ cập toàn dân như tủ lạnh hay lò vi sóng. Nó vẫn mang màu sắc của một sản phẩm... phân tầng giai cấp
Đối với tầng lớp trung lưu và thượng lưu, đây là một phần của lối sống xa hoa đi kèm với thực phẩm hữu cơ và thẻ tập yoga. Họ sẵn sàng chi trả cho các thương hiệu cao cấp như IQAir hay Dyson. Ngược lại, đối với tầng lớp lao động - những người thường sống trong các căn hộ chật hẹp, gần nguồn ô nhiễm và thực sự cần không khí sạch nhất - chi phí mua máy và thay màng lọc định kỳ là rào cản quá lớn.
Đừng để lo âu ngự trị cuộc sống bạn nhé!
Sự bùng nổ của dữ liệu không khí đã sinh ra một hiện tượng tâm lý mới tại phương Tây: "Eco-anxiety" (Lo âu sinh thái) gắn liền với hành vi kiểm tra cưỡng chế.
Các nhà tâm lý học tại Mỹ và Anh đang ghi nhận ngày càng nhiều bệnh nhân có biểu hiện lo âu quá mức. Họ rơi vào vòng xoáy trên các ứng dụng không khí: kiểm tra chỉ số mỗi 15 phút, cảm thấy hoảng loạn khi thấy màu vàng chuyển sang màu cam, và tự cô lập mình trong nhà ngay cả khi mức độ ô nhiễm chưa đến ngưỡng nguy hiểm
Vấn đề nằm ở thiết kế giao diện của các ứng dụng. Để thu hút sự chú ý, nhiều app sử dụng các gam màu nóng rực rỡ (đỏ tươi, tím thẫm, nâu đen) và các biểu tượng gây sợ hãi (mặt nạ phòng độc, đầu lâu, đám lửa) ngay cả ở các mức độ ô nhiễm trung bình.
Một số chuyên gia gọi đây là "Trò chơi hóa nỗi sợ", thay vì trao quyền cho người dùng, nó tạo ra cảm giác bất lực và căng thẳng mãn tính, đôi khi gây hại cho sức khỏe tâm thần hơn cả tác động vật lý của chính ô nhiễm không khí luôn đó.
Tại phương Tây, người dân đã học cách hoài nghi và đối chiếu. Họ hiểu rằng IQAir hay PurpleAir rất tốt để biết xu hướng tức thời nhưng để đánh giá chính xác mức độ an toàn dài hạn, cần phải tham chiếu các trạm chuẩn của chính phủ.
Việc kiểm tra chỉ số không khí nên là một công cụ để ra quyết định, không phải là nguồn cơn của sự lo âu. Người phương Tây đang học cách sống chung với biến đổi khí hậu bằng sự chuẩn bị thay vì sự hoảng loạn.
Lời khuyên đặt ra ở đây là hãy tin vào dữ liệu, nhưng hãy là người tiêu dùng dữ liệu thông thái nha! Đừng để những con số màu đỏ trên màn hình điện thoại kiểm soát cuộc sống của bạn, nhưng cũng đừng phớt lờ chúng hoàn toàn nhé
Nguồn: kenh14.vn