Nghe mật ong thì ai cũng nghĩ ngọt lịm, nhưng mật ong Corbezzolo từ đảo Sardinia của Ý lại là một "plot twist" khủng khiếp! Loại mật ong hiếm hoi này đắng đến mức không tưởng, lại còn mang theo mùi da thuộc, cam thảo và khói nữa chứ. Những người nuôi ong du mục đã dựng tổ ở vùng núi này để thu hoạch "đặc sản thơm lừng" từ hoa cây dâu tây hoang dã suốt hơn 2.000 năm rồi đó!
Giàu dinh dưỡng không tưởng
Thậm chí từ thời xưa, chính khách và triết gia Marcus Tullius Cicero (106-43 TCN) còn nhắc đến loại mật ong này khi bào chữa cho một công dân La Mã bị tố giết người ở Nora, Sardinia. Ông ấy còn phàn nàn luôn: "Omne quod Sardinia fert, homines et res, mala est! Etiam mel quod ea insula abundat, amarum est! (Tất cả những gì đảo Sardinia có, cả người lẫn vật, đều tệ! Ngay cả mật ong đầy trên đảo này cũng đắng!)"
Nhưng có lẽ Cicero không biết rằng ngoài vị đắng "gắt", mật ong Corbezzolo còn chứa cả tấn dưỡng chất tốt cho sức khỏe nữa!
Giàu vitamin và khoáng chất, có tính chống viêm, loại mật ong này đã được nhiều thế hệ trên đảo Sardinia - nơi nổi tiếng với tuổi thọ cao ngất ngưởng - trân trọng sử dụng. Nhiều người dân ở đây sống đến hơn 100 tuổi luôn đó!
Trong y học cổ truyền, nó được dùng làm thuốc ngủ, giảm ho và trị tiêu chảy nhờ đặc tính làm se và chống viêm. Không những thế, nó còn có khả năng chống khối u nữa: nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Bách khoa Marche và Đại học Vigo và Granada ở Tây Ban Nha năm 2019 đăng trên Tạp chí Thực phẩm Chức năng cho thấy mật ong corbezzolo làm giảm sự phát triển và phân chia của tế bào ung thư ruột kết nuôi cấy trong phòng thí nghiệm.
Truyền thuyết về loài cây bụi corbezzolo lá rộng, tiếng Anh gọi là 'strawberry tree' (cây dâu tây - loại thân gỗ, khác với dâu tây thông thường nhé!) vì có trái màu đỏ cam to bằng trái dâu tây, lần đầu xuất hiện trong cuốn 'The Book of Days' của Ovid về lịch La Mã cổ đại viết vào đầu thế kỷ thứ 1.
Theo Ovid, Dea Carna - nữ thần La Mã và thần bảo hộ sức khỏe, sức sống - đã cứu người thừa kế mới sinh của thành phố Latin cổ đại Alba Longa bằng cách gõ cửa nhà đứa trẻ 3 lần bằng cành cây dâu tây. Huyền thoại quá chừng!
Mật ong corbezzolo được làm từ mật hoa cây dâu tây nở vào mùa thu. Tác giả, nhà tự nhiên học và triết gia La Mã - Lão ông Pliny - đã đặt cho loài cây bụi hoang dã này tên khoa học là Arbutus Unedo. Có vẻ như ông không mê quả chua này lắm nên đặt tên theo thành ngữ Latin Unum edo nghĩa là: "Tôi sẽ chỉ ăn một quả thôi."
Sản xuất "gian nan" như leo núi
Sản xuất mật ong Corbezzolo đã có từ thời Trung Cổ trên đảo. Eleanor xứ Arborea (1347-1404 CE), một trong những quan tòa quyền lực nhất thời đó, đã ra lệnh phạt nặng và thậm chí cắt bỏ tai đối với hành vi trộm tổ ong lấy mật corbezzolo trong Bộ Luật Carta de Logu viết bằng tiếng Sardinia vào năm 1392. Nghiêm khắc vậy đó!
Cây dâu tây mọc hoang khắp đồng bằng Địa Trung Hải, Tây Âu và cả Ireland, nhưng đảo Sardinia mới là "ông trùm" sản xuất mật ong corbezzolo.
Quả của cây corbezzolo chín chậm và đổi màu liên tục từ vàng sang cam rồi đỏ chín. Nhưng điểm đặc biệt là những bông hoa màu trắng, mùi ngọt nhẹ - nở từ tháng 10 đến tháng 12 - chính là nguồn mật ong với hương vị "lạ đời" kết tinh mùi vị của Sardinia.
Cánh hoa mở từ từ, quá trình tinh tế này dễ bị gián đoạn chỉ với một cơn mưa lớn. Vì ra hoa vào cuối thu khi thời tiết lạnh, mưa, gió, những chú ong phải vất vả lắm mới làm ra được mật quý giá.
Những bông hoa hình chuông này chỉ sản xuất lượng mật bằng một nửa các loài hoa khác, nên ong phải cày cuốc gấp đôi. Ba yếu tố này khiến mật ong corbezzolo trở nên quý hiếm đến mức chỉ tìm thấy ở đảo Sardinia thôi.
Không ai biết chính xác tại sao mật lại đắng độc đáo như vậy, dù một số người tin đó là do sự hiện diện của glycoside arbutin (phân tử liên kết với đường trong thực vật) trong mật cây dâu tây.
Kết hợp "thần thánh"
Mật ong với hương vị phức tạp như corbezzolo có thể được phân tích giống như người sành rượu phân tích rượu ngon vậy!
Thực tế, Ý là nước có cả sổ đăng ký toàn quốc những người sành mật ong, được Albo Nazionale degli Esperti - Cục Đăng ký Quốc gia Nhà Phân tích Cảm nhận Mật ong đặt tại Bologna - đào tạo luôn đó. Pro level!
Ngoài vị đắng, mật ong corbezzolo còn có vị đậm của giấm đen, nhựa thông, mùi da, cam thảo, cà phê và hoàn thiện với mùi khói dai dẳng. Nó thường được thêm vào cà phê để tăng độ đắng. Có màu hổ phách đậm, nó trở thành nâu nhạt khi kết tinh.
Và giống như rượu ngon, nó kết hợp "ngon phô mai" với nhiều món truyền thống của Sardinia.
"Siêu ngon nếu rưới lên seada hay orilletta - hai món tráng miệng điển hình của Sardinia," Fabio Pibiri, nhà nhập khẩu rượu vang từ Sardinia ở Chicago chia sẻ. "Để có combo khó quên, hãy dùng với pecorino sardo lâu năm (phô mai ngọt từ sữa cừu) và Cannonau Nepenthe - loại vang đỏ nồng nàn, quyến rũ được sản xuất tại tỉnh Nuoro ở miền trung-tây Sardinia."
"Miele corbezzolo (mật ong corbezzolo) là sản phẩm hấp dẫn và độc đáo, phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực Sardinia đáng để tìm kiếm," Letitia Clark, tác giả cuốn 'Bitter Honey: Stories & Recipes from Sardinia' (Mật ong đắng: Những câu chuyện và công thức nấu ăn từ Sardinia) khẳng định. "Hãy dùng nó với Vernaccia lâu năm - loại vang trắng từ vùng Oristano của Sardinia, một đặc sản bản địa hấp dẫn khác."
Mật ong Corbezzolo chứa đựng hòn đảo Địa Trung Hải Sardinia - quê hương của nó - với hơi đất của hệ thực vật hoang dã và màu khoáng chất phản chiếu biển xung quanh.
Nhà thơ Ý nổi tiếng Giovanni Pascoli nhận thấy màu quốc kỳ Ý trên chính cây corbezzolo - lá xanh bóng loáng, hoa trắng, quả đỏ - và hồi tưởng quá trình nó chiến đấu vươn lên mạnh mẽ trên đỉnh núi lộng gió trong bài thơ 'Bài ca Corbezzolo' năm 1906:
"O verde albero italico, il tuo maggio è nella bruma: s'anche tutto muora, tu il giovanile gonfalon selvaggio, spieghi alla bora." - "Ôi cái cây màu xanh ở Ý, tháng 5 của cậu chìm trong sương mù: ngay cả khi tất cả chết hết, cậu, biểu ngữ hoang dã trẻ trung, tung mình đón gió bấc."
Nguồn: tinhte.vn