MochiDev63
New member
Ăn cơm mỗi ngày, nhưng có mấy bạn dành vài giây để nghĩ về mâm cơm Việt Nam - thứ đã gắn bó với tổ tiên ta suốt hàng nghìn năm không?
Mâm cơm – hai từ nghe mà thấy ấm lòng luôn á! Đó là mâm cơm đầy đủ, thơm phức mà mình được ăn cùng ông bà, bố mẹ hồi nhỏ. Là mâm cơm hơi qua loa, ăn vội khi đi học đi làm xa nhà. Hay là mâm cơm mình chuẩn bị kỹ lưỡng cho gia đình nhỏ của mình sau này.
Với mỗi người Việt mình, mâm cơm gia đình là thứ quen thuộc như thở vậy. Nhưng mâm cơm Việt đâu chỉ đơn thuần là bữa ăn để no bụng, để có sức sống và làm việc đâu nha! Sâu xa hơn thế, nó còn thể hiện toàn bộ những đức tính đẹp của dân tộc ta, đồng thời chứa đựng cả những giá trị dinh dưỡng được đúc kết qua hàng nghìn năm đó!
Theo quyển "Ẩm thực Việt Nam và Thế Giới" của tiến sĩ Nguyễn Thị Diệu Thảo, cách ăn của người Việt mình thể hiện qua các món ăn có sự pha trộn tổng hợp. Nghĩa là một món ăn có thể gồm nhiều loại thực phẩm khác nhau từ động vật đến thực vật, là sự kết hợp của nhiều nguyên liệu đa dạng. Nhờ vậy mà các món ăn Việt Nam mới có đủ chất đạm, chất béo, đường, bột, vitamin nè...
Và mâm cơm Việt Nam chính là biểu hiện rõ nhất của lối ăn này! Một mâm cơm cơ bản lúc nào cũng có đủ: món mặn, món chay, canh và cơm. Và khi ăn một bát cơm, người Việt mình luôn kết hợp với nhiều món khác nhau. Nhờ đó mà qua thời gian dài, người ta dần tìm ra được món nào ngon khi đi với món nào, tạo thành các "combo" kinh điển (ví dụ canh chua đi với sườn kho, canh mùng tơi rau đay thì phải có cà muối... là chuẩn không cần chỉnh! )
Cơ sở dinh dưỡng học của người Việt còn được thể hiện qua việc luôn ăn cơm kèm nhiều món nữa nhé! Theo một nghiên cứu trong European Journal of Nutrition (Sổ Tay Dinh Dưỡng Châu Âu đó), cơm trắng khi ăn một mình có chỉ số GI* là 96, nhưng khi ăn kết hợp cùng thịt cá và rau củ có thể giảm xuống còn 50 luôn. Mặt khác, việc uống canh khi ăn cũng giúp giảm phản ứng của cơ thể với đường. Trong bữa cơm của người Việt, ngoài cơm trắng, ta luôn có đủ các thành phần kể trên, giúp điều chỉnh lượng đường siêu hiệu quả!
*GI (Glycemic Index): chỉ số phản ánh mức độ ảnh hưởng của lượng tinh bột trong thực phẩm lên đường huyết nha!
Sự cân bằng âm dương là quan niệm phổ biến của các nước châu Á, với niềm tin rằng mọi thứ phải đạt được sự cân bằng giữa hai thái cực thì mới tốt. Và điều này cũng được thể hiện trong mâm cơm Việt Nam luôn! Cụ thể, trong thức ăn có năm mức âm dương là nóng, lạnh, ấm, mát và trung tính. Người Việt mình dựa vào và tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống này đấy. Trong thực tế, có thể bọn mình không gọi tên hay lý thuyết hóa được, nhưng nó vẫn tồn tại trong bản năng, trong những gì được truyền từ ông bà, tổ tiên. Điều đó thể hiện qua những ví dụ đơn giản như rau răm thuộc loại nóng (nhiệt), ăn kèm với trứng vịt lộn có tính lạnh (hàn), hoặc trong mâm cơm ngày Tết có món thịt kho tàu (nhiệt) và canh khổ qua (hàn) luôn đi cùng nhau.
Mặt khác, quan niệm cân bằng âm dương còn thể hiện qua việc cân bằng ăn uống với thời tiết và cơ thể người nữa. Khi mà lạnh quá thì phải ăn các thức ăn nóng, có tính nhiệt như cháo có thêm gừng, các món có thêm lá tía tô.
Ngoài ra, trong bài thơ "Nhàn" của Nguyễn Bỉnh Khiêm có câu "thu ăn măng trúc, đông ăn giá" thể hiện nét văn hóa "mùa nào thức nấy" của dân tộc ta. Cách ăn theo mùa, theo khí hậu cũng là một khía cạnh thể hiện lý thuyết cân bằng âm dương đó!
Thứ nhất là giá trị về gia đình nè! Giá trị gia đình được thể hiện qua một mâm cơm có từ hai đến ba thế hệ khác nhau cùng sống chung dưới một mái nhà, qua cách con cháu hiếu kính mời ông bà, bố mẹ, cách mình để ý, chăm sóc và gắp thức ăn cho nhau. Giá trị gia đình tốt đẹp của dân tộc Việt Nam được thể hiện ở những điều nhỏ nhặt lắm, như cách bà giục cháu ăn thêm vài miếng thôi, hay cách mẹ gọi con đang chơi ngoài ngõ về kịp cơm chiều, hoặc cách mà dù chỉ có rau dưa và những món sơ sài như "râu tôm với ruột bầu", người Việt vẫn có thể hạnh phúc cùng nhau ăn.
Mặt khác, mâm cơm gia đình của người Việt Nam ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển tâm lý, sinh lý của mỗi đứa trẻ Việt đấy! Những kiến thức đầu đời về các tín hiệu xã hội, cách vận hành của thế giới này đều được trẻ em vô thức ghi nhận qua tương tác của ông bà bố mẹ với nhau và với mình. Trong trường hợp tốt nhất, chúng học được cách xưng hô lịch sự, cách chăm sóc người lớn tuổi già yếu, cách nhường nhịn cho người nhỏ hơn. Những câu chuyện trên bàn ăn cũng đóng vai trò lớn trong việc định hình thế giới quan và tư duy của chúng nữa. Giống như trong thế giới hoang dã, những con báo con, sói con học được cách ứng xử và tìm vị trí của mình trong bầy đàn thông qua những tương tác đầu đời với cha mẹ và anh em. Mình cũng vậy! Mâm cơm gia đình chính là những tương tác đầu đời gần gũi nhất của chúng ta.
Chúng ta học cách cầm đũa, cách ăn cơm, cách nói chuyện đầu tiên ở mâm cơm, chứ không phải đợi đến khi đi học đâu nha!
Nguồn: kenh14.vn