Hồi xưa, phim võ thuật toàn là những màn đánh nhau đẹp mắt nhưng hơi... sân khấu. Mọi người cứ đánh kiểu múa, chiêu thức lung linh nhưng xa rời thực tế lắm luôn Rồi Lý Tiểu Long xuất hiện và hỏi thẳng: "Võ thuật là để đánh nhau thật mà sao phim lại làm giả thế?"
Chính vì thế, anh không chỉ đơn thuần là diễn viên làm theo kịch bản. Qua các bộ phim như Đường Sơn Đại Huynh, Tinh Võ Môn hay Long Tranh Hổ Đấu, Lý Tiểu Long càng ngày càng "xía" vào việc dựng cảnh hành động nhiều hơn. Truyền thông Trung Quốc hay nhắc đến việc anh cực kỳ chú trọng tính thực chiến, tốc độ và hiệu quả của từng đòn đánh. Với anh, một cú đánh chuẩn xác còn xịn hơn cả một rổ chiêu thức fancy
Tốc độ chính là vũ khí bí mật
Điểm khác biệt đầu tiên phải kể đến tốc độ. Lý Tiểu Long ra đòn nhanh đến mức máy quay hồi đó không kịp bắt kịp luôn á Nhưng thay vì chậm lại cho hợp công nghệ, anh lại biến tốc độ thành điểm nhấn. Những cú đấm ngắn gọn, cú đá bất ngờ khiến đối thủ chả kịp trở tay, còn khán giả thì cảm giác đang xem trận đấu thực sự chứ không phải màn diễn tập dượt.
Nhưng không phải chỉ có tốc độ đâu nhé! Lý Tiểu Long còn hiểu rõ sức mạnh của góc quay và cách dựng phim. Những cú cận cảnh giúp ta thấy rõ ánh mắt, cơ bắp căng phồng trước khi ra đòn, trong khi nhịp dựng nhanh tạo cảm giác trận đấu căng như dây đàn. Thay vì đặt máy xa xa như quay sân khấu, anh kéo khán giả lại gần cuộc chiến. Mình không chỉ thấy ai thắng, mà còn cảm nhận được từng cú đánh luôn
Và âm thanh nữa! Những tiếng hét đặc trưng của Lý Tiểu Long lúc đầu nghe hơi... lạ, nhưng sau đó thành iconic luôn. Tiếng hét không chỉ để làm màu mà còn thể hiện sức mạnh, cảm xúc của nhân vật. Cộng thêm tiếng đấm đá và phản ứng của đối thủ, Lý Tiểu Long tạo nên thế giới võ thuật sống động hơn hẳn những gì từng có.
Đối thủ cũng phải có "vai"
Điểm khác biệt nữa là cách anh xây dựng đối thủ. Trước kia, phim võ thuật thường cho nhân vật chính múa chiêu đẹp mắt còn đối phương chỉ đứng... làm nền thôi. Lý Tiểu Long thì khác - anh chú trọng phản ứng của người bị đánh. Một cú đòn phải khiến đối thủ thực sự mất thăng bằng, đau đớn hoặc sợ hãi. Chính những phản ứng đó mới làm cho sức mạnh của main character thuyết phục được. Võ thuật không còn là động tác lẻ tẻ mà thành một cuộc trao đổi có đầu có đuôi, có nguyên nhân kết quả
Tư duy này liên quan trực tiếp đến triết lý Triệt Quyền Đạo mà Lý Tiểu Long theo đuổi. Anh không muốn võ thuật bị gò bó trong khuôn mẫu. Điều quan trọng là khả năng thích nghi, sự đơn giản và hiệu quả. Khi áp dụng vào phim, Lý Tiểu Long tạo nên kiểu nhân vật mới: không cần phô trương, không cần chiêu thức phức tạp nhưng luôn phản ứng nhanh và chính xác.
Chính vì thế, những cảnh đánh nhau của Lý Tiểu Long thực chất còn là cách kể chuyện. Cách nhân vật đứng, nhìn đối thủ, di chuyển, chịu đòn rồi phản công đều thể hiện tính cách. Đôi khi chỉ một ánh mắt cũng đủ báo hiệu cuộc chiến sắp nổ. Đôi khi một cú đánh ngắn lại thể hiện chênh lệch sức mạnh rõ hơn cả một màn giao đấu dài dòng. Đây chính là lý do Lý Tiểu Long vượt xa hình ảnh ngôi sao võ thuật thông thường để trở thành người định hình ngôn ngữ hành động trên màn ảnh
Di sản vượt thời gian
Truyền thông Trung Quốc nhiều năm qua vẫn nhắc đến Lý Tiểu Long như một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất đến phim võ thuật Hong Kong. Các phim của anh không chỉ đưa võ thuật châu Á ra thế giới mà còn thay đổi cách điện ảnh nhìn nhận cảnh hành động. Từ việc đề cao tốc độ, cắt bớt động tác thừa đến cách dùng âm thanh, cận cảnh và phản ứng của đối thủ - nhiều yếu tố từng được xem là "lạ" sau đó thành chuẩn mực của phim hành động hiện đại.
Điều đáng nói là di sản của Lý Tiểu Long không nằm ở việc anh đấm được bao nhiêu cú hay biết bao nhiêu chiêu. Giá trị thực sự nằm ở tư duy: biến cơ thể thành công cụ kể chuyện và biến trận đấu thành một phần không thể thiếu của nhân vật. Anh chứng minh rằng cảnh võ thuật không nhất thiết phải dài, nhiều chiêu hay cầu kỳ mới hay. Đôi khi, một cú đánh đúng thời điểm, một ánh mắt đủ sắc và vài giây chuyển động chuẩn xác cũng tạo nên khoảnh khắc đáng nhớ.
Hơn nửa thế kỷ sau khi Lý Tiểu Long qua đời, kỹ thuật phim hành động đã phát triển vượt xa thời của anh. Công nghệ quay phim bây giờ xịn hết sảy, kỹ xảo thì làm được mọi thứ. Nhưng giữa muôn vàn thay đổi, tư duy mà Lý Tiểu Long đặt ra vẫn còn nguyên giá trị: võ thuật trên màn ảnh trước hết phải có sức sống, có cá tính và phải phục vụ câu chuyện.
Nguồn: saostar.vn