Giờ phương Tây đang ầm ĩ bàn tán chuyện họ phụ thuộc vào mấy nước có lối đi riêng như Nga hay Trung Quốc. Thế còn Thổ Nhĩ Kỳ? EU và NATO dính dáng với quốc gia này ra sao nhỉ?
Từ hồi xung đột Nga - Ukraine nổ ra, team phương Tây mới chợt nhận ra là mình đang "ké" khá nhiều những nước không cùng vibe với họ lắm đâu.
Vậy mà Thổ Nhĩ Kỳ lại đóng vai trò gì trong drama EU và NATO, đặc biệt khi nước này đang có tham vọng nâng tầm ảnh hưởng toàn cầu kèm theo thái độ ngày càng cứng rắn và "tự hào dân tộc" với đám bạn phương Tây?
Hiện tại thì Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chỉ đang "chờ phê duyệt" vào EU thôi nhưng mà đã là nhân tố quan trọng trên chính trường thế giới rồi đó. Dưới đây là mấy lý do tại sao các nước phương Tây vẫn cứ phải nhờ vả Ankara hoài nè:
Thứ nhất: Làm "shipper" hòa giải giữa Moskva và Kiev
Cuộc xung đột Nga - Ukraine làm cả thế giới đau đầu, nhưng với Thổ Nhĩ Kỳ thì lại là cơ hội vàng để flex kỹ năng ngoại giao luôn. Ngay từ những ngày đầu tiên, Thổ Nhĩ Kỳ đã lên làm "middleman" không thể thiếu giữa Nga và Ukraine khi mà các nước phương Tây chẳng mặn mà ngồi nói chuyện với Moskva cho lắm. Ankara giữ quan hệ tốt với cả hai bên - điều này hiếm lắm nhé!
Ví dụ, Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt đầu làm cầu nối xử lý các vấn đề lớn như chuyện xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine từ các cảng Biển Đen. Trước xung đột, Ukraine là một trong những "ông trùm" xuất khẩu lúa mì, ngô, lúa mạch và dầu hướng dương trên thế giới đó. Thỏa thuận xuất khẩu giữa Nga và Ukraine đã được ký kết nhờ Thổ Nhĩ Kỳ và LHQ làm môi giới vào tháng 7 tại Istanbul.
Hơn nữa, cho đến giờ, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn là địa điểm hợp lý nhất để tổ chức các cuộc đàm phán hòa bình trong tương lai giữa hai bên luôn.
Thứ hai: Sức mạnh quân sự và quyền veto trong NATO
Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên NATO từ năm 1952 rồi nhé. Việc Thổ Nhĩ Kỳ có lực lượng quân sự lớn thứ hai trong NATO (chỉ sau Mỹ) và nằm ở vị trí chiến lược sườn phía Đông Nam khiến nước này trở thành "trụ cột" bảo vệ cho liên minh xuyên Đại Tây Dương luôn. ️
Hiện tại thì Thụy Điển và Phần Lan đang cố thuyết phục Thổ Nhĩ Kỳ gật đầu cho họ vào NATO. Tuần trước, Thủ tướng mới của Thụy Điển là Ulf Kristersson đã viết thư cho Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đề nghị mở họp bàn chuyện này. Ankara cáo buộc Thụy Điển và Phần Lan che chở những đối tượng mà Thổ Nhĩ Kỳ liệt vào list khủng bố soái.
Thứ ba: Nhà sản xuất vũ khí giá "hạt dẻ"
Tầm quan trọng ngày càng tăng của ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ đã khiến nước này trở thành nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích phương Tây.
Máy bay không người lái vũ trang Bayraktar TB-2 do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất đã chứng tỏ độ xịn xò trong nhiều cuộc xung đột những năm qua. Theo báo cáo năm 2021 của BAKS (cơ quan tư vấn của Lực lượng vũ trang Đức), máy bay không người lái của Thổ Nhĩ Kỳ đóng vai trò quyết định trong cuộc xung đột Nagorno-Karabakh.
Chúng cũng có vai trò quan trọng trong cuộc xung đột ở Ukraine và được cho là đã giúp quân đội Ukraine bảo vệ lãnh thổ trước các lực lượng Nga mạnh hơn. Tháng trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã tặng huân chương cho Haluk Bayraktar, CEO của Baykar - hãng sản xuất máy bay không người lái Bayraktar.
Mặt khác, giá thành thấp của Bayraktar khiến Thổ Nhĩ Kỳ trở thành đối tác "hợp ví tiền" đối với các quốc gia không đủ budget mua thiết bị quân sự hoặc nghiên cứu chi phí cao nhưng vẫn cần tìm giải pháp thay thế. Theo báo cáo gần đây của Viện Quốc tế và An ninh Đức (SWP), "việc bán vũ khí cho châu Phi đã tăng vọt và khiến Thổ Nhĩ Kỳ trở thành nhà cung cấp vũ khí đang lên ngôi trên lục địa này" đó.
Thứ tư: "Nắm đấm" về vấn đề di cư của châu Âu
Việc Thổ Nhĩ Kỳ có biên giới với nhiều quốc gia ở phía Nam và phía Đông châu Âu không chỉ giúp Thổ Nhĩ Kỳ có vai trò quan trọng về quốc phòng mà còn bóc trần điểm yếu của EU - đặc biệt là chính sách di cư.
Tổng thống Erdogan đã nhiều lần cảnh báo Brussels, Berlin và các nước thành viên EU khác bằng cách đe dọa "mở cửa biên giới" - về mặt kỹ thuật nghĩa là để dòng người tị nạn tràn vào châu Âu luôn đó.
Nguồn: soha.vn