Dù mệt mỏi rã rời sau cả ngày làm việc, nhiều bạn trẻ vẫn cứ cày phone đến 2-3h sáng. Nghe quen quen không? Đây không chỉ là thói quen xấu đơn thuần đâu, mà còn ẩn chứa những vấn đề tâm lý cần phải "giải mã" đấy!
Phone như "thuốc giải" sau ngày làm việc căng thẳng
Làm gần 12 tiếng ở công ty, Thuỳ Chi (sinh năm 2002, Hà Nội) về nhà trong tình trạng kiệt sức toàn tập. Nhưng điều đầu tiên cô nàng tìm đến sau khi bước vào nhà lại chính là chiếc điện thoại đáng yêu Chi chia sẻ, cô có thể nằm lướt mạng cả mấy tiếng, thậm chí cày đến 3h sáng luôn.
Với công việc trợ lý giám đốc bận rộn quanh năm, Chi coi việc xài phone ban đêm là cách giải trí và "chữa lành" tâm hồn. "Sau một ngày mệt mỏi, mình cảm thấy muốn thưởng cho bản thân bằng thời gian nằm giải trí, lướt mạng, chơi game. Nhiều khi xem đến tận 3h sáng, cảm giác được cân bằng hơn, dù hôm sau dậy hơi mệt chút, nhưng dần cũng quen", Chi tâm sự.
Nguyễn An (sinh năm 2003, Hưng Yên) cũng đang "chung thuyền" luôn nè. Anh đang chạy xe ôm công nghệ được hơn một năm rồi. Vì công việc vất vả cả ngày, An tự set rule là 7h tối phải về nhà và ngắt kết nối để dành thời gian chill.
Chàng trai trẻ bộc bạch: "Đi làm về mệt nên mình không muốn ra ngoài, nằm nghỉ ngơi thì mình lướt điện thoại. Nếu như về nhà ngủ rồi lại đi làm, mình thấy cuộc sống mất cân bằng. Mình cần thời gian giải trí, thư giãn, nhiều khi chỉ lướt điện thoại trong vô định, thấy gì xem nấy cho đến rạng sáng. Công việc ban ngày là một thế giới khác và khi mình về lướt điện thoại là một thế giới khác. Mình giải trí để cân bằng lại, nếu không sẽ rất nhanh chán".
Thực ra câu chuyện của Thuỳ Chi hay Nguyễn An không phải case riêng lẻ đâu nhé. Hiện tượng gen Z thức đến 2-3h sáng để lướt phone dù body đã mệt muốn xỉu đang trở thành trend khá phổ biến rồi đó Chia sẻ với Sinh Viên Việt Nam, ThS Dương Trần Minh Đoàn - Giảng viên Khoa Tâm lý học, Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP. HCM) đã có những phân tích, lý giải góc độ tâm lý đằng sau hành vi này.
"Trì hoãn trên giường" - cái tên nghe fancy nhưng nguy hiểm đấy!
Lý giải về hiện tượng này, ThS Dương Trần Minh Đoàn nhận định đây không đơn thuần là chuyện thiếu kỷ luật hay không biết chăm sóc sức khỏe đâu. Trong tâm lý học, hành vi thức khuya dù không có lý do bắt buộc được gọi là "trì hoãn trên giường" (bedtime procrastination) đấy các bạn ơi.
Nhưng chỉ gọi tên thì chưa đủ, đằng sau hành vi này có thể là một nhu cầu rất con người: Muốn có chút thời gian cho riêng mình, muốn được tự do sau một ngày phải đáp ứng công việc và trách nhiệm, hoặc đơn giản là chưa muốn quay lại một ngày mới quá nhanh Phone và mạng xã hội dễ dàng đáp ứng nhu cầu đó, mang lại cảm giác được tự chọn, kết nối và tạm quên đi áp lực.
Nhiều bạn trẻ hiện nay có một ngày quá đầy: công việc, học tập, trách nhiệm và kỳ vọng, nhưng lại thiếu đi sự nuôi dưỡng tâm lý. ThS Dương Trần Minh Đoàn nhấn mạnh sự khác biệt giữa giải trí và phục hồi: "Chúng ta có thể lướt mạng xã hội hai giờ và cảm thấy mình đã nghỉ, nhưng khi đặt điện thoại xuống vẫn thấy mệt. Phục hồi thực sự cần những khoảnh khắc tâm trí được ngắt khỏi yêu cầu, cơ thể được chậm lại"
Ban đêm cũng là lúc những cảm xúc bị kìm nén như căng thẳng, trống trải, cô đơn xuất hiện, và chiếc điện thoại trở thành công cụ nhanh nhất để lấp đầy khoảng trống đó.
Ở một số người, ban đêm cũng là lúc những cảm xúc bị đẩy sang một bên trong ngày bắt đầu xuất hiện. Khi không còn công việc để bận rộn, họ có thể nhận ra mình đang căng thẳng, trống trải hoặc cô đơn. Chiếc điện thoại khi ấy trở thành một cách rất nhanh để lấp đầy khoảng trống. Đôi khi, vấn đề không nằm ở chiếc điện thoại. Chiếc điện thoại chỉ đang đáp ứng một nhu cầu mà ban ngày người đó chưa có cơ hội chăm sóc.
Bạn thật sự cần gì?
Việc thức khuya tạo ra một vòng lặp độc hại: ban ngày mệt mỏi, ban đêm tìm đến điện thoại để kéo dài thời gian riêng, dẫn đến ngày hôm sau càng kiệt sức Khi cơ thể mệt mỏi, khả năng tập trung, kiểm soát cảm xúc và tự điều chỉnh hành vi suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công việc và học tập.
Về mặt quan hệ xã hội, bạn có thể kết nối với hàng trăm người trên mạng nhưng lại đánh mất sự hiện diện với những người xung quanh. Nguy hiểm hơn, nếu mọi khoảng trống đều bị lấp đầy bởi điện thoại, người trẻ sẽ ngày càng ít có cơ hội lắng nghe bản thân để nhận ra điều gì thực sự quan trọng.
"Nếu mỗi khoảng trống đều được lập tức lấp bằng điện thoại, chúng ta sẽ ngày càng ít cơ hội để nhận ra mình đang cảm thấy gì, cần gì và điều gì thực sự quan trọng với mình. Những khoảng lặng đôi khi không dễ chịu, nhưng chính trong những khoảng lặng ấy con người mới có cơ hội gặp lại chính mình" - ThS Dương Trần Minh Đoàn chia sẻ.
Tips để "thoát kiếp" cày phone đến sáng
Để cải thiện tình trạng này, ThS Dương Trần Minh Đoàn khuyên không nên bắt đầu bằng việc tự blame bản thân hoặc đặt mục tiêu cực đoan là ngừng xài điện thoại ngay lập tức. Thay vào đó, hãy tự hỏi bản thân thực sự cần gì: sự nghỉ ngơi, một không gian riêng, hay muốn bớt đi cảm giác cô đơn?
Thay vì dồn toàn bộ nhu cầu nghỉ ngơi vào cuối ngày, hãy thử tạo ra những khoảng phục hồi nhỏ ngay trong ngày, ví dụ như mười phút đi bộ không cầm điện thoại, một bữa ăn không nhìn màn hình, hay một cuộc trò chuyện thực sự với người thân
Trước khi ngủ, hãy dành 20-30 phút làm khoảng thời gian chuyển tiếp để cơ thể và tâm trí chậm lại bằng cách giảm ánh sáng, tắt bớt thông báo và đặt điện thoại xa khỏi giường.
Cuối cùng, điều cần điều chỉnh không chỉ là giờ ngủ hay chiếc điện thoại, mà chính là cách mỗi người đang làm việc, nghỉ ngơi và chăm sóc đời sống tinh thần của chính mình.
"Nếu một người phải thức đến 2h sáng chỉ để cảm thấy cuối cùng mình mới được sống cho mình một chút, thì có lẽ điều cần điều chỉnh không chỉ là giờ ngủ hay chiếc điện thoại, mà còn là cách chúng ta đang làm việc, nghỉ ngơi và chăm sóc đời sống tinh thần của chính mình"
Nguồn: svvn.tienphong.vn