Quyết định cho 328 thí sinh ở điểm thi Chuyên Tuyên Quang được thi lại của Bộ GD-ĐT đang khiến dư luận xôn xao, đặc biệt khi vụ án gian lận vẫn đang trong quá trình điều tra. Vậy căn cứ pháp lý ở đây là gì? Các luật sư đã lên tiếng phân tích rồi nè!
Vụ án vẫn đang hot trên bàn điều tra
Tại buổi họp báo sáng 5/8 về phương án xử lý đối với thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Đại tá Nguyễn Tuấn Hưng, Phó Cục trưởng Cục An ninh điều tra (A09), Bộ Công an, cho biết ngay sau khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cơ quan điều tra đã nhanh chóng vào cuộc.
Theo ông, chỉ trong chưa đầy một tháng, lực lượng chức năng đã triển khai các hoạt động điều tra ban đầu để phục vụ việc xử lý trước mắt đối với kết quả kỳ thi.
Kết quả điều tra bước đầu cho thấy sai phạm xảy ra mang tính tập thể, liên quan đến Hội đồng thi và toàn bộ điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ thu thập được, cơ quan điều tra đã thông báo kết quả cho Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm làm căn cứ xây dựng phương án tổ chức thi lại đối với toàn bộ 328 thí sinh của điểm thi này.
Đại diện Bộ Công an cho biết việc điều tra gặp nhiều khó khăn do vụ việc có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều cá nhân và có dấu hiệu được tổ chức. Ngoài ra, phần lớn trong số 328 thí sinh đã đủ hoặc sắp đủ 18 tuổi, có năng lực nhận thức và chịu trách nhiệm trước pháp luật, nhưng nhận thức pháp luật của nhiều em còn hạn chế, gây khó khăn cho quá trình thu thập tài liệu, xác minh và làm rõ bản chất vụ việc.
"Đến nay, cơ quan điều tra đã khởi tố 29 bị can. Trong số này có Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Tuyên Quang và Điểm trưởng điểm thi", Đại tá Nguyễn Tuấn Hưng thông tin.
Lãnh đạo Cục An ninh điều tra cũng cho biết hiện vụ án được khởi tố về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ". Trong quá trình điều tra, nếu phát hiện thêm dấu hiệu của các tội phạm khác, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục xem xét, khởi tố theo đúng quy định của pháp luật.
Thi lại là quyết định hành chính, không phải xử lý hình sự nha!
Sau khi Bộ GD-ĐT quyết định tổ chức thi lại đối với các thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, nhiều ý kiến đồng tình vì cho rằng đây là giải pháp cần thiết để bảo đảm sự công bằng của kỳ thi. Tuy nhiên, cũng có những băn khoăn khi vụ án hình sự vẫn đang được điều tra và chưa có kết luận cuối cùng.
Trao đổi với PV Báo PNVN, các chuyên gia pháp lý nhận định cần nhìn nhận vấn đề dưới hai khía cạnh là quản lý Nhà nước về giáo dục và nguyên tắc tố tụng hình sự.
Luật sư Nguyễn Xuân Phú, Công ty Luật TNHH Công Minh, cho rằng nhiều người đang nhầm lẫn giữa việc xử lý hành chính trong lĩnh vực giáo dục với việc xác định trách nhiệm hình sự.
Theo ông, cơ quan điều tra đang giải quyết vụ án "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ". Quá trình điều tra nhằm làm rõ hành vi vi phạm của các cá nhân, tổ chức có liên quan và chỉ sau khi kết thúc các giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử mới có thể xác định đầy đủ trách nhiệm hình sự của từng bị can.
"Tuy nhiên, quyết định tổ chức thi lại của Bộ GD-ĐT không phải là một biện pháp xử lý hình sự đối với thí sinh hay bất kỳ cá nhân nào. Đây là quyết định quản lý hành chính nhằm khôi phục tính trung thực, khách quan của kỳ thi nếu có căn cứ cho rằng kết quả thi không còn bảo đảm độ tin cậy", Luật sư Phú phân tích.
Theo vị luật sư, hai quá trình này diễn ra độc lập và không phụ thuộc hoàn toàn vào nhau. Nếu cơ quan quản lý giáo dục có đủ căn cứ chuyên môn để xác định kết quả của một điểm thi không còn phản ánh đúng năng lực của thí sinh thì có thể áp dụng các biện pháp khắc phục theo thẩm quyền mà không nhất thiết phải chờ bản án hình sự có hiệu lực.
Phải bảo vệ quyền lợi của các bạn thí sinh chân chính
Ở góc độ khác, Luật sư Nguyễn Xuân Phú cho rằng việc tổ chức thi lại có thể là giải pháp nhằm bảo đảm sự công bằng của kỳ thi, nhưng mọi quyết định đều phải dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng.
Ông nhấn mạnh, theo Bộ luật Tố tụng hình sự, mọi cá nhân đều được hưởng nguyên tắc suy đoán vô tội cho đến khi có bản án có hiệu lực của tòa án.
"Nếu cơ quan quản lý giáo dục áp dụng các biện pháp ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của thí sinh thì cần chứng minh rằng biện pháp đó xuất phát từ yêu cầu bảo đảm giá trị của kỳ thi, chứ không phải coi các em là người có hành vi gian lận", luật sư Phú nói.
Theo ông, trong trường hợp của điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, nếu việc thi lại được áp dụng đối với toàn bộ thí sinh thì đây là biện pháp hành chính nhằm khắc phục hậu quả của một kỳ thi có dấu hiệu bị tác động, chứ không phải hình thức xử phạt đối với từng cá nhân.
Luật sư Phú cho rằng Bộ GD-ĐT cần công khai đầy đủ căn cứ, cơ sở chuyên môn cũng như quy trình ban hành quyết định để bảo đảm tính minh bạch, hạn chế khiếu kiện và tranh cãi phát sinh sau này.
Ông cũng phân tích thêm, Kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ là căn cứ xét công nhận tốt nghiệp mà còn phục vụ công tác tuyển sinh của hàng trăm trường đại học. Vì vậy, nếu có nghi vấn nghiêm trọng về tính khách quan của kết quả thi thì cơ quan quản lý không thể chờ đến khi vụ án hình sự kết thúc mới đưa ra phương án xử lý, bởi quá trình điều tra, truy tố và xét xử có thể kéo dài nhiều tháng, trong khi kế hoạch tuyển sinh phải được triển khai đúng tiến độ.
Tuy nhiên, cùng với việc tổ chức thi lại, cơ quan quản lý cần có giải pháp bảo đảm tối đa quyền lợi của các thí sinh trung thực, như xây dựng đề thi có độ khó tương đương, tổ chức kỳ thi nghiêm túc, minh bạch và có phương án xét tuyển phù hợp để không ảnh hưởng đến cơ hội học tập của các em.
Theo Luật sư Nguyễn Xuân Phú, sau khi vụ án có kết luận điều tra và bản án có hiệu lực pháp luật, nếu xuất hiện các tình tiết mới liên quan đến quyền lợi của người học thì các cơ quan có thẩm quyền vẫn cần tiếp tục xem xét, xử lý theo đúng quy định.
Tại buổi họp báo, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh việc tổ chức thi lại chỉ nhằm khôi phục tính công bằng của kỳ thi. Trong khi đó, trách nhiệm của từng cá nhân, kể cả các thí sinh có hành vi gian lận nếu có, sẽ tiếp tục được xem xét trên cơ sở kết quả điều tra của cơ quan công an và theo đúng quy định của pháp luật, bất kể người đó đã tốt nghiệp hay đang theo học tại một cơ sở giáo dục đại học.
Nguồn: techz.vn