Tư tưởng "trọng nam khinh nữ" tồn tại trong nhiều thập kỷ đã khiến hàng triệu phụ nữ Trung Quốc rơi vào cảnh mù chữ, hệ quả là họ bị cô lập khỏi xã hội theo nhiều cách khác nhau.
Nhìn sơ qua thì lớp học online của chị Liu Bingxia cũng bình thường thôi: cô giáo 47 tuổi đứng trước bảng đen, đọc to những chữ viết ngay ngắn bằng phấn trắng, rồi nghe học trò nhắc lại. Nghe cũng đơn giản đúng không?
Nhưng plot twist ở chỗ: mỗi buổi học của chị Liu có tới hàng nghìn người trên khắp cả nước tham gia luôn á! Đa số là chị em thuộc tầng lớp lao động và thường đến từ các nhóm dân tộc thiểu số. Nhưng điểm chung của họ là: khao khát được học chữ.
Họ học ở đủ mọi nơi: công trường xây dựng, bên đường cao tốc, trên cánh đồng... Nhiều chị tranh thủ học giờ nghỉ trưa, số còn lại học lúc con ngủ say. Đối với những chị em này, đây không phải lớp học bình thường mà là cơ hội đổi đời thực sự luôn!
Những lớp học kiểu này không phải tự nhiên xuất hiện đâu nha, mà là một phần của phong trào mới: dùng mạng xã hội để giải quyết tỷ lệ mù chữ cao ở các vùng kém phát triển.
Tuy Trung Quốc đã tiến bộ nhiều trong việc giúp dân tiếp cận giáo dục, nhưng vẫn còn khoảng 2,7% dân số không biết đọc chữ - tương đương 37 triệu người luôn đó!
Thực ra họ là nạn nhân của tư tưởng lạc hậu. Ngày xưa, các gia đình nông thôn không đủ tiền cho tất cả các con đi học. Nếu phải chọn thì chắc chắn ưu tiên con trai rồi, con gái thì thôi. Kết quả là: 3/4 số người mù chữ ở Trung Quốc là phụ nữ
Theo giáo sư Wang Li từ Đại học Sư phạm Bắc Kinh, số lượng lớn trong đó là người khuyết tật, người dân tộc thiểu số và người sống ở vùng sâu vùng xa.
Không được học hành đầy đủ để lại hậu quả suốt đời cho những chị em này. Họ không thể làm việc văn phòng, thậm chí việc cơ bản như mua vé tàu hay dùng smartphone cũng là thách thức lớn. Vì không thể sinh hoạt bình thường, họ ngày càng phụ thuộc vào gia đình và bạn đời, dễ bị ngược đãi, lạm dụng hơn
Ở các thành phố lớn của Trung Quốc có nhiều trung tâm giáo dục người lớn hơn, nhưng ở nông thôn thì hiếm lắm. Chính quyền địa phương đang tập trung cho trẻ em đi học, có nghĩa là thế hệ trước bị bỏ lại phía sau mất rồi.
May mắn là hiện trạng này đang thay đổi nhờ các nền tảng video ngắn! Theo Sixth Tone, hiện có hơn 100 người tham gia dạy kỹ năng đọc viết cơ bản thông qua các buổi livestream trên các platform này nè
Liu bắt đầu dạy học trên các nền tảng video từ tháng 5/2022. Sinh ra tại Khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ - nơi có tỷ lệ mù chữ cao nhất Trung Quốc - cảm hứng dạy học của chị đến từ việc chứng kiến nỗi đau của người thân vì không được giáo dục đầy đủ.
Có lần một người họ hàng lớn tuổi bật khóc trước mặt Liu. Bà ấy kể vì không biết chữ nên con dâu cảm thấy bà không đủ tư cách chăm cháu nội. Một người họ hàng khác cũng thường cảm thán rằng cuộc đời đã khác nếu được cha mẹ cho đi học.
Dù dạy học nhưng bản thân Liu cũng chưa học hết cấp 2 á! Là con gái duy nhất trong gia đình, chị không được bố mẹ ưu tiên học hành. Sau khi học hết lớp 9, họ bắt Liu nghỉ học để về trang trại chăn nuôi gà vịt
"Lúc đó tôi không biết phải từ chối thế nào mà chỉ biết khóc thầm", Liu nhớ lại.
Lần đầu Liu livestream chỉ có 3 người xem thôi. Lúc đó chị căng thẳng lắm: "Khi bật máy, tôi hồi hộp đến mức toát mồ hôi và không thể nói chuyện. Tôi sợ người quen nhìn thấy mình"
Nhưng theo thời gian, Liu dần tự nhiên hơn. Giờ kênh dạy học của chị đã có 43.000 người theo dõi, phần lớn là phụ nữ trung niên và cao tuổi, nhiều người cũng xuất thân từ gia đình đông con như Liu.
Chị làm việc này để thỏa mãn đam mê thôi nha, vì các lớp học hoàn toàn miễn phí! Dù có bán thêm tài liệu ghi âm và bài tập với giá 98 NDT (khoảng 334 nghìn đồng) nhưng cũng không kiếm được nhiều. Sixth Tone ước tính tháng 8/2022 Liu chỉ kiếm được 700 NDT (khoảng 2,4 triệu đồng) thôi.
Dù vậy gia đình vẫn ủng hộ hết mình. Chồng Liu là tài xế, tin rằng vợ đang làm điều tốt và luôn an ủi chị đừng lo về tiền bạc. Còn các con thì khuyến khích mẹ làm những gì mình thấy phù hợp
Liu cũng biết mình chưa phải giáo viên hoàn hảo. Không có bằng cấp hay kinh nghiệm. Thậm chí trước khi bắt đầu, chị còn phải mua sách giáo khoa lớp 1 để học lại từ đầu luôn!
Nhưng chuyện đó không còn quan trọng nữa, vì những tình nguyện viên như Liu đủ sức tạo nên khác biệt to lớn rồi. Theo cựu giáo sư Jian Xiaoying từ Đại học Nông nghiệp Trung Quốc, trình độ học vấn không quan trọng bằng việc biết cách truyền tải hiệu quả.
Đối với các "học sinh", lớp học của Liu đã thay đổi cuộc đời họ theo đúng nghĩa đen. Bà Pei Jue (59 tuổi) làm tóc được 30 năm rồi và trong cả cuộc đời, việc không biết chữ luôn là điều khiến bà xấu hổ nhất.
Pei sinh ra ở tỉnh Sơn Đông. Là con thứ hai trong gia đình, việc được đi học quá xa vời vì bà phải giúp bố mẹ chăm các em.
Khi trưởng thành, mù chữ trở thành trở ngại lớn trong kinh doanh của Pei. Bà không thể rút tiền, gửi tiền hoặc ký hợp đồng. Đôi khi nhờ người khác làm giúp nhưng cũng vì thế mà phải trả giá đắt.
Pei kể: "30 năm trước, tôi nhờ người gửi tiền vào tài khoản tiết kiệm giúp mình và người đó gửi dưới danh nghĩa của họ. Đến khi tôi rút tiền thì chẳng còn được nữa"
Từ đó Pei hoàn toàn phụ thuộc vào chồng và con trong các công việc liên quan đến giấy tờ, nhưng sự thiếu độc lập này cũng dần "ăn mòn" tinh thần người phụ nữ tội nghiệp.
Cho đến tháng trước, Pei tình cờ biết về lớp của Liu. Khả năng đọc sách của bà dần được cải thiện qua những buổi học tạm bợ trong cửa hàng làm tóc, và giờ Pei đã có thể tự thực hiện giao dịch với ngân hàng rồi!
Chồng Pei cũng ngạc nhiên trước sự thay đổi của vợ, ông chia sẻ với Sixth Tone: "Bà ấy học rất chăm chỉ và hăng say, thỉnh thoảng còn dậy tập viết lúc 3 giờ sáng"
Đáng buồn là không phải chị em nào cũng nhận được sự ủng hộ từ chồng. Liu ước tính khoảng một nửa số phụ nữ trong lớp bị chồng phản đối. Hầu hết các học sinh theo học bí mật và không muốn ai phát hiện
Trong số đó, Yu là trường hợp điển hình. Chị 43 tuổi đến từ Ninh Hạ, tham gia lớp của Liu được 3 tháng. Đến giờ chồng Yu vẫn tức giận vì vợ tham gia lớp online, thậm chí có lúc còn xé vở học của chị luôn á!
Trước kia chồng Yu coi thường vợ vì không biết chữ nhưng giờ lại lo sợ Yu sẽ có nhiều tiếng nói hơn trong cuộc hôn nhân nếu biết đọc viết.
Nghe trái ngược nhưng chồng chính là động lực thúc đẩy Yu quyết tâm học chữ. Thời gian trước Yu nhận ra chồng thường không về nhà vào ban đêm. Đối mặt với chất vấn, anh ta nói bận việc và không cho xem điện thoại.
Một lần chồng đi vắng, Yu lấy điện thoại đưa con trai đọc tin nhắn giúp, những gì đọc được khiến chị kinh hoàng. Hoá ra chồng đã lén bán nhà và đưa hơn 400.000 NDT (khoảng 1,4 tỷ đồng) cho tình nhân Dù cuối cùng chồng vẫn ở lại vì lo cho 3 đứa con nhưng vụ việc đã khiến Yu quyết tâm học chữ.
Chính những mảnh đời bất hạnh như thế đã khiến phong trào dạy học trực tuyến trên các app video ngày càng phát triển mạnh. Các lớp của Liu nhận được nhiều quan tâm, có ngày số người theo dõi lên tới 500.000 người luôn!
Tuy nhiên việc này cũng có hạn chế vì kẻ xấu có thể lợi dụng lớp học để đạt mục đích thương mại. Tình huống này có thể tạo ra tác động tiêu cực, chẳng hạn khiến mọi người cảm thấy phản cảm với các lớp xóa mù chữ cho người lớn
Riêng Liu thì vẫn gắn bó với công việc dạy học và cảm thấy sung sướng khi những lớp học của mình chạm đến cuộc sống của người khác. Đã có học sinh đến thăm và tặng chị một miếng thịt đùi cừu để tỏ lòng biết ơn, còn những người khác gửi những bức thư họ tự tay viết lần đầu tiên trong đời.
Liu chia sẻ: "Họ nói họ chưa bao giờ nghĩ mình có thể đọc và viết, đó là lúc tôi nhận ra những gì mình làm thật sự có ý nghĩa"
Nguồn: soha.vn