Lời tiên tri về thảm họa toàn cầu đã khiến nhiều người hoang mang suốt một thời gian dài.
Nghe đây này! Space.com vừa đưa tin vào ngày 9/6/2026, Sao Kim và Sao Mộc sẽ xuất hiện sát rạt nhau trên bầu trời, cùng với Sao Thủy nữa cơ. Trong lúc các hiện tượng "hành tinh xếp hàng" đang hot rần rần trong năm 2026, netizen bỗng gợi lại câu chuyện về lời tiên tri "ngày tận thế" năm xưa - một ví dụ kinh điển về việc hiểu sai hiện tượng thiên văn mà khiến cả thế giới khiếp vía
Nhìn lại lịch sử, nhân loại từng chứng kiến vô số dự báo về "ngày tận thế" rồi. Có những lời tiên tri từ tôn giáo, tín ngưỡng dân gian, nhưng cũng có những dự báo mặc áo khoa học, khiến người ta càng dễ tin hơn. Trong đó phải kể đến lời tiên tri về "ngày tận thế năm 1982" gắn liền với cuốn sách gây tranh cãi The Jupiter Effect.
Cuốn sách này được xuất bản năm 1974, do hai tác giả John Gribbin và Stephen Plagemann viết. Cả hai đều có background khoa học về vật lý thiên văn, nên những lập luận trong sách ban đầu nghe khá là "có lý" với nhiều độc giả đó
Theo nội dung trong The Jupiter Effect, vào ngày 10/3/1982, các hành tinh trong hệ Mặt Trời sẽ cùng nằm về một phía của Mặt Trời. Hai tác giả cho rằng hiện tượng này có thể tạo ra chuỗi phản ứng cực nguy hiểm: lực hấp dẫn tổng hợp của các hành tinh ảnh hưởng tới Mặt Trời, làm tăng hoạt động bức xạ, tác động đến từ trường Trái Đất, thậm chí còn gây áp lực lên các đứt gãy địa chất.
Kịch bản kinh dị nhất được nhắc tới là một trận động đất siêu lớn có thể xảy ra ở khu vực đứt gãy San Andreas, bang California, Mỹ. Đây là khu vực vốn đã nổi tiếng "mong manh" về địa chất, nên dự báo này càng khiến nhiều người lo sốt vó
Theo Smithsonian Magazine, The Jupiter Effect sau này trở thành một trong những lời tiên tri tận thế nổi tiếng nhưng... fail toàn tập. Điểm khiến câu chuyện viral không chỉ nằm ở nội dung đáng sợ, mà còn ở cách cuốn sách biến một hiện tượng thiên văn thành viễn cảnh thảm họa toàn cầu.
Sao Mộc là hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt Trời, có khối lượng và từ trường khổng lồ. Trong khoa học, vai trò của Sao Mộc đối với hệ Mặt Trời vẫn luôn là chủ đề hot. Một số nghiên cứu cho rằng Sao Mộc có thể góp phần làm chệch hướng sao chổi, tiểu hành tinh, qua đó phần nào bảo vệ Trái Đất. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng trong một số trường hợp, hành tinh này có thể khiến quỹ đạo của các vật thể nhỏ trở nên phức tạp hơn.
Chính vì Sao Mộc vốn đã là một hành tinh đặc biệt, dự báo trong The Jupiter Effect càng dễ gây chú ý. Với mọi người, cụm từ "các hành tinh xếp thẳng hàng" nghe vừa hiếm gặp, vừa rợn người. Khi được gắn thêm với các khái niệm như lực hấp dẫn, vết đen Mặt Trời, từ trường và động đất, lời tiên tri này càng trở nên có vẻ "chuẩn khoa học"
Bối cảnh xã hội thập niên 1970 cũng góp phần khiến nỗi sợ lan như virus. Đây là thời kỳ công chúng phương Tây lo lắng về nguy cơ hạt nhân, khủng hoảng môi trường và các thảm họa toàn cầu. Trong không khí đó, một dự báo tận thế được viết bởi những người có danh xưng học thuật dễ dàng thu hút sự chú ý lắm
Theo UPI, trước mốc 10/3/1982, các cơ quan khoa học tại Mỹ đã nhận được ngập inbox câu hỏi từ công chúng về khả năng xảy ra thảm họa. Một số bài báo thời điểm đó cho thấy giới khoa học đã phải lên tiếng trấn an, khẳng định việc các hành tinh cùng nằm trong một vùng của bầu trời không đồng nghĩa với việc Trái Đất sắp hứng chịu tai họa.
Alaska Science Forum thuộc Geophysical Institute cũng từng chỉ ra rằng cách mô tả "các hành tinh xếp thẳng hàng" là không chính xác. Trên thực tế, vào năm 1982, các hành tinh không nằm thành một đường thẳng hoàn hảo như nhiều người tưởng tượng. Một số hành tinh lớn vẫn cách nhau những góc đáng kể trên bầu trời.
Khi ngày 10/3/1982 đến, điều mà nhiều người lo sợ đã... không xảy ra gì cả. Không có trận động đất hủy diệt nào tàn phá California. Không có thảm họa toàn cầu nào giáng xuống Trái Đất. "Ngày tận thế" được dự báo trong The Jupiter Effect trôi qua một cách bình yên như không có gì xảy ra
Các nhà thiên văn học và địa chất học sau đó tiếp tục debunk lập luận trong cuốn sách. Về mặt khoa học, lực hấp dẫn của Sao Mộc và các hành tinh khác đối với Trái Đất là cực kỳ nhỏ nếu so với ảnh hưởng của Mặt Trăng và Mặt Trời. Vì vậy, việc cho rằng sự sắp xếp tương đối của các hành tinh có thể làm thay đổi tốc độ quay của Trái Đất hoặc kích hoạt một trận động đất lớn là không có cơ sở vững chắc chút nào.
Theo Britannica, ngày 10/3/1982 về sau được nhắc lại như một ví dụ kinh điển về một lời tiên tri tận thế đã fail. Còn theo Mental Floss, chính John Gribbin về sau cũng không còn defend dự báo ban đầu trong cuốn sách nữa
Dù vậy, câu chuyện về The Jupiter Effect vẫn để lại một bài học đáng để suy ngẫm. Nó cho thấy chỉ cần một giả thuyết được trình bày bằng ngôn ngữ khoa học, cộng thêm sự khuếch đại của truyền thông và tâm lý bất an của xã hội, nỗi sợ có thể lan rộng cực nhanh.
Nguồn: soha.vn