Chuyện lời tiên tri về ngày tận thế hồi xưa giờ nghe lại vừa sợ vừa buồn cười nha mọi người ơi!
Space.com vừa đưa tin vào ngày 9/6/2026, Sao Kim và Sao Mộc sẽ xuất hiện siêu gần nhau trên bầu trời, cùng với cả Sao Thủy nữa. Giữa lúc các trang thiên văn đang hype liên tục về những hiện tượng "hành tinh xếp hàng" trong năm 2026, thì câu chuyện về lời tiên tri "ngày tận thế" năm xưa cũng được gợi lại như một case study kinh điển về việc hiểu sai thiên văn học có thể khiến cả thế giới hoang mang thế nào.
Nói về lời tiên tri tận thế thì loài người mình từ ngày xưa đã "ăn" quá nhiều rồi. Có những lời tiên tri từ tôn giáo, tín ngưỡng dân gian, nhưng cũng có những dự báo "cosplay" khoa học, khiến mọi người càng dễ tin hơn. Một trong số đó phải kể đến lời tiên tri về "ngày tận thế năm 1982", gắn liền với cuốn sách siêu gây tranh cãi tên là The Jupiter Effect.
Cuốn sách này được xuất bản năm 1974, do hai tác giả John Gribbin và Stephen Plagemann viết. Cả hai đều có background vật lý thiên văn xịn sò, nên những gì họ viết ban đầu nghe rất "thuyết phục" với công chúng thời đó.
Theo nội dung trong The Jupiter Effect, vào ngày 10/3/1982, tất cả các hành tinh trong hệ Mặt Trời sẽ cùng nằm về một phía của Mặt Trời. Hai tác giả cho rằng hiện tượng này sẽ tạo ra chuỗi phản ứng đáng sợ: lực hấp dẫn tổng hợp của các hành tinh ảnh hưởng tới Mặt Trời, làm tăng hoạt động bức xạ, tác động đến từ trường Trái Đất, thậm chí có thể gây áp lực lên các đứt gãy địa chất.
Kịch bản worst-case được nhắc tới là một trận động đất siêu khủng có thể xảy ra ở khu vực đứt gãy San Andreas, bang California, Mỹ. Mà biết đâu mà khu này vốn đã nổi tiếng "địa chất nhạy cảm" rồi, nên nghe xong ai cũng run cầm cập!
Theo Smithsonian Magazine, The Jupiter Effect sau này trở thành một trong những lời tiên tri tận thế nổi tiếng nhất nhưng… không xảy ra luôn. Điểm đặc biệt khiến câu chuyện lan rộng không chỉ nằm ở nội dung rùng rợn, mà còn ở cách cuốn sách biến một hiện tượng thiên văn bình thường thành viễn cảnh thảm họa toàn cầu.
Sao Mộc là hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt Trời, có khối lượng và từ trường khổng lồ. Trong khoa học, vai trò của Sao Mộc đối với hệ Mặt Trời vẫn luôn là chủ đề được quan tâm. Một số nghiên cứu cho rằng Sao Mộc có thể giúp đỡ chặn sao chổi, tiểu hành tinh, qua đó phần nào bảo vệ Trái Đất. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng trong một số trường hợp, hành tinh này có thể khiến quỹ đạo của các vật thể nhỏ trở nên phức tạp hơn.
Chính vì Sao Mộc vốn đã là một hành tinh đặc biệt, dự báo trong The Jupiter Effect càng dễ gây viral. Với công chúng phổ thông, cụm từ "các hành tinh xếp thẳng hàng" nghe vừa hiếm gặp, vừa đáng sợ. Khi được gắn thêm với các khái niệm như lực hấp dẫn, vết đen Mặt Trời, từ trường và động đất, lời tiên tri này càng trở nên có vẻ "khoa học" ghê lắm!
Bối cảnh xã hội thập niên 1970 cũng góp phần khiến nỗi sợ lan rộng nữa. Đây là thời kỳ công chúng phương Tây quan tâm nhiều đến nguy cơ hạt nhân, khủng hoảng môi trường và các thảm họa toàn cầu. Trong bầu không khí đó, một dự báo tận thế được viết bởi những người có danh xưng học thuật dễ dàng thu hút sự chú ý.
Theo UPI, trước mốc 10/3/1982, các cơ quan khoa học tại Mỹ đã nhận được vô số câu hỏi từ công chúng về khả năng xảy ra thảm họa. Một số bài báo thời điểm đó cho thấy giới khoa học đã phải lên tiếng trấn an, khẳng định việc các hành tinh cùng nằm trong một vùng của bầu trời không đồng nghĩa với việc Trái Đất sắp "game over".
Alaska Science Forum thuộc Geophysical Institute cũng từng chỉ ra rằng cách mô tả "các hành tinh xếp thẳng hàng" là không chính xác luôn. Trên thực tế, vào năm 1982, các hành tinh không nằm thành một đường thẳng hoàn hảo như nhiều người tưởng tượng. Một số hành tinh lớn vẫn cách nhau những góc đáng kể trên bầu trời.
Khi ngày 10/3/1982 đến, điều mà nhiều người lo sợ đã không xảy ra. Không có trận động đất hủy diệt nào tàn phá California. Không có thảm họa toàn cầu nào giáng xuống Trái Đất. "Ngày tận thế" được dự báo trong The Jupiter Effect trôi qua trong bình yên, mọi người vẫn ăn ngon ngủ kỹ như thường!
Các nhà thiên văn học và địa chất học sau đó tiếp tục bác bỏ lập luận trong cuốn sách. Về mặt khoa học, lực hấp dẫn của Sao Mộc và các hành tinh khác đối với Trái Đất là rất nhỏ nếu so với ảnh hưởng của Mặt Trăng và Mặt Trời. Vì vậy, việc cho rằng sự sắp xếp tương đối của các hành tinh có thể làm thay đổi tốc độ quay của Trái Đất hoặc kích hoạt một trận động đất lớn là không có cơ sở vững chắc tí nào.
Theo Britannica, ngày 10/3/1982 về sau được nhắc lại như một ví dụ nổi bật về một lời tiên tri tận thế đã "flop" nặng nề. Còn theo Mental Floss, chính tác giả John Gribbin về sau cũng không còn bảo vệ dự báo ban đầu như trong cuốn sách nữa (chắc xấu hổ lắm nhỉ ).
Dù vậy, câu chuyện về The Jupiter Effect vẫn để lại một bài học đáng chú ý. Nó cho thấy chỉ cần một giả thuyết được trình bày bằng ngôn ngữ khoa học, cộng thêm sự khuếch đại của truyền thông và tâm lý bất an của xã hội, nỗi sợ có thể lan rộng nhanh như virus luôn!
Cho đến nay, Trái Đất đã đi qua rất nhiều mốc thời gian từng bị gắn với "ngày tận thế". Tất cả đều không trở thành sự thật cả. Nhưng mỗi lần như vậy, công chúng lại có thêm một lời nhắc rằng giữa khoa học thực sự và suy đoán khoác áo khoa học luôn có một ranh giới cần được nhìn nhận tỉnh táo. Nên nhớ: đừng tin mọi thứ trên mạng, nhất là những cái nghe "có vẻ khoa học" nhé các bạn!
Nguồn: kenh14.vn
Space.com vừa đưa tin vào ngày 9/6/2026, Sao Kim và Sao Mộc sẽ xuất hiện siêu gần nhau trên bầu trời, cùng với cả Sao Thủy nữa. Giữa lúc các trang thiên văn đang hype liên tục về những hiện tượng "hành tinh xếp hàng" trong năm 2026, thì câu chuyện về lời tiên tri "ngày tận thế" năm xưa cũng được gợi lại như một case study kinh điển về việc hiểu sai thiên văn học có thể khiến cả thế giới hoang mang thế nào.
Nói về lời tiên tri tận thế thì loài người mình từ ngày xưa đã "ăn" quá nhiều rồi. Có những lời tiên tri từ tôn giáo, tín ngưỡng dân gian, nhưng cũng có những dự báo "cosplay" khoa học, khiến mọi người càng dễ tin hơn. Một trong số đó phải kể đến lời tiên tri về "ngày tận thế năm 1982", gắn liền với cuốn sách siêu gây tranh cãi tên là The Jupiter Effect.
Cuốn sách này được xuất bản năm 1974, do hai tác giả John Gribbin và Stephen Plagemann viết. Cả hai đều có background vật lý thiên văn xịn sò, nên những gì họ viết ban đầu nghe rất "thuyết phục" với công chúng thời đó.
Theo nội dung trong The Jupiter Effect, vào ngày 10/3/1982, tất cả các hành tinh trong hệ Mặt Trời sẽ cùng nằm về một phía của Mặt Trời. Hai tác giả cho rằng hiện tượng này sẽ tạo ra chuỗi phản ứng đáng sợ: lực hấp dẫn tổng hợp của các hành tinh ảnh hưởng tới Mặt Trời, làm tăng hoạt động bức xạ, tác động đến từ trường Trái Đất, thậm chí có thể gây áp lực lên các đứt gãy địa chất.
Kịch bản worst-case được nhắc tới là một trận động đất siêu khủng có thể xảy ra ở khu vực đứt gãy San Andreas, bang California, Mỹ. Mà biết đâu mà khu này vốn đã nổi tiếng "địa chất nhạy cảm" rồi, nên nghe xong ai cũng run cầm cập!
Theo Smithsonian Magazine, The Jupiter Effect sau này trở thành một trong những lời tiên tri tận thế nổi tiếng nhất nhưng… không xảy ra luôn. Điểm đặc biệt khiến câu chuyện lan rộng không chỉ nằm ở nội dung rùng rợn, mà còn ở cách cuốn sách biến một hiện tượng thiên văn bình thường thành viễn cảnh thảm họa toàn cầu.
Sao Mộc là hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt Trời, có khối lượng và từ trường khổng lồ. Trong khoa học, vai trò của Sao Mộc đối với hệ Mặt Trời vẫn luôn là chủ đề được quan tâm. Một số nghiên cứu cho rằng Sao Mộc có thể giúp đỡ chặn sao chổi, tiểu hành tinh, qua đó phần nào bảo vệ Trái Đất. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng trong một số trường hợp, hành tinh này có thể khiến quỹ đạo của các vật thể nhỏ trở nên phức tạp hơn.
Chính vì Sao Mộc vốn đã là một hành tinh đặc biệt, dự báo trong The Jupiter Effect càng dễ gây viral. Với công chúng phổ thông, cụm từ "các hành tinh xếp thẳng hàng" nghe vừa hiếm gặp, vừa đáng sợ. Khi được gắn thêm với các khái niệm như lực hấp dẫn, vết đen Mặt Trời, từ trường và động đất, lời tiên tri này càng trở nên có vẻ "khoa học" ghê lắm!
Bối cảnh xã hội thập niên 1970 cũng góp phần khiến nỗi sợ lan rộng nữa. Đây là thời kỳ công chúng phương Tây quan tâm nhiều đến nguy cơ hạt nhân, khủng hoảng môi trường và các thảm họa toàn cầu. Trong bầu không khí đó, một dự báo tận thế được viết bởi những người có danh xưng học thuật dễ dàng thu hút sự chú ý.
Theo UPI, trước mốc 10/3/1982, các cơ quan khoa học tại Mỹ đã nhận được vô số câu hỏi từ công chúng về khả năng xảy ra thảm họa. Một số bài báo thời điểm đó cho thấy giới khoa học đã phải lên tiếng trấn an, khẳng định việc các hành tinh cùng nằm trong một vùng của bầu trời không đồng nghĩa với việc Trái Đất sắp "game over".
Alaska Science Forum thuộc Geophysical Institute cũng từng chỉ ra rằng cách mô tả "các hành tinh xếp thẳng hàng" là không chính xác luôn. Trên thực tế, vào năm 1982, các hành tinh không nằm thành một đường thẳng hoàn hảo như nhiều người tưởng tượng. Một số hành tinh lớn vẫn cách nhau những góc đáng kể trên bầu trời.
Khi ngày 10/3/1982 đến, điều mà nhiều người lo sợ đã không xảy ra. Không có trận động đất hủy diệt nào tàn phá California. Không có thảm họa toàn cầu nào giáng xuống Trái Đất. "Ngày tận thế" được dự báo trong The Jupiter Effect trôi qua trong bình yên, mọi người vẫn ăn ngon ngủ kỹ như thường!
Các nhà thiên văn học và địa chất học sau đó tiếp tục bác bỏ lập luận trong cuốn sách. Về mặt khoa học, lực hấp dẫn của Sao Mộc và các hành tinh khác đối với Trái Đất là rất nhỏ nếu so với ảnh hưởng của Mặt Trăng và Mặt Trời. Vì vậy, việc cho rằng sự sắp xếp tương đối của các hành tinh có thể làm thay đổi tốc độ quay của Trái Đất hoặc kích hoạt một trận động đất lớn là không có cơ sở vững chắc tí nào.
Theo Britannica, ngày 10/3/1982 về sau được nhắc lại như một ví dụ nổi bật về một lời tiên tri tận thế đã "flop" nặng nề. Còn theo Mental Floss, chính tác giả John Gribbin về sau cũng không còn bảo vệ dự báo ban đầu như trong cuốn sách nữa (chắc xấu hổ lắm nhỉ ).
Dù vậy, câu chuyện về The Jupiter Effect vẫn để lại một bài học đáng chú ý. Nó cho thấy chỉ cần một giả thuyết được trình bày bằng ngôn ngữ khoa học, cộng thêm sự khuếch đại của truyền thông và tâm lý bất an của xã hội, nỗi sợ có thể lan rộng nhanh như virus luôn!
Cho đến nay, Trái Đất đã đi qua rất nhiều mốc thời gian từng bị gắn với "ngày tận thế". Tất cả đều không trở thành sự thật cả. Nhưng mỗi lần như vậy, công chúng lại có thêm một lời nhắc rằng giữa khoa học thực sự và suy đoán khoác áo khoa học luôn có một ranh giới cần được nhìn nhận tỉnh táo. Nên nhớ: đừng tin mọi thứ trên mạng, nhất là những cái nghe "có vẻ khoa học" nhé các bạn!
Nguồn: kenh14.vn