Mới đây, một đoạn clip phỏng vấn tỷ phú Elon Musk trên Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đang viral mạnh trong các hội nhóm phụ huynh. Nhiều người tưởng ông sẽ flex về tên lửa hay công nghệ gì đó, ai ngờ chủ đề ông nhấn mạnh lại là... giáo dục trẻ em luôn!
Ông bảo rằng: trong kỷ nguyên AI này, thông tin thì dễ kiếm vô cùng, nhưng điều quan trọng hơn việc nhồi nhét kiến thức chính là phải học cách đặt câu hỏi và tư duy độc lập.
Musk khuyên giới trẻ nên học rộng ra, từ nghệ thuật, khoa học, kỹ thuật đến kiến thức tổng quát. Ông cho rằng kiến thức càng rộng thì khả năng đặt câu hỏi càng đỉnh; muốn giao việc cho robot thì phải biết tổ chức câu hỏi và diễn đạt rõ ràng điều mình cần.
Muốn biết cách đưa ra yêu cầu cho robot, điều cốt lõi là phải học cách tổ chức câu hỏi. Phạm vi hiểu biết càng rộng, khả năng đặt câu hỏi càng xịn. Đây cũng chính là điều mình hay gọi là viết câu lệnh (prompt) cho AI đấy.
Quan điểm này gợi mở một vấn đề đáng suy nghĩ: Trong thời đại AI, khi việc search thông tin ngày càng ez, năng lực của con người không chỉ nằm ở việc thuộc lòng được bao nhiêu kiến thức, mà còn ở khả năng sử dụng những gì đã học để đặt câu hỏi và giải quyết vấn đề.
Thực tế, nhiều người nghĩ xài AI chỉ đơn giản là gõ một câu lệnh rồi ngồi hóng kết quả thôi. Nhưng cùng một tool, người biết cách đặt câu hỏi thường nhận được câu trả lời sát nhu cầu hơn nhiều. Muốn làm được điều đó, họ cần hiểu rõ vấn đề đang nói, biết lựa chọn thông tin cần thiết, diễn đạt yêu cầu rõ ràng và có khả năng đánh giá xem câu trả lời có hợp lý không. AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, tổng hợp và xử lý thông tin, nhưng việc xác định mục tiêu cũng như đánh giá kết quả vẫn phải nhờ đến hiểu biết của con người.
Một câu hỏi chất không tự dưng mà có
Muốn hỏi sâu, hỏi đúng, trước hết mỗi người cần có vốn hiểu biết nhất định. Vốn kiến thức ấy không chỉ đến từ SGK hay những môn học trên lớp, mà còn được bồi đắp qua việc đọc sách, quan sát cuộc sống, tìm hiểu nghệ thuật, khám phá khoa học và trải nghiệm nhiều môi trường khác nhau.
Một đứa trẻ chỉ quen nhận kiến thức theo khuôn mẫu có sẵn có thể làm tốt các dạng bài đã học, nhưng chưa chắc đã biết vận dụng để lý giải một hiện tượng trong cuộc sống, kết nối những kiến thức tưởng chừng không liên quan hoặc tìm ra hướng giải quyết cho một vấn đề mới. Ngược lại, khi được tiếp xúc với nhiều lĩnh vực, trẻ có thêm chất liệu để suy nghĩ, so sánh, liên hệ và hình thành những câu hỏi của riêng mình.
Đây cũng là điều ba mẹ có thể nhìn lại trong cách đồng hành cùng con. Khi việc học ngày càng chịu áp lực từ điểm số, thành tích và các kỳ thi, không ít gia đình dành phần lớn thời gian để con học thêm, làm bài tập và ôn những môn học chính. Những điều đó có vai trò nhất định, nhưng nếu lịch học quá kín mít, trẻ có thể thiếu thời gian để đọc một cuốn sách mình thích, tìm hiểu một chủ đề ngoài chương trình hay đơn giản là tò mò về một sự việc vừa nhìn thấy.
Thay vì chỉ hỏi hôm nay con được mấy điểm, ba mẹ có thể thử chill trò chuyện về điều khiến con chú ý trong ngày, khuyến khích con giải thích vì sao mình nghĩ như vậy hoặc cùng con tìm hiểu một câu hỏi chưa có đáp án ngay. Khi trẻ đặt câu hỏi, người lớn cũng không nhất thiết phải vội đưa ra câu trả lời. Đôi khi, việc cùng con tìm kiếm thông tin, kiểm chứng và nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ lại là một trải nghiệm học tập có giá trị hơn nhiều.
Trong thời đại AI, trẻ em cần được trang bị kiến thức nền tảng đủ rộng, đồng thời có cơ hội rèn luyện tư duy độc lập, khả năng đặt câu hỏi và đánh giá thông tin. Bởi công nghệ có thể ngày càng thông minh, nhưng nếu người sử dụng không hiểu điều mình cần, không biết phân biệt câu trả lời hợp lý với thông tin fake, họ rất dễ trở thành người tiếp nhận thụ động.
Lời khuyên của Elon Musk vì thế không đơn thuần là học cách viết prompt để xài AI. Đằng sau đó là một gợi ý về cách học lâu dài: Không ngừng mở rộng hiểu biết, bởi càng hiểu thế giới, con người càng có khả năng đặt ra những câu hỏi chất và chủ động hơn trước những thay đổi của tương lai.
Nguồn: kenh14.vn
Ông bảo rằng: trong kỷ nguyên AI này, thông tin thì dễ kiếm vô cùng, nhưng điều quan trọng hơn việc nhồi nhét kiến thức chính là phải học cách đặt câu hỏi và tư duy độc lập.
Musk khuyên giới trẻ nên học rộng ra, từ nghệ thuật, khoa học, kỹ thuật đến kiến thức tổng quát. Ông cho rằng kiến thức càng rộng thì khả năng đặt câu hỏi càng đỉnh; muốn giao việc cho robot thì phải biết tổ chức câu hỏi và diễn đạt rõ ràng điều mình cần.
Muốn biết cách đưa ra yêu cầu cho robot, điều cốt lõi là phải học cách tổ chức câu hỏi. Phạm vi hiểu biết càng rộng, khả năng đặt câu hỏi càng xịn. Đây cũng chính là điều mình hay gọi là viết câu lệnh (prompt) cho AI đấy.
Quan điểm này gợi mở một vấn đề đáng suy nghĩ: Trong thời đại AI, khi việc search thông tin ngày càng ez, năng lực của con người không chỉ nằm ở việc thuộc lòng được bao nhiêu kiến thức, mà còn ở khả năng sử dụng những gì đã học để đặt câu hỏi và giải quyết vấn đề.
Thực tế, nhiều người nghĩ xài AI chỉ đơn giản là gõ một câu lệnh rồi ngồi hóng kết quả thôi. Nhưng cùng một tool, người biết cách đặt câu hỏi thường nhận được câu trả lời sát nhu cầu hơn nhiều. Muốn làm được điều đó, họ cần hiểu rõ vấn đề đang nói, biết lựa chọn thông tin cần thiết, diễn đạt yêu cầu rõ ràng và có khả năng đánh giá xem câu trả lời có hợp lý không. AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, tổng hợp và xử lý thông tin, nhưng việc xác định mục tiêu cũng như đánh giá kết quả vẫn phải nhờ đến hiểu biết của con người.
Một câu hỏi chất không tự dưng mà có
Muốn hỏi sâu, hỏi đúng, trước hết mỗi người cần có vốn hiểu biết nhất định. Vốn kiến thức ấy không chỉ đến từ SGK hay những môn học trên lớp, mà còn được bồi đắp qua việc đọc sách, quan sát cuộc sống, tìm hiểu nghệ thuật, khám phá khoa học và trải nghiệm nhiều môi trường khác nhau.
Một đứa trẻ chỉ quen nhận kiến thức theo khuôn mẫu có sẵn có thể làm tốt các dạng bài đã học, nhưng chưa chắc đã biết vận dụng để lý giải một hiện tượng trong cuộc sống, kết nối những kiến thức tưởng chừng không liên quan hoặc tìm ra hướng giải quyết cho một vấn đề mới. Ngược lại, khi được tiếp xúc với nhiều lĩnh vực, trẻ có thêm chất liệu để suy nghĩ, so sánh, liên hệ và hình thành những câu hỏi của riêng mình.
Đây cũng là điều ba mẹ có thể nhìn lại trong cách đồng hành cùng con. Khi việc học ngày càng chịu áp lực từ điểm số, thành tích và các kỳ thi, không ít gia đình dành phần lớn thời gian để con học thêm, làm bài tập và ôn những môn học chính. Những điều đó có vai trò nhất định, nhưng nếu lịch học quá kín mít, trẻ có thể thiếu thời gian để đọc một cuốn sách mình thích, tìm hiểu một chủ đề ngoài chương trình hay đơn giản là tò mò về một sự việc vừa nhìn thấy.
Thay vì chỉ hỏi hôm nay con được mấy điểm, ba mẹ có thể thử chill trò chuyện về điều khiến con chú ý trong ngày, khuyến khích con giải thích vì sao mình nghĩ như vậy hoặc cùng con tìm hiểu một câu hỏi chưa có đáp án ngay. Khi trẻ đặt câu hỏi, người lớn cũng không nhất thiết phải vội đưa ra câu trả lời. Đôi khi, việc cùng con tìm kiếm thông tin, kiểm chứng và nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ lại là một trải nghiệm học tập có giá trị hơn nhiều.
Trong thời đại AI, trẻ em cần được trang bị kiến thức nền tảng đủ rộng, đồng thời có cơ hội rèn luyện tư duy độc lập, khả năng đặt câu hỏi và đánh giá thông tin. Bởi công nghệ có thể ngày càng thông minh, nhưng nếu người sử dụng không hiểu điều mình cần, không biết phân biệt câu trả lời hợp lý với thông tin fake, họ rất dễ trở thành người tiếp nhận thụ động.
Lời khuyên của Elon Musk vì thế không đơn thuần là học cách viết prompt để xài AI. Đằng sau đó là một gợi ý về cách học lâu dài: Không ngừng mở rộng hiểu biết, bởi càng hiểu thế giới, con người càng có khả năng đặt ra những câu hỏi chất và chủ động hơn trước những thay đổi của tương lai.
Nguồn: kenh14.vn