Dự báo đến năm 2025, Việt Nam sẽ có tới 60.000 bệnh nhân xơ gan, 25.000 bệnh nhân ung thư gan và 40.000 trường hợp tử vong. Con số nghe mà rùng mình luôn các bạn ơi!
Đầu năm 2022, tại Hội nghị Khoa học phòng chống ung thư thường niên lần thứ 9 đã công bố số liệu mới nhất từ Tổ chức Ung thư toàn cầu (Globocan) 2020. Và tin không vui là tỉ lệ mắc ung thư mới của Việt Nam đã "leo rank" tăng tận 9 bậc, xếp thứ 90/185 quốc gia. Từ 165.000 ca mới năm 2018 tăng lên 182.000 ca mới năm 2020, còn tỉ lệ tử vong do ung thư thì tăng 6 bậc xếp 50/185 sau 2 năm.
Ước tính, cứ 100.000 người thì có 159 người được chẩn đoán mắc mới ung thư và 106 người tử vong do ung thư. Tình hình này cũng tương tự với nhiều quốc gia trên thế giới, kể cả các nước phát triển như Anh, Pháp, Ý, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Mỹ. Tuy nhiên điểm khác là tỷ lệ tử vong ở các nước này lại đang giảm, còn mình thì...
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2021 cả thế giới đã vượt qua một ngưỡng mới nghiêm trọng hơn khi có khoảng 20 triệu người được chẩn đoán mắc bệnh ung thư, và đã có 10 triệu người tử vong. Đại dịch Covid-19 lại càng làm tình hình xấu đi khi ảnh hưởng đến việc chăm sóc và điều trị bệnh nhân ung thư.
Khảo sát của WHO tiến hành trên nhiều nước cho thấy 77,5% bệnh nhân ung thư bị gián đoạn hoặc chậm trễ điều trị trong thời gian dịch bệnh. Việc gián đoạn này trải dài từ giai đoạn chẩn đoán, điều trị đến tái khám và ảnh hưởng đến tất cả các phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, chăm sóc giảm nhẹ...
Theo Globocan, top 5 loại ung thư "hot" nhất tại Việt Nam trong năm 2020 bao gồm: ung thư gan đứng đầu bảng với 14,5%, tiếp đến là ung thư phổi (14,4%), ung thư vú (11,8%), ung thư dạ dày (9,8%) và ung thư đại trực tràng (9%).
PGS.TS Lương Ngọc Khuê - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, ung thư gan cũng là loại có số ca tử vong dẫn đầu với 25.272 ca, chiếm 21% tổng số tử vong do ung thư. Con số này gấp 3,8 lần tổng số ca tử vong do tai nạn giao thông năm 2020 (6.700 ca). Nghĩ mà thấy sợ!
Năm 2018, WHO xác định Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ mắc ung thư gan ở nam giới cao thứ 3 thế giới, chỉ đứng sau Mông Cổ và Lào. Tỷ lệ mắc ở nam giới nước ta là 39/100.000 dân, trong khi nữ giới là 9,5/100.000 dân. Tỷ lệ mắc bệnh là 23,2 trên 100.000 người ở cả hai giới.
Dự đoán đến năm 2025, Việt Nam sẽ có 60.000 bệnh nhân xơ gan, 25.000 bệnh nhân ung thư gan và 40.000 trường hợp tử vong.
TS.BS Phạm Thế Anh, Trưởng Khoa Ngoại gan mật tụy, Bệnh viện K cho biết, ung thư gan khó sàng lọc phát hiện sớm vì ở giai đoạn đầu biểu hiện của bệnh thường mơ hồ lắm, người bệnh ít để ý. Trong đó có 80% ung thư gan là dạng ung thư biểu mô tế bào gan nguyên phát.
5 nguyên nhân chính khiến người Việt có tỷ lệ mắc và chết vì ung thư gan cao thứ 4 thế giới:
1. Xơ gan
80% bệnh nhân mắc ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) có biểu hiện xơ gan, do đó các yếu tố nguy cơ của xơ gan cũng là yếu tố nguy cơ của HCC luôn. Bình thường gan màu nâu, mềm, nhẵn, nặng từ 1,2-1,5kg. Nhưng khi bị xơ, gan đổi sang màu vàng nhạt, khối lượng giảm xuống, các mô gan được thay thế bằng mô xơ, sẹo, gan cứng lại, bề mặt sần sùi do các cục u nổi lên.
2. Viêm gan B và viêm gan C
Đây chính là 2 "sát thủ thầm lặng" gây ra ung thư gan! Virus viêm gan B hoặc C là nguyên nhân hàng đầu. Chúng gây nhiễm trùng mạn tính dẫn đến xơ gan và ung thư gan. Trên 80% bệnh nhân ung thư gan là do viêm gan virus B, khoảng 5% là do virus viêm gan C.
Đáng lo là cả viêm gan B và C đều diễn tiến hết sức âm thầm. Thường khi bệnh bước vào giai đoạn nặng (xơ gan, ung thư gan) mới có biểu hiện rõ ràng. Trong đó, đến nay viêm gan C vẫn chưa có vaccine phòng bệnh.
Theo số liệu mới nhất, Việt Nam có khoảng 20 triệu người nhiễm virus viêm gan B (15 triệu) và C, trong đó khoảng 8 triệu người đang trong tình trạng viêm gan, xơ gan và ung thư gan, nằm trong top cao của khu vực và thế giới luôn nha!
3. Rượu bia
Uống rượu bia thường xuyên là nguyên nhân quan trọng gây xơ gan. Xơ gan do rượu chiếm khoảng 15% các trường hợp mắc HCC. Tổ chức nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) xếp rượu bia là tác nhân gây ung thư mức độ 1 nha các bro!
Đây là nguyên nhân trực tiếp gây ra 7 loại ung thư phổ biến gồm: miệng, thực quản, thanh quản, vú, gan, đại trực tràng, dạ dày. Tác hại dễ thấy nhất là làm tổn thương các tế bào gan, gây xơ gan, dẫn đến ung thư gan.
4. Thừa sắt
Bệnh thừa sắt (hemochromatosis), bệnh di truyền tyrosin huyết, và bệnh viêm gan mạn tự miễn thể hoạt động cũng là nguyên nhân gây xơ gan và làm tăng nguy cơ phát triển HCC đấy.
5. Các yếu tố khác
Ngoài ra còn có nhiễm độc tố aflatoxin B1 (từ nấm Aspergillus), steroid androgenic, thorotrast (chất cản quang), thuốc tránh thai, và bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Làm sao để phòng tránh? ️
WHO đã chỉ ra rằng 40% ung thư có thể phòng ngừa được và 1/3 bệnh nhân có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm và điều trị tích cực. Bạn nên:
- Bỏ thuốc ngay và luôn
Hút thuốc liên quan mật thiết với nhiều loại ung thư như phổi, vòm họng, thanh quản, tuyến tụy, cổ tử cung và thận. Ngay cả việc hít phải khói thuốc thụ động cũng khiến nguy cơ tăng lên đó nha!
- Ăn uống khoa học
Hạn chế đồ ăn chế biến sẵn, fast food để có sức khỏe tốt. Nên dùng thực phẩm tươi sống và tự nấu sẽ tốt hơn nhiều. Một chế độ dinh dưỡng lành mạnh cần nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế đồ dầu mỡ, nhiều calo, rượu bia. Thay vì mỡ động vật, chuyển qua dầu thực vật như dầu oliu, dầu đậu nành, dầu mè, dầu hướng dương...
- Giữ cân nặng lý tưởng và chăm tập thể dục
Giữ cân nặng theo chuẩn BMI sẽ giúp phòng tránh nhiều loại ung thư như vú, phổi, đại tràng và tuyến tiền liệt. Tập luyện thường xuyên không chỉ giúp giữ dáng mà còn tăng cường miễn dịch chống ung thư!
- Tránh nắng gắt
Ánh nắng mặt trời là nguyên nhân chính gây ung thư da. Hạn chế ra ngoài từ 10h sáng đến 4h chiều. Nếu bắt buộc phải ra thì che chắn và bảo vệ da bằng quần áo dài và kem chống nắng nhé!
- Tiêm chủng đầy đủ
Tiêm phòng đầy đủ sẽ giảm khả năng mắc ung thư. Ví dụ tiêm đủ vắc xin viêm gan B sẽ giảm nguy cơ ung thư gan, tiêm vắc xin HPV sẽ giảm nguy cơ ung thư cổ tử cung.
- Khám sức khỏe định kỳ
Đa số ung thư giai đoạn đầu đều không có biểu hiện rõ ràng. Bệnh chỉ được phát hiện sớm qua khám sức khỏe và sàng lọc. Vì vậy khám định kỳ 1-2 lần/năm là cách đơn giản nhưng hiệu quả cao trong phòng và điều trị ung thư đó!
Nguồn: kenh14.vn