Loài rêu "chịu chơi" nhất hành tinh: Sống được cả trên Sao Hỏa, các nhà khoa học cũng phải "quỳ"!

ChangDev3421

New member
Rêu từ lâu đã là "thánh cải tạo đất" của Trái Đất rồi, biến đá sỏi thành đất màu mỡ như pha phép thuật vậy. Và giờ đây, hội nhà khoa học đang nghĩ đến một ý tưởng "bá đạo": đưa những anh bạn thực vật không có mạch này lên tận Sao Hỏa để làm cách mạng luôn!

Việc có nên "ship" sự sống từ Trái Đất lên hành tinh đỏ hay không vẫn đang là câu hỏi khó nhằn, vì thực tế ngay trên quê nhà mình người ta cũng chưa làm được mấy thứ hay ho. Nhưng mà nếu quyết tâm "xới" đất trên Sao Hỏa để tạo "nhà thứ hai" cho loài người thì nhà sinh thái học Xiaoshuang Li cùng team tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã tìm ra một "ứng viên sáng giá" - đó chính là loài rêu Syntrichia caninervis (gọi tắt là S. caninervis cho nó pro).

c872656aed70d2b3b138.jpg


Syntrichia caninervis, hay gọi cho sang là rêu sa mạc, thuộc họ Pottiaceae - loài cây lùn tép này lại có khả năng sống sót trong những môi trường "tận thế" mà nghe qua cũng phải rùng mình. Và đây chính là chìa khóa mở ra tiềm năng cho sự sống trên Sao Hỏa đấy!

Ngày xưa, bề mặt Trái Đất cũng "hardcore" lắm, nhưng không thể nào ngăn được các anh rêu - bao gồm rêu tản và rêu sừng - rời khỏi đại dương an toàn để đi "phiêu lưu" tìm đất mới. Những "pioneer" này đã chứng minh khả năng "ăn đá" (theo nghĩa đen luôn nha), hút chất dinh dưỡng từ đá và vẫn sống khỏe re trong những điều kiện mà sinh vật khác nghe qua đã "chạy mất dép" rồi.

Syntrichia caninervis không phải dạng vừa đâu - nó sống được ở sa mạc khô cằn của Trung Quốc và Mỹ, lên tận núi băng giá ở Pamir, Tây Tạng, Trung Đông, Nam Cực và các vùng quanh cực. Đúng là "đi đâu cũng được" luôn! ️

80197cf0f24a40c095c1.jpg


Anh bạn này có thể sống sót qua nhiều năm đóng băng và khô hạn, chịu được nhiệt độ từ âm 196 độ C đến 80 độ C (nghe mà hoảng á!), và thậm chí mất đến 98% nước trong người vẫn "comeback" được. Đúng là "thánh bất tử" của thực vật!

Sa mạc Gurbantunggut ở tây bắc Trung Quốc chính là "headquarters" của S. caninervis, nơi chúng mọc dày đặc nhất thế giới dù nhiệt độ dao động từ âm 40 độ C đến 65 độ C và độ ẩm chỉ vỏn vẹn 1,4%. Li và team đã làm thí nghiệm để test "sức bền" của loài rêu này trong những điều kiện cực khắc nghiệt.

Trong lab, họ cho rêu trải qua mọi thứ: mất nước nghiêm trọng, đóng băng dài hạn (âm 80 độ C trong 3-5 năm và âm 196 độ C trong 15-30 ngày), bức xạ (từ 500 đến 16.000 Gy) và điều kiện "fake Sao Hỏa" tại Cơ sở Mô phỏng Khí quyển Hành tinh (PASF) của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.

Trong môi trường Sao Hỏa mô phỏng, các cây chịu áp suất khoảng 650 pascal (giống y như trên Sao Hỏa luôn). Ban đêm âm 60 độ C, ban ngày 20 độ C - tương đương điều kiện ở xích đạo đến vĩ độ trung bình của Sao Hỏa. Team còn "cosplay" luôn cả thành phần khí quyển và mức độ bức xạ cực tím giống Sao Hỏa để nuôi rêu nữa chứ!

929259ac27338aa7aa3e.jpg


Lá của rêu xếp thành hai hàng (kiểu "tối ưu hóa" ý), giúp giảm diện tích bề mặt, hạn chế bay hơi nước và chống bức xạ Mặt Trời. Rễ mọc sâu, bám chặt vào đá và hút nước như "máy bơm" vậy. Thiết kế quá "thông minh" luôn!

Với S. caninervis, mất nước là chuyện nhỏ như con thỏ, còn môi trường siêu lạnh thì càng không ảnh hưởng gì đến khả năng "lớn lên và phát triển". Tất cả các cây bị đóng băng đều "hồi sinh" sau khi rã đông, mà những cây mất nước trước khi đóng băng còn "phục hồi" nhanh hơn nữa. Trước mức bức xạ 50 Gy (đủ "xóa sổ" con người rồi), S. caninervis cứ "vô tư" lớn tiếp. Ở mức 500 Gy, nó thậm chí còn phát triển nhanh hơn - đúng là "càng đánh càng mạnh"!

Rêu bị mất nước rồi cho vào điều kiện giống Sao Hỏa vẫn hoạt động bình thường như không có chuyện gì xảy ra sau 30 ngày phục hồi. Chill phết!

c7be256ca385c8a42c96.jpg


Syntrichia caninervis có thể sinh sản cả hữu tính lẫn vô tính. Loài rêu này phân tán bào tử qua gió, lan rộng ra khắp nơi như "chinh phục vũ trụ" vậy! ️

"Mặc dù còn một chặng đường dài mới tạo ra môi trường sống tự cung tự cấp trên các hành tinh khác, nhưng chúng tôi đã chứng minh được tiềm năng khổng lồ của S. caninervis như một loài thực vật tiên phong cho sự phát triển trên Sao Hỏa", các nhà nghiên cứu viết.

Nhìn về tương lai, các nhà khoa học hy vọng loại rêu này sẽ được "bay" lên Sao Hỏa hoặc Mặt Trăng để test thêm khả năng sinh trưởng trong không gian thực sự. Ngay cả khi việc nuôi rêu trên Sao Hỏa nghe có vẻ "mission impossible", thì kết quả trong phòng thí nghiệm cũng đã chứng minh S. caninervis có thể biến vùng đất khô cằn thành "làn da sống" sau khi vượt qua những thử thách khắc nghiệt và mang lại hy vọng cho sự sống trên Trái Đất rồi! ✨

Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí The Innovation.

a7b520c00850006daff4.jpg


Nguồn: soha.vn
 
Back
Top