Từ hàng trăm triệu năm trước, loài nhện này đã flex bộ áo giáp xịn sò cùng cả tá chi tiết "trời ơi đất hỡi" về nguồn gốc và đặc điểm của nó luôn!
Tưởng tượng cảnh này xem: trong các khu rừng nhiệt đới ẩm ướt thời Kỷ Phấn Trắng, có một loài nhện nhỏ xíu chỉ vài mm đang chạy băng băng qua những cây thông tiền sử với bộ giáp hữu cơ nặng trịch của mình.
Fast forward tầm 99 triệu năm sau, ở Myanmar, loài nhện này được phát hiện trong tư thế đóng băng hoàn hảo - bọc kín trong hổ phách luôn á! Chúng có cái tên khoa học nghe cực pro: Electroblemma bifida, thuộc loài nhện Tetrablemmid, họ nhện Tetrablemmidae.
Cả 161 thành viên của họ nhện này đều được trang bị các lớp xương ngoài bền chắc vãi, cùng những tấm chồng chéo chạy dọc phần bụng. Giống kiểu mặc áo giáp full set vậy đó! ️
Giới nghiên cứu giờ đang đau đầu tìm hiểu xem nguồn gốc của nhện Tetrablemmid là gì, cũng như bộ giáp này mang lại những lợi thế gì khác biệt cho chúng nữa.
Nhện Tetrablemmid khác gì mấy loài nhện thường thấy?
Như các loài chân khớp khác, cơ thể nhện bình thường cũng được bọc trong lớp xương "xơ cứng". Phần cứng nhất là phần mai nằm trên đầu ngực, có nhiệm vụ bảo vệ mắt, miệng và các cơ quan cảm giác.
Phía dưới phần đầu ngực là phần xương ức. Phần mai và xương ức được nối với nhau bởi một lớp mỏng và mềm hơn - chỗ này cũng là nơi các chân gắn vào cơ thể luôn.
Đằng sau phần đầu ngực là bụng. Ở hầu hết nhện, phần bụng được phủ bởi lớp tiểu bì mỏng và dẻo làm từ chất kitin, giúp bụng co giãn khi ăn. Khá chill phết!
Nhưng nhện Tetrablemmid lại khác hẳn! Chúng sở hữu hai điểm khác biệt với cấu trúc thông thường kia.
Thứ nhất: phần mai trên đầu ngực của loài này dày hơn nhiều và được nối liền luôn với phần xương ức, không chừa bất cứ kẽ hở nào. Kín như bưng ấy!
Thứ hai: lớp tiểu bì phía dưới các tấm "xơ cứng" của chúng dày hơn gấp ba lần lớp tiểu bì của các loài nhện thân mềm. Giống như có hai tấm áo giáp chồng lên nhau vậy á!
Dù trung bình chỉ dài khoảng 2mm và rộng chưa đến 0,5mm thôi, nhưng lớp tiểu bì của chúng lại dày từ 14 đến 16 micromet.
Nếu scale up các chỉ số này, một con nhện có kích cỡ bằng người sẽ mặc bộ giáp còn dày hơn cả xe tăng Panzer Tiger thời Thế chiến 2 nữa là! ️ Sốc chưa?
Gặp nguy hiểm là lúc bộ giáp nhện Tetrablemmid phát huy hết công dụng nha
Những khu rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới ở Đông Nam Á - nơi có nhiều nhện Tetrablemmid sinh sống - cũng là mảnh đất của loài ong bắp cày săn mồi cực hung và rất thích ăn thịt nhện.
Loài côn trùng phàm ăn này thường tấn công bất ngờ, khiến con nhện tê liệt và bất động. Sau đó, chúng kéo con nhện về hang, đẻ trứng lên bụng nhện. Khi trứng nở, ấu trùng ong vừa chào đời sẽ xơi sống con nhện luôn. Kinh dị phết!
Ong bắp cày săn nhện có thể hạ gục được những con mồi lớn hơn nó gấp mấy lần, thậm chí cả nhện Tarantula khổng lồ nữa.
Chúng luôn nhăm nhe đốt não của nhện - nằm ở khu vực tương đối mềm giữa những tấm phủ phần trước cơ thể, làm nhện tê liệt ngay lập tức. Nhưng nhờ các tấm cứng nối liền với nhau, nhện Tetrablemmid không mắc phải điểm yếu này và thoát nạn!
Tetrablemmid thường sống dưới lá rụng trong rừng, một số thì cư ngụ dưới vỏ cây hoặc trong các hang tối. Ngay cả loài ve Phytoseiulus persimilis - một loài rất thích ăn nhện - cũng thường "chừa" nhện Tetrablemmid ra vì sợ... gãy răng nha!
Phần nhô ra ở mai của nhện Tetrablemmid còn có tác dụng dọa nạt các loài thú săn mồi như chim nữa đó.
Nếu áo giáp của Tetrablemmid OP thế, sao chỉ họ Tetrablemmidae sở hữu thôi?
Có vẻ là vì nó quá cồng kềnh, không phù hợp với các sinh vật nhỏ như nhện. Giống các hiệp sĩ thời Trung Cổ ấy, nhện Tetrablemmid phải khoác lên mình lớp giáp rất nặng, làm hạn chế chuyển động đáng kể.
Cũng vì bộ áo giáp, ít có con nhện nào thuộc họ này quay tơ được. Chúng phải điều khiển rất cật lực vùng bụng chỉ để chiết ra những sợi tơ mỏng manh. Tuy nhiên, những loài lớn hơn trong họ này (dài khoảng 11-12mm) thì lại có khả năng tạo ra những mạng nhện khổng lồ có đường kính hơn 0,5m luôn nha! ️
Các loài nhện thông thường cử động chân bằng cách kết hợp cơ bắp và áp suất chất lỏng bên trong cơ thể.
Khi ép các tấm trên phần đầu ngực, chúng tạo áp lực đẩy chất lỏng vào trong chân, làm chân giãn ra. Cơ bắp ở mỗi chân giúp nhện điều khiển cử động một cách linh hoạt.
Tuy nhiên, cấu trúc cơ bắp bên trong các loài nhện có áo giáp lại hoàn toàn khác. Thay vì cơ vân, các tấm giáp chỉ hỗ trợ cơ trơn.
Để tạo sức ép chất lỏng, nhện có áo giáp sử dụng các tấm dày trên vùng bụng cùng các dải tiểu bì cứng bên cạnh, tạo thành một ống bễ để bơm chất lỏng đi khắp cơ thể.
Vì cơ trơn tốn ít sức hơn cơ vân, nên dù hạn chế chuyển động, bộ áo giáp lại giúp nhện tiết kiệm năng lượng đáng kể! Một thứ đánh đổi quite fair đó!
Nhìn chung, câu hỏi vì sao chỉ có một số ít loài nhện sở hữu áo giáp vẫn còn bỏ ngỏ.
Vậy để có bộ giáp, nhện Tetrablemmid đã trải qua cái gì?
Hầu hết các loài nhện khác thay lông bằng cách chẻ phần xương ngoài dọc lớp màng mỏng giữa phần mai và xương ức. Ở nhện Tetrablemmid trưởng thành, khu vực này lại đóng kín, khiến chúng không thể thay lông được nữa và tăng độ cứng phần đầu ngực.
Nguồn: soha.vn