Cách đây gần 40 năm sau vụ nổ chấn động tại lò phản ứng số 4 của nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở Pripyat (Ukraine) năm 1986, nơi này vẫn là "địa ngục trên trần gian" với mức phóng xạ cực khủng
Nhưng plot twist đây rồi! Giữa "vùng cấm" rộng 30km này, nơi con người không thể sống được, lại có một loài sinh vật "hack não" đang chill nguyên ở đó. Đó chính là Cladosporium sphaerospermum - loài nấm đen có màn "flex" khả năng "ăn" bức xạ để sinh tồn, nghe xong ai cũng phải "respect"
Nấm "hack" bức xạ kiểu gì mà khoa học cũng sốc?
Lúc đầu, các nhà khoa học tá hỏa khi thấy mấy mảng nấm đen bám kín tường trong lò phản ứng hỏng. Trong khi mấy sinh vật khác "toang" hết thì bạn nấm này lại "vibe" cực mạnh luôn
Càng nghiên cứu càng "trầm trồ" vì loài nấm này không chỉ "tank" được phóng xạ mà còn dùng nó làm... thức ăn! Giống kiểu cây cối hấp thụ ánh sáng mặt trời để quang hợp ấy, nhưng phiên bản hardcore hơn nhiều
Bí mật nằm ở melanin - cái chất tạo màu da ở người đó. Nhưng ở nấm này, melanin có super power: hút bức xạ ion hóa rồi biến nó thành năng lượng hóa học. Hiện tượng này có tên fancy là "tổng hợp phóng xạ" (radiotrophy) - nghe xịn sò chưa!
Theo nghiên cứu đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ năm 2008, melanin trong nấm hoạt động như "bộ chuyển đổi năng lượng sinh học", giúp bạn nấm dùng bức xạ để... phát triển luôn!
Còn nghiên cứu trên tạp chí PLOS ONE năm 2007 lại cho thấy điều "off não" hơn: nấm này phát triển NHANH HƠN khi ở môi trường phóng xạ cao. Cái gì? Nghịch đời quá đi!
NASA cũng phải "mê" - Đưa lên vũ trụ luôn!
Giới khoa học bắt đầu nghĩ: "Ủa, vậy có thể dùng nó để dọn sạch khu vực phóng xạ không nhỉ? Hay bảo vệ người trong không gian?"
NASA không chờ đợi gì nữa, đưa ngay bạn nấm lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) để test thử. Kết quả "bùng nổ" luôn: nấm phát triển tốt trên vũ trụ, tạo thành lớp màng sinh học chặn được tới 84% bức xạ vũ trụ!
Các chuyên gia tin rằng trong tương lai, có thể dùng "áo giáp sinh học" này để bảo vệ phi hành gia trên đường đến Sao Hỏa, nơi bức xạ gấp hàng trăm lần Trái Đất đó ️
Ứng dụng "xịn xò" không tưởng!
Không chỉ bay vào vũ trụ, ngay trên Trái Đất nấm này cũng có thể làm được nhiều việc "đỉnh của chóp". Các nhà khoa học đang nghiên cứu dùng nó để phục hồi sinh học (bioremediation) - tức là dùng sinh vật để "clean" môi trường bị nhiễm độc.
Ở Chernobyl hay Fukushima, con người khó tiếp cận, phương pháp hóa học thì tốn kém. Còn C. sphaerospermum tự phát triển, tự nhân bản, hút bức xạ - biến thứ nguy hiểm thành... năng lượng cho bản thân. Quá "bá đạo" luôn!
Một nhà sinh vật học chia sẻ: "Giống như thiên nhiên đã tạo ra một lá chắn bức xạ sinh học để nhắc nhở chúng ta rằng sự sống luôn biết cách thích nghi, dù trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất".
Không chỉ vậy, bạn nấm này còn sống được trong môi trường lạnh giá, mặn và axit cực mạnh - đúng chuẩn "sinh vật ưa cực" (extremophiles) luôn!
Tương lai "thơm lây" từ nấm đen!
Các nhà khoa học đang mơ về những viễn cảnh "sci-fi": tích hợp gene melanin phóng xạ vào vật liệu xây dựng, vào vi sinh vật có ích khác để bảo vệ con người khỏi bức xạ - từ nhà máy hạt nhân đến du hành vũ trụ dài ngày.
Từ đống tro tàn của thảm họa Chernobyl, Cladosporium sphaerospermum đã trở thành biểu tượng cho sức mạnh của sự thích nghi. Nó chứng minh rằng dù trong "vùng đất chết", sự sống vẫn tìm được đường của riêng mình
Nguồn: genk.vn