Loài cá này từng được National Geographic chọn vào top 10 phát hiện kỳ lạ nhất thế giới năm 2012 luôn nha!
Plot twist ngay giữa sông Hậu
Tháng 7/2009, anh Koichi Shibukawa - một nhà khoa học người Nhật từ Quỹ Môi trường Thiên nhiên Nagao ở Tokyo - đang thảnh thơi quan sát một con kênh nhỏ thuộc sông Hậu (hệ thống sông Cửu Long) tại huyện Cù Lao Dung, Sóc Trăng thì bỗng phát hiện một loài vật siêu lạ.
Hợp tác với team Việt Nam gồm tiến sĩ Trần Đắc Định và thạc sĩ Trần Xuân Lợi từ ĐH Cần Thơ, ông nhận ra đây là loài hoàn toàn mới, chưa ai biết đến! Công trình nghiên cứu chính thức được đăng trên tạp chí khoa học Zootaxa số 3363 vào tháng 7/2012.
Cá bụng đầu Cửu Long - cái tên nghe đã thấy drama
Tên khoa học: Phallostethus cuulong. Đây là loài cá vây tia thuộc họ Cá bụng đầu Phallostethidae, bộ Cá suốt, được tìm thấy năm 2009 và công bố năm 2012. Chúng là loài cá mặt nước khá hiếm sống tại khu vực sông Mekong ở Đông Nam Á.
Fun fact: Tên gốc Hy Lạp "Phallostethus" có nghĩa là "dương vật ở trên ngực" (phallos + stēthos + hậu tố us). Tên tiếng Anh "priapiumfish" được đặt theo tên thần sinh sản Hy Lạp cổ đại Priapus, còn tên loài "cuulong" thì lấy từ dòng sông nơi đầu tiên phát hiện ra chúng. Rõ ràng là có lý do cả đó các bạn!
Độc nhất vô nhị made in Vietnam
Chi Phallostethus hiện có 3 loài: P. cuulong (Việt Nam), P. dunckeri (bán đảo Mã Lai) và P. lehi (Tây Bắc đảo Borneo). P. cuulong là loài thứ 22 trong họ Cá bụng đầu được phát hiện và cũng là loài đặc hữu Việt Nam - nghĩa là chỉ có ở VN thôi, không có nơi nào khác trên thế giới nha!
Size của em nó khá mini: độ dài tiêu chuẩn chỉ 25mm thôi - nhỏ xíu xiu luôn!
Điểm đặc biệt khiến giới khoa học "ngã ngửa"
Loài cá này có bộ phận sinh dục ngay dưới cằm, sau miệng luôn á! Cá đực có priapium - một cơ quan giống dương vật nhưng đảo ngược và tương tự như một loại vây ngực. Cơ quan này giúp tỷ lệ thụ tinh cao ngất, khiến ống dẫn trứng của cá cái chứa được nhiều tinh trùng. Còn bộ phận sinh dục của cá cái thì nằm ở bên trong miệng luôn!
Cơ chế giao phối cũng độc lạ không kém: cá đực đặt phần đầu gần cá cái, tạo góc khoảng 45 độ. Mặc dù chưa có ghi chép cụ thể, nhưng các nhà khoa học suy đoán chúng dùng các bộ phận giống như cưa và roi để thu hút "crush" trong mùa sinh sản. Cá đực sẽ phát triển dương vật kéo dài từ đầu như móc cưa để bám vào cá cái khi giao phối. Nghe mà sốc cả người!
Top tiến hóa dị nhất hành tinh
Đây là loài cá thuộc top tiến hóa dị nhất trên thế giới vì là một trong số ít loài có quá trình thụ tinh trứng diễn ra ở bên ngoài cơ thể con cái.
Lynne Parenti, nhà nghiên cứu từ Viện Smithsonian ở Washington DC cho biết, các nhà khoa học vẫn chưa hiểu tại sao priapiumfish lại có cấu tạo sinh dục đặc biệt thế này. Chúng thuộc họ cá Atherinomorpha - nơi vây ngực đã tiến hóa thành chức năng "vận chuyển tinh trùng". Thiên nhiên đúng là có quá nhiều bí ẩn!
Con số cụ thể cho ai thích detail
Đã có 8 mẫu P. cuulong được nghiên cứu (5 đực, 3 cái), size từ 20-24,5mm. Các bộ phận được đo tỉ mỉ: chiều dài đầu 22,1%-24,1%, chiều dài miệng 7,5%-8,5%, đường kính mắt 6,7%-7,3%, chiều rộng interorbital 3,3%-5,2%, chiều dài hàm 8,0%-9,4%, chiều dài predorsal 78,0%-82,6%, chiều dài trước hậu môn 46,4%-48,7%, và phần cơ thể dày nhất 15%-18,7%.
Nguồn: soha.vn