Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM vừa hoàn thành dự thảo siêu đề án chuyển đổi 400.000 xe máy công nghệ sang chạy điện, dự kiến sẽ trình UBND thành phố trong tuần này để xin ý kiến đông đảo. Mục tiêu đặt ra khá là ambitious: đến tháng 12-2029, 100% phương tiện 2 bánh chạy ship đồ và chở khách qua app phải là xe điện
ThS Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn ứng dụng kinh tế, cho biết hiện Sài Gòn đang có khoảng 400.000 xe máy xăng đang phục vụ chở khách và giao hàng qua app công nghệ. Nhóm này chạy cực kỳ "máu" với tần suất 80-120 km/ngày, cao hơn hẳn so với xe cá nhân, nên tỉ lệ phát thải ra môi trường cũng cao lắm.
Nhưng mà nếu chuyển sang xe điện, các tài xế có thể tiết kiệm 1-1,3 triệu đồng/tháng cho chi phí nhiên liệu và bảo trì luôn đó!
Lộ trình chuyển đổi được chia làm 4 giai đoạn:
• Giai đoạn 1 (đến tháng 1-2026): 120.000 xe chuyển đổi
• Giai đoạn 2 (đến tháng 12-2026): 200.000 xe (đạt 50%)
• Giai đoạn 3: 320.000 xe (đạt 80%)
• Giai đoạn 4 (đến tháng 12-2029): 400.000 xe (100%)
Theo nhóm nghiên cứu, việc chuyển đổi hàng trăm nghìn xe này là "bước đi mang tính chiến lược", tác động sâu rộng đến nhiều mặt từ nhân lực, chuỗi cung ứng đến hạ tầng đô thị. Do đó cần hành lang pháp lý thật rõ ràng và mạnh mẽ để bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, doanh nghiệp, nhà sản xuất và đội ngũ tài xế.
Chính sách hỗ trợ "xịn xò" cho tài xế:
Để khuyến khích anh em chuyển đổi, có hàng loạt chính sách ưu đãi được đề xuất như: miễn 100% phí trước bạ, phí đăng ký biển số và thuế VAT cho xe máy điện mua mới từ tháng 1-2026 đến 12-2029. Thêm vào đó còn có khoản vay hỗ trợ mua xe và pin dự phòng nữa
Đặc biệt, từ tháng 1-2026, các nền tảng sẽ ngừng ký hợp đồng mới với tài xế xe xăng. Riêng những tài xế đã đăng ký trước 1-1-2026 vẫn hoạt động bình thường nhưng cần có kế hoạch chuyển đổi.
"Từ tháng 1-2027, hạn chế xe xăng công nghệ hoạt động trong giờ cao điểm tại các vùng phát thải thấp. Từ tháng 1-2028, siết chặt chính sách kiểm soát khí thải theo quy định. Từ tháng 12-2029, cấm hoàn toàn xe xăng tham gia cung cấp dịch vụ trên các nền tảng gọi xe công nghệ" - ông Hải nói.
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM, cho rằng với đô thị lớn như Sài Gòn thì việc chuyển đổi xanh là cần thiết, nhưng cần nêu rõ lợi ích và các tác động kinh tế - xã hội.
Thực tế, khi chuyển sang xe máy điện, tài xế có thể tiết kiệm 60.000-80.000 đồng/ngày cho biên độ di chuyển 150-200 km/ngày. Chưa kể, đây là nhóm xe lưu thông thường xuyên, khi chuyển sang xe điện sẽ giúp giảm ô nhiễm môi trường đáng kể
"Sau thời gian thực hiện thí điểm, thành phố cần đánh giá thực tế xem tác động đến người dân ra sao, lợi ích mang lại thế nào để triển khai mở rộng" - TS Thuận nói.
Các hãng xe công nghệ đã có động thái gì?
Grab đang có ưu đãi cho đối tác tài xế mua xe máy điện Dat Bike được trả chậm lên đến 15 tháng. Tài xế xe điện được kích hoạt dịch vụ GrabBike Plus với giá cước cao hơn và còn nhận thưởng đến 1 triệu đồng
Hãng Be kết hợp với ngân hàng cung cấp xe điện cho tài xế với mức giá giảm 4% so với giá niêm yết. Tài xế được vay mua xe điện với lãi suất 0% hoặc mua xe máy điện Selex được giảm giá và giảm phí đổi pin.
Đại diện Be Group cho biết hiện mạng lưới tài xế Be đang hoạt động với khoảng 500.000 người trên toàn quốc. Về phía tài xế, họ có quyền được lựa chọn phương tiện kinh doanh cũng như vùng hoạt động tùy theo khả năng và nhu cầu.
Tuy nhiên, các hãng xe công nghệ cho rằng lộ trình này quá cận kề và sẽ gây khó khăn đáng kể. Do vậy, cần có thêm thời gian để triển khai từng bước nhằm tránh ảnh hưởng đến đối tác tài xế.
Tài xế nghĩ sao về việc chuyển đổi?
Anh Nguyễn Văn Hưng (ngụ xã Hưng Long) là một trong những tài xế tiên phong chuyển sang xe điện. Trước đây, anh chạy hơn 100 km/ngày bằng xe xăng, tốn gần 2 triệu đồng/tháng cho xăng và bảo dưỡng.
"Từ khi đổi sang xe điện, chi phí vận hành chỉ còn khoảng 300.000-400.000 đồng/tháng. Không phải thay nhớt, xe ít hư hỏng, tôi tiết kiệm được hơn 1 triệu đồng/tháng" - anh Hưng chia sẻ. Nhưng anh cũng thừa nhận chi phí đầu tư ban đầu là rào cản lớn.
Chị Lê Thị Kim Ngân (30 tuổi; ngụ phường Đông Hưng Thuận) đang cân nhắc chuyển sang làm tài xế xe công nghệ sau khi nghỉ việc ở nhà máy. "Xe điện hiện đại, tiết kiệm nhưng giá mua lại cao. Nếu được miễn lệ phí trước bạ, giảm thuế và có chính sách vay-trả góp hợp lý thì tôi sẵn sàng chọn xe điện" - chị Ngân nói.
Tuy nhiên, bên cạnh chi phí, còn nhiều bất tiện khác. Chị kỳ vọng các nền tảng có thể hỗ trợ thêm như: ưu tiên đơn hàng, trợ giá sạc hoặc liên kết phát triển hệ thống trạm sạc gần khu dân cư.
Anh Đặng Minh Thùy (ngụ phường Bình Phú) chia sẻ: "Với nhiều người, chạy xe công nghệ không còn là việc tạm thời mà là nguồn sống của cả gia đình. Đổi xe không chỉ là thay phương tiện mà là thay đổi cả sinh kế. Nếu không kịp chuyển đổi, tôi sợ sẽ bị khóa tài khoản, mất đơn tức là mất luôn nguồn sống"
Còn nhiều băn khoăn cần giải đáp
Ông Lê Tấn Lưu - Chủ tịch Nghiệp đoàn Xe ôm, xe công nghệ Bình Tân - cho biết 2 ngày qua, ông tiếp nhận rất nhiều ý kiến từ đoàn viên. Nhiều tài xế băn khoăn: liệu có đủ trạm sạc không? Doanh nghiệp sản xuất xe điện có cam kết phụ tùng thay thế nhanh chóng, giá cả phù hợp không?
Thực tế, nhiều tài xế xe điện đang gặp khó do phụ tùng thay thế có chi phí cao, không có đội ngũ xử lý sự cố kịp thời, trong khi rất nhiều cửa hàng sửa xe từ chối sửa xe điện...
Ông Lưu cho rằng đa số tài xế xe công nghệ đều khó khăn, nhiều người đang trả góp cho chiếc xe dùng để mưu sinh hiện tại. Vì vậy khi thực hiện chuyển đổi, cần chính sách hỗ trợ phù hợp. Ông đề xuất Chính phủ có chính sách đổi hoặc mua xe điện với giá ưu đãi. Đồng thời, yêu cầu các đơn vị cung cấp và sản xuất xe điện phải bảo đảm an toàn chất lượng sản phẩm và kéo dài thời gian bảo hành...
Nguồn: soha.vn