Các bạn ơi, tưởng tượng này: 2 tỷ năm trước, khi loài người còn chưa xuất hiện, Trái đất đã tự mình "chế" ra một lò phản ứng hạt nhân rồi nha! Không cần kỹ sư, không cần công nghệ cao siêu gì cả, mà thiên nhiên tự kích hoạt luôn một cái lò phản ứng siêu xịn. Nghe mà muốn gọi là chị Trái Đất là "bà già công nghệ" luôn!
Phát hiện "trời ơi đất hỡi" ở Gabon
Ở Cộng hòa Gabon, châu Phi, người ta phát hiện ra lò phản ứng hạt nhân tự nhiên Oklo đã hoạt động từ khoảng 2 tỷ năm trước. Cái này chứng minh luôn là thiên nhiên có thể tự duy trì phản ứng phân hạch hạt nhân mà không cần ai chỉ đạo cả!
Bí quyết nằm ở combo hoàn hảo giữa lượng urani-235 siêu nhiều và nước ngầm - thứ đóng vai trò làm "trọng tài" điều hòa neutron. Kết quả là một quá trình hạt nhân tự nhiên cực kỳ thần kỳ!
Sự cố khiến cả Pháp náo loạn
Chuyện là vào tháng 5/1972, một anh nhà vật lý ở nhà máy xử lý hạt nhân tại Pierrelatte, Pháp, đang phân tích mẫu uranium thì phát hiện ra chuyện lạ: tỷ lệ đồng vị U-235 thấp hơn bình thường (0,717% thay vì 0,720%).
Nghe thì có vẻ nhỏ nhặt nhưng mà alarm đỏ luôn! Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Pháp (CEA) lập tức mở cuộc điều tra khẩn cấp vì sợ có ai đó ở Gabon lấy trộm U-235 để làm vũ khí hạt nhân.
Plot twist: Sau mấy tuần điều tra cực căng, không thấy dấu hiệu trộm cắp nào cả! Thay vào đó, các nhà khoa học phát hiện ra rằng mỏ uranium này đã tự nhiên trải qua phản ứng giống y chang lò hạt nhân hiện đại. Thiên nhiên tự làm luôn, không xin phép ai!
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết: "Để hiện tượng này xảy ra tự nhiên, các mỏ uranium ở Tây Phi phải chứa đủ khối lượng tới hạn uranium-235 nhằm khởi động phản ứng phân hạch". Và điều kiện địa chất ở Oklo thì xịn xò quá nên làm được điều này!
Công thức bí mật của thiên nhiên
Theo Science History Institute, cách đây khoảng 1,7 tỷ năm, Oklo là một bãi bùn khổng lồ với đất sét mềm trộn lẫn uranium. Lũ lụt liên tục làm uranium hòa tan vào nước và lắng xuống chỗ có tảo cùng các sinh vật, và các bạn này hấp thụ uranium vào cơ thể mình.
Khi tảo chết đi, xác chúng lắng xuống đáy, làm tích tụ và tập trung uranium ngày càng nhiều. Dần dần, uranium giàu lên và đạt khối lượng tới hạn, tạo điều kiện để bắt đầu phản ứng phân hạch. Tảo đã trở thành "kỹ sư hạt nhân đầu tiên" của thiên nhiên luôn!
Nhưng đợi đã, chỉ có uranium thôi thì chưa đủ đâu! Còn cần nước ngầm nữa. Nghiên cứu đăng trên Thư viện Y học Quốc gia cho biết nước ngầm đóng vai trò như "phanh hãm" tự nhiên, làm chậm neutron và duy trì phản ứng.
Cơ chế hoạt động cực thông minh: Khi nước thấm vào đá giàu uranium, nó nóng lên rồi bay hơi, phản ứng tạm dừng; khi nước quay lại, phản ứng lại tiếp tục. Cứ thế lặp đi lặp lại hàng triệu năm, tạo nên "lò phản ứng tự nhiên" tự vận hành không cần ai bảo!
Năng lượng khủng đến mức nào?
Lò phản ứng tự nhiên này sinh ra năng lượng siêu khổng lồ, ước tính khoảng 15,000 megawatt mỗi năm - tương đương với năng lượng một nhà máy hoạt động liên tục trong 10 năm! Khủng chưa các bạn?
Tiến sĩ Ludovic Ferrière, nhà địa chất nghiên cứu Oklo, chia sẻ: "Hiện tượng ở Oklo không chỉ là một kỳ quan địa chất mà còn là phòng thí nghiệm tự nhiên cho khoa học hạt nhân, giúp chúng ta hiểu hơn về quá khứ và tiềm năng năng lượng tương lai trên Trái đất".
Oklo là trường hợp đầu tiên và duy nhất trên thế giới được ghi nhận là "lò phản ứng hạt nhân" tự nhiên bền vững. Nó chứng minh rằng không phải chỉ con người mới tạo ra được phản ứng hạt nhân đâu nhé! Khám phá này trở thành cột mốc quan trọng trong lịch sử khoa học, khiến con người phải suy ngẫm lại về hiểu biết của mình về thiên nhiên và vật lý.
Di sản vô giá cho thế hệ sau
Ngày nay, di tích lò phản ứng Oklo vẫn là nguồn nghiên cứu cực quý cho các nhà khoa học. Các mẫu vật được lưu giữ trong bảo tàng như Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Vienna, phục vụ việc nghiên cứu về hoạt động phân hạch cổ xưa và phóng xạ tự nhiên trên Trái đất.
Nguồn: soha.vn