LinhLili5304
New member
Các nhà thiên văn học vừa phát hiện một lỗ đen siêu to khổng lồ ở trung tâm cụm Abell 1201, và kích thước của nó thực sự gây sốc luôn các bạn ơi!
Lỗ đen vốn đã là thứ dày đặc nhất trong vũ trụ rồi, với lực hấp dẫn mạnh đến nỗi ngay cả ánh sáng cũng không thể thoát được. Nhưng mà còn có loại lỗ đen siêu lớn, nặng hơn hàng trăm nghìn lần so với lỗ đen thường luôn đó. Và trong số những "big boy" này, vẫn có những cái khủng đến mức phải đặt tên riêng: lỗ đen siêu khối lượng!
Theo Live Science, để tìm ra siêu lỗ đen này, team thiên văn học từ Đại học Durham ở Anh đã dùng hiệu ứng thấu kính hấp dẫn kết hợp với siêu máy tính xịn xò để xác định vị trí lỗ đen ở Abell 1201, cách Trái Đất tận 2,7 tỷ năm ánh sáng. Đây cũng là một trong những lỗ đen lớn nhất từng được tìm thấy nha!
Điểm khác biệt giữa lỗ đen siêu khối lượng và lỗ đen thường chủ yếu là... size thôi, nhưng mà lỗ đen siêu khối lượng hiếm gặp hơn rất nhiều trong vũ trụ. Giờ các nhà thiên văn đã phát hiện thêm một em lỗ đen cực khủng — dày đặc vô cùng và nặng hơn Mặt Trời của chúng ta tận 30 tỷ lần luôn!
Và biết gì không, các nhà thiên văn tìm ra siêu lỗ đen này bằng cách dùng một ảo ảnh quang học mà Albert Einstein đã dự đoán từ trước kia kìa!
Siêu lỗ đen này nằm bên trong thiên hà sáng nhất của cụm thiên hà Abell 1201. Thiên hà chứa lỗ đen này cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ trường hấp dẫn của nó luôn.
Các nhà thiên văn học phát hiện ra rằng ở trung tâm của một cụm thiên hà cách xa chúng ta hơn hai tỷ năm ánh sáng - Abell 1201, một hiện tượng quang học được gọi là thấu kính hấp dẫn đang diễn ra.
Theo nghiên cứu được đăng trên tạp chí Thông báo hàng tháng của Hiệp hội Thiên văn Hoàng gia, hiện tượng thấu kính hấp dẫn này xảy ra khi ánh sáng từ một vật thể ở phía sau bị uốn cong quanh một vật thể ở phía trước. Nhìn từ Trái Đất, nó trông giống như các vệt sáng đang tạo thành một vòng tròn xung quanh vật thể phía trước á.
Nhưng mà thấu kính hấp dẫn này còn hoạt động giống như một thấu kính thật, phóng to đối tượng ở phía sau và cho phép các nhà thiên văn học xem xét nó chi tiết hơn nhiều!
Theo trưởng nhóm nghiên cứu, tiến sĩ James Nightingale, hầu hết các lỗ đen lớn nhất mà con người từng biết đều đang ở trạng thái hoạt động, tức là vật chất bị kéo đến gần lỗ đen, nóng lên và giải phóng năng lượng dưới dạng ánh sáng. Hiệu ứng thấu kính hấp dẫn cho phép các nhà thiên văn học nghiên cứu và phát hiện cả những lỗ đen đã "nghỉ hưu" (không sinh ra năng lượng và không phát sáng nữa).
James Nightingale giải thích: "Hầu hết các lỗ đen lớn nhất mà chúng ta biết đều ở trạng thái hoạt động, nơi vật chất bị kéo đến gần lỗ đen nóng lên và giải phóng năng lượng dưới dạng ánh sáng, tia X và các bức xạ khác".
"Tuy nhiên, thấu kính hấp dẫn cho phép nghiên cứu các lỗ đen không hoạt động, điều mà hiện tại không thể thực hiện được ở các thiên hà xa xôi. Cách tiếp cận này có thể giúp chúng tôi phát hiện thêm nhiều lỗ đen ngoài vũ trụ gần chúng ta và tiết lộ cách những vật thể kỳ lạ này tiến hóa theo thời gian vũ trụ".
Thông qua kính viễn vọng không gian Hubble và siêu máy tính DiRAC COSMA8, các nhà nghiên cứu đã mô phỏng khối lượng của lỗ đen dựa trên vùng ánh sáng mà nó bẻ cong.
Như Inverse đã báo cáo, khái niệm thấu kính hấp dẫn có liên quan mật thiết đến thuyết tương đối rộng của Albert Einstein đó nha.
Nói ngắn gọn, thuyết tương đối rộng của Einstein đã dự đoán được rất nhiều hiện tượng thú vị trong vũ trụ, rằng các vật thể có khối lượng lớn có khả năng làm cong cấu trúc không-thời gian. Einstein cũng dự đoán rằng những đường cong này trong không-thời gian có thể hoạt động tương tự như một thấu kính phóng đại.
Bốn năm sau, vào năm 1919, một nhóm đồng nghiệp của Einstein do Arthur Eddington dẫn đầu đã đến Châu Phi để quan sát nhật thực toàn phần và kiểm tra xem liệu ánh sáng từ các ngôi sao được vẽ trên bản đồ trước đó có di chuyển như Einstein dự đoán hay không - hiệu ứng thấu kính nhật thực. Và đoán xem sao? Điều này hoàn toàn đúng luôn!
Siêu lỗ đen lớn nhất từng được con người phát hiện là TON 618, tương đương khoảng 40 tỷ khối lượng Mặt Trời nha.
Với Abell 1201, các nhà thiên văn học nhận thấy rằng thấu kính hấp dẫn đã tạo ra một bản sao của thiên hà sáng nhất của cụm, cho phép nhóm nghiên cứu kỹ hơn lỗ đen ở trung tâm của thiên hà đó. Sự tồn tại của lỗ đen đã được biết trước khi nghiên cứu, nhưng kích thước thật của nó vẫn là một ẩn số.
Sau đó, nhóm đã train một chương trình máy tính để phân tích các hình ảnh thấu kính của Abell 1201 và chạy nhiều thử nghiệm khác nhau để xác định kích thước có thể có của lỗ đen. Cuối cùng, các mô phỏng xác định rằng một lỗ đen có khối lượng 30 tỷ Mặt Trời là khả năng cao nhất.
"Lỗ đen đặc biệt này, có khối lượng gấp khoảng 30 tỷ lần Mặt Trời của chúng ta, là một trong những lỗ đen lớn nhất từng được phát hiện và nằm ở giới hạn trên về độ lớn mà chúng ta tin rằng lỗ đen có thể đạt được về mặt lý thuyết, vì vậy đây là một khám phá cực kỳ thú vị", James Nightingale chia sẻ.
Trong những năm gần đây, các nhà khoa học cũng đã sử dụng thấu kính hấp dẫn để khám phá các thiên hà và ngoại hành tinh xa xôi, nhưng đây là lần đầu tiên một lỗ đen khổng lồ được tìm thấy bằng kỹ thuật này đó!
Giờ đây, các nhà thiên văn học đang tìm hiểu xem thấu kính hấp dẫn có thể được sử dụng như thế nào để phát hiện ra nhiều lỗ đen hơn nữa, vốn rất khó tìm thấy trong lịch sử. Có lẽ theo thời gian, chúng ta sẽ hiểu thêm về cách các vật thể bí ẩn giữa các vì sao này phát triển thế nào nhỉ?
Nguồn: soha.vn