Bạn có sợ lên máy bay = tăng nguy cơ dính bệnh không? Nghĩ mà xem, phải nhét mình vào một cái "hộp sắt bay" với cả trăm người, chỉ cần 1 người mang virus cúm là về nhà sẵn 2 hàng nước mũi chảy ròng ròng luôn á.
Nhưng thực tế có đáng sợ như vậy không nhỉ?
Hoá ra, mọi chuyện còn tuỳ thuộc vào chỗ ngồi của bạn nữa đó! Một nghiên cứu mới vừa được đăng trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ cho thấy: tỷ lệ lây nhiễm virus cúm trên máy bay cao nhất trong vòng bán kính 1 mét.
Tức là nếu có 1 hành khách mắc cúm, người đó sẽ có tới 80% cơ hội "chia sẻ" virus cho những người ngồi 2 hàng ghế bên cạnh và 2 ghế trước sau luôn. Vậy nên những bạn ngồi giữa máy bay sẽ có nhiều khả năng "ôm" bệnh về nhà hơn những bạn ngồi đầu hoặc cuối, mặc dù nguy cơ thực sự cũng khá thấp thôi.
Mỗi năm có khoảng 3 tỷ người phải di chuyển bằng máy bay. Kết hợp với quan niệm phổ biến rằng các bệnh truyền nhiễm dễ lây lan qua đường hàng không, thật bất ngờ khi biết rằng có rất ít nghiên cứu nghiêm túc về vấn đề này đấy!
Theo dõi mầm bệnh lây lan trên máy bay nghe có vẻ ez thôi. Chúng ta có đủ thứ công nghệ như camera, thẻ RFID, siêu âm, hồng ngoại... đang được dùng để theo dõi hoạt động của hành khách vì lý do an ninh rồi mà.
Các nhà khoa học hoàn toàn có thể xài chúng để track sự lây lan của mầm bệnh. Thế nhưng Howard Weiss, một nhà toán học từ Viện Công nghệ Georgia và đồng tác giả của nghiên cứu cho biết:
"Hiện không có bất kỳ nghiên cứu định lượng nào về các hoạt động, hành vi hoặc tương tác xã hội giữa các hành khách trong suốt chuyến bay. Chúng tôi cũng chưa thấy nghiên cứu nào kiểm tra virus lây qua đường hô hấp trong không khí và các bề mặt cabin".
Để trả lời câu hỏi: "Các bệnh truyền nhiễm lây lan trên máy bay như thế nào?", Weiss cùng với đồng tác giả Vicki Stover Hertzberg từ Đại học Emory đã thiết kế một kỹ thuật quan sát mới, ghi lại tất cả chuyển động của hành khách và phi hành đoàn trong khoang máy bay.
Họ đã theo dõi 10 chuyến bay bằng công nghệ này, 8 trong số đó là những chuyến bay trong mùa cúm. Ngoài việc record toàn bộ chuyển động của phi hành đoàn và hành khách, nhóm nghiên cứu còn thu thập các mẫu không khí trong cabin và trên các bề mặt như thành ghế, cửa sổ, ngăn để hành lý... để tìm virus cúm.
Các máy bay được nghiên cứu là loại nhỏ chở 144 hành khách và chỉ có 1 lối đi ở giữa thôi nhé.
"Đây là nghiên cứu đầu tiên định lượng chuyển động, hành vi và giao tiếp xã hội của hành khách đi máy bay để ước tính khả năng lây truyền bệnh tật bằng mô hình dữ liệu", Weiss nói. "Mô phỏng cung cấp bằng chứng thuyết phục rằng nếu bạn không ngồi trong bán kính 1 mét so với hành khách bị nhiễm cúm đồng thời rửa tay thường xuyên, thì bạn sẽ không bị nhiễm bệnh trong suốt chuyến bay ấy"
Weiss và các tác giả ví dụ về một người nhiễm bệnh ngồi giữa máy bay. Theo mô phỏng máy tính, những hành khách ngồi ngay phía trước hoặc phía sau người đó, và hai ghế bên trái và bên phải có nguy cơ bị nhiễm bệnh tới hơn 80%.
Nhưng với những người khác, con số đó đã giảm xuống chỉ còn 3% thôi! Vậy là nếu 1 người mang virus cúm lên máy bay, họ chỉ có nguy cơ lây nhiễm trung bình cho khoảng 4-6 hành khách khác.
Điều thú vị là trong số 229 mẫu thu thập được từ môi trường bên trong cabin, không có một mẫu nào chứa dấu vết của 18 loại virus đường hô hấp thông thường. Có vẻ như trái với lo lắng của nhiều người, máy bay không phải là một ổ bệnh tật như tưởng đâu
Nghiên cứu cũng khá hay ở chỗ nó tiết lộ hành vi của hành khách tương ứng với chỗ ngồi. Điều này quan trọng vì hành khách càng di chuyển nhiều, họ càng có nhiều cơ hội tiếp xúc với mầm bệnh. Hoặc nếu họ là người nhiễm bệnh thì càng có nhiều cơ hội "share" virus cho các hành khách khác.
Mô phỏng của Weiss và team chỉ ra: khoảng 40% hành khách không bao giờ rời khỏi ghế trong các chuyến bay, 40% hành khách khác đứng dậy một lần, và 20% đứng dậy và di chuyển 2 lần trở lên.
Cứ 10 hành khách ngồi cạnh cửa sổ thì có 4 người sẽ đứng dậy. Con số là 6 người ở hàng ghế giữa và 8 người ngồi gần lối đi. Hành khách rời khỏi ghế thì sẽ trở lại trong trung bình 5 phút.
Tổng hợp tất cả dữ liệu này, các nhà khoa học kết luận khả năng lây nhiễm virus trên máy bay là thấp, ít nhất là trên loại máy bay nhỏ chỉ với 1 lối đi và lộ trình ngắn (2-5 giờ bay). Nhưng nếu thế thì tại sao chúng ta vẫn hay bị bệnh sau khi đi công tác hoặc du lịch nhỉ?
"Mọi người có thể đã bị lây bệnh trong khi họ lưu trú ở sảnh sân bay, trong khi lên xuống máy bay [nhiều hơn là khi đã ở trong cabin]", nhóm nghiên cứu cho biết. "Ngoài ra, một số hành khách có thể đã bị lây nhiễm bởi các nguồn khác trước hoặc sau chuyến bay".
Edsel Maurice Salvaña, một nhà sinh học phân tử tại Viện Y tế Quốc gia thuộc Đại học Philippines Manila, cho biết nghiên cứu mới này rất quan trọng vì chúng ta cần hiểu rõ hơn về con đường lây truyền bệnh tật trên các chuyến bay.
Nhóm nghiên cứu đã làm rất tốt khi lập được bản đồ các chuyển động của bệnh nhân và tiến hành thêm bước kiểm tra môi trường cho một nhóm gồm 18 loại virus đường hô hấp.
Tuy nhiên, điểm yếu của nghiên cứu này là nó chưa mô phỏng các loại virus và vi khuẩn truyền nhiễm có phạm vi lây nhiễm rộng hơn như thủy đậu, sởi và lao.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng mọi người không nên quá lo lắng về những thông tin từ nghiên cứu này rồi sợ đi máy bay. Thực tế nó đã chỉ ra nguy cơ lây truyền khá thấp mà! Chỉ có những người mắc phải tình trạng suy giảm miễn dịch mới cần phải cân nhắc về việc đi máy bay trong mùa cúm thôi.
Nguồn: soha.vn