Tương lai không mấy hồng, khi xu hướng tự động hóa đang dần "ăn mòn" công ăn việc làm của hàng loạt công nhân Việt Nam
Với việc ông Donald Trump đắc cử - một vị tổng thống nổi tiếng "hướng nội" và không mấy thiện cảm với tự do hóa thương mại, tương lai của Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) giờ mờ mịt như... mù sương luôn.
Không chỉ TPP thôi đâu, mà cả chính sách dưới thời vị Tổng thống Mỹ thứ 45 này cũng dự báo sẽ siết chặt việc nhập khẩu từ bên ngoài. Ông còn kêu gọi các công ty Mỹ quay về sản xuất trong nước thay vì outsourcing như trước kia.
Chuyện này hoàn toàn có thể xảy ra thật, bởi suốt quá trình tranh cử, ông Donald Trump cứ liên tục nhắc về vấn đề công ăn việc làm cho người Mỹ và "ném đá" các nước có nguồn nhân công giá rẻ đã "cướp việc" của người Mỹ.
Vậy nên, nếu các chính sách sắp tới được thực hiện theo hướng đó thì những ngành xuất khẩu chính của Việt Nam sang Mỹ chắc chắn sẽ "chịu trận" không ít đâu
Nhưng plot twist ở chỗ này: Ngay cả khi TPP có được Donald Trump thông qua, ngay cả khi ông ấy có thái độ tích cực hơn về tự do hóa thương mại, vẫn tồn tại một yếu tố khác có thể tác động không tốt đến kinh tế Việt Nam.
"86% công nhân dệt may Việt Nam đối mặt với nguy cơ mất việc trong hai thập kỷ tới, đối với công nhân Indonesia và Campuchia, tỷ lệ này lần lượt là 64% và 88%", Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho biết trong một báo cáo hồi tháng 7 năm nay.
Lý do? Đơn giản là vì sự "trỗi dậy" của máy móc công nghệ cao thôi! Cụ thể, các công nghệ như in 3D, công nghệ Nano, tự động hóa robot... chính là game changer bởi chúng lắp ráp tốt hơn, rẻ hơn, và tăng khả năng hợp tác với con người.
Cũng vào thời điểm đó, khi mà TPP đang được đẩy mạnh thuận lợi, ILO đã thẳng thắn chỉ ra: Dù dệt may Việt Nam được đánh giá là sẽ hưởng lợi nhiều khi TPP có hiệu lực, nhưng các nước đang cạnh tranh nhờ lực lượng lao động giá rẻ cần phải "định vị lại" bản thân.
Theo đó, lợi thế về nhân công giá rẻ đã không còn khả năng duy trì trong tương lai bởi sức ép cực lớn từ xu hướng tự động hóa
"Những nhà nhập khẩu khi áp công nghệ tự động hóa vào sản xuất sẽ khiến cho giá nhân công trong nước họ giảm hơn rất nhiều và họ sẽ quay trở về sản xuất trong nước chứ không đi đặt hàng nước ngoài nữa!", chuyên gia Phạm Chi Lan nhận định.
Do đó, theo bà, nếu nhìn từ quan điểm đó thì "giấc mơ" xuất khẩu được 50 tỷ USD ngành dệt may nếu như gia nhập TPP sẽ không xảy ra.
"Tôi không nghĩ chiều hướng đó sẽ xảy ra, ngay cả khi ông Donald Trump có đồng ý với TPP đi chăng nữa thì xu hướng công nghệ sẽ khiến cho Việt Nam không đạt được con số đó!", bà Chi Lan khẳng định.
Như vậy, dù muốn hay không cũng phải thừa nhận rằng công nhân giá rẻ đang dần không còn là lợi thế của Việt Nam. Việt Nam bắt buộc phải chuyển đổi, không thể dựa mãi vào lao động giá rẻ như trước được nữa.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, ngành gia công tuy mang lại kim ngạch xuất khẩu nhất định nhưng đồng thời cũng "kìm hãm" sự phát triển của Việt Nam. Cụ thể, người lao động bị "kìm chân" trong vòng lao động giá rẻ, những chương trình đào tạo nâng cao tay nghề của Nhà nước cũng vì thế bị hạn chế...
"Làm lao động giá rẻ mãi thì năng suất lao động bình quân của Việt Nam mãi thấp, Việt Nam sẽ không thể vượt lên trong cạnh tranh toàn cầu", chuyên gia Phạm Chi Lan cho biết.
Nguồn: soha.vn