Dạo này ghé làng nghề Đông Khê, xã Hoằng Quý, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa là thấy bà con tất bật làm hương chuẩn bị cho mùa Tết rồi nè! Làng hương Đông Khê nổi tiếng lâu rồi, nghề làm hương truyền thống ở đây đã hơn 300 năm tuổi luôn đó!
Thời điểm này là lúc làng nghề Đông Khê tất bật sản xuất phục vụ Tết Nguyên đán nhất - vụ bán chạy nhất trong năm á. Giờ nghề làm hương không chỉ đơn thuần là đồ tâm linh mỗi ngày lễ Tết nữa, mà còn là món hàng hóa không thể thiếu mỗi độ xuân về, mang về thu nhập khá ổn cho các hộ sản xuất luôn đấy!
Theo các cụ trong làng kể lại thì nghề làm hương ở Đông Khê do cụ Đoàn Nhân Cảnh học từ vùng ngoại thành Đông Đô (giờ là huyện Gia Lâm, Hà Nội) rồi đem về dạy cho dân làng. Cũng có người bảo ông tổ nghề này là cụ Thượng thư Lưu Đình Chất khi đi sứ nhà Thanh, triều đại Minh Thế Tông đem về truyền lại cho dân làng.
Câu chuyện làng nghề truyền thống được kể lại như vậy và người dân làng Đông Khê đã phát huy, giữ gìn, truyền nối công việc này và dạy con cháu được hơn 300 năm rồi đó!
Lúc đỉnh cao nhất, có khoảng 2/3 hộ dân trong làng làm nghề này. Nhưng theo thời gian và biến đổi của đời sống, nghề làm hương ở đây có phần mai một rồi, từ chỗ có gần 100 hộ làm hương vào năm 2015 thì giờ chỉ còn 1 hộ làm thường xuyên và 2 hộ làm thời vụ vào cận Tết thôi.
Có năm, làng nghề xuất ra thị trường hàng trăm vạn que hương, cung cấp cho nhiều tỉnh thành trong cả nước luôn! Năm 2015, làng nghề làm hương Đông Khê được công nhận "làng nghề truyền thống" ở xứ Thanh đấy nhé!
Đặc biệt, hương Đông Khê được mọi người khen là có hương thơm trầm, dịu nhẹ lắm. Hương cháy hết nén và tàn hương có vòng xoắn lộc nữa - chill phết! Hai loại hương nổi tiếng nhất của làng được sản xuất nhiều là hương sào và hương trăm.
Với cách làm thủ công truyền thống, làng hương Đông Khê vẫn giữ được nét đặc trưng trong hương thơm mát dịu của từng que hương. Theo thời gian và sự tiến triển của xã hội, nghề làm hương tại làng Đông Khê dần chuyển đổi từ làm hương thủ công theo phương pháp se hoặc nhúng bột lên tăm sang sản xuất bằng máy đạp chân rồi sản xuất bằng máy điện.
Có truyền thống làm hương lâu đời, gia đình ông Đoàn Văn Mậu, thôn Đông Khê, xã Hoằng Quý, huyện Hoằng Hóa cũng là một trong số ít ỏi những gia đình còn lưu giữ lại nghề làm hương bằng phương pháp thủ công.
Ông Đoàn Văn Mậu chia sẻ: Trước đây, những ngày cuối năm đến làng Đông Khê là thấy ai cũng tất bật, nhộn nhịp với công việc làm hương, các cụ học nghề, giữ nghề rồi truyền lại cho con cháu. Cái tình, cái nghĩa theo năm tháng mà dày thêm. Bản thân ông Mậu ngay từ khi lên 8, lên 10 cũng bắt chước ông bà, bố mẹ làm hương rồi bén nghề từ đó luôn.
Cũng theo ông Mậu, nghề làm hương vốn đã khó nhọc nhưng còn phụ thuộc nhiều vào thời tiết nữa chứ, vì ngày nắng mới làm được. Thậm chí ngay cả khi trời nắng, hương đang phơi mà bỗng gặp cơn mưa rào, không kịp đưa vào nhà thì mẻ hương đó phải bỏ đi hết - tức á!
Thông thường, để cho ra mẻ hương tốt phải chú ý đến khâu chọn nguyên liệu. Hương liệu trước đây phải là rễ cây trầm, nhưng bây giờ rễ trầm ngày càng khan hiếm nên người ta thường thay thế bằng rễ cây trám, rồi trộn lẫn với các vị thuốc Bắc như nụ hồi, đinh hương, cam thảo... tạo mùi thơm rất dễ chịu. Hương trầm là loại hương được ưa chuộng nhất không chỉ bởi mùi thơm, mà còn bởi hương cháy đều khi đốt lên, tàn hương báo hiệu những điềm tốt lành.
Mặc dù đã có máy móc thay thế nhưng nhiều công đoạn, các hộ gia đình làng hương ở Đông Khê vẫn làm bằng thủ công từ công đoạn pha chế màu nhuộm cho đến xe hương. Vì vậy cây hương nhìn tròn trịa, dẻo và không bị bể, nứt.
Xe hương xong được đem phơi trên những chiếc phên, nắng gió sẽ làm hương khô, màu sắc đẹp mà giữ nguyên mùi thơm. Đến khi thắp, hương sẽ cháy đến hết và tàn hương thì uốn cong rất đẹp. Hương của làng Đông Khê không chỉ có mặt trong tỉnh mà còn vươn ra thị trường các tỉnh khác cả trong Nam ngoài Bắc.
Nguồn: soha.vn