Lịch sử đã được tạo nên rồi các bạn ơi! Lần đầu tiên tại Việt Nam, các nhà khoa học đã "đào sâu" vào ung thư hạch từ chính "gốc rễ" của hệ miễn dịch – nhóm tế bào gốc tạo máu CD34+. Và guess what? Họ đã giải mã được những biến đổi gen siêu quan trọng, mở ra tương lai điều trị ung thư chuẩn "y chang bệnh án" của từng người luôn!
**Nghiên cứu "đỉnh của chóp" đến từ đâu?**
PGS.TS. Nguyễn Thị Xuân cùng team tại Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã thực hiện nghiên cứu này. Họ focus vào việc làm rõ vai trò của các gen điều hòa chức năng tế bào gốc CD34+ và tế bào tua trong ung thư hạch. Với combo công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới cùng kỹ thuật chỉnh sửa gen hiện đại, nhóm đã từng bước vẽ nên bức tranh di truyền của bệnh – vốn còn nhiều "ô trống" lắm, đặc biệt trên người Việt mình.
**Breakthrough ở đâu? **
Điểm đột phá nằm ở chỗ: lần đầu tiên giải trình tự hệ gen trên tế bào gốc CD34+ – loại tế bào cực hiếm nhưng lại là "khởi nguồn" của toàn bộ hệ miễn dịch đấy! Khác với cách nghiên cứu cũ chỉ nhìn vào khối u, hướng đi mới này giúp phát hiện những biến thể gen "lén lút" xuất hiện từ giai đoạn siêu sớm của quá trình hình thành bệnh.
Kết quả cho thấy nhiều biến thể gen liên quan trực tiếp đến ung thư hạch đã được xác định rồi nè! Đáng chú ý nhất là khi hai gen CNN2 và MUC4 hoạt động yếu, bệnh có xu hướng tiến triển nặng hơn, kèm theo phản ứng viêm tăng mạnh và các chỉ số máu loạn cào cào. Đây chính là những "tín hiệu đỏ" giúp nhận diện sớm nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao đấy!
**Ung thư hạch có nhiều "chiêu" lắm nha!**
Theo nhóm nghiên cứu, ung thư hạch gồm hai nhóm chính là Hodgkin và không Hodgkin. Trong đó, nhóm không Hodgkin phổ biến hơn và đa dạng vô cùng. Ở nhóm này, các biến thể gen như A20 và TLR4 không chỉ ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh mà còn liên quan đến tổn thương gan, thận – tức là cùng một chẩn đoán nhưng cơ chế bệnh ở mỗi người có thể khác biệt "trời với vực" luôn!
**Gen A20 - "công tắc" của hệ miễn dịch **
Một phát hiện đáng giá là vai trò của gen A20, được ví như "công tắc" điều khiển hoạt động của hệ miễn dịch. Khi gen này rối loạn, khả năng nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư của tế bào tua và đại thực bào suy giảm rõ rệt. Ngược lại, nếu điều chỉnh được hoạt động của A20, hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư có thể được cải thiện nha!
Bên cạnh đó, gen CNN2 cũng được xác định có vai trò quan trọng trong điều hòa hoạt động của tế bào tua – một "chiến binh" chủ lực của hệ miễn dịch. Gen này ảnh hưởng đến các quá trình viêm, chết tế bào và đáp ứng miễn dịch, mở ra tiềm năng trở thành mục tiêu mới trong điều trị đấy!
**Thuốc nào cũng có "công dụng riêng" **
Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt trong tác động của các thuốc hóa trị. Một số thuốc như Doxorubicin không chỉ tiêu diệt tế bào ung thư mà còn có thể "đánh thức" hệ miễn dịch tham gia vào quá trình này. Đặc biệt, khi kết hợp với các thuốc nhắm trúng đích như Everolimus, hiệu quả điều trị có thể được tăng cường ở những bệnh nhân mang biến thể gen nhất định.
Những kết quả này tạo cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng các phác đồ điều trị kết hợp, hướng tới cá thể hóa theo đặc điểm di truyền của từng bệnh nhân – xu hướng đang được thúc đẩy mạnh mẽ trong y học hiện đại đó!
**Thành quả "khủng" và ý nghĩa cho người Việt **
Không chỉ dừng lại ở phát hiện khoa học, nhóm nghiên cứu đã xây dựng thành công bộ dữ liệu hệ gen exome của 30 bệnh nhân ung thư hạch người Việt – nguồn dữ liệu có giá trị cho các nghiên cứu di truyền và y học chính xác trong nước đấy!
Đồng thời, việc làm chủ quy trình phân lập, nuôi cấy tế bào gốc CD34+ và tế bào tua với tỷ lệ sống cao đã tạo nền tảng thực nghiệm vững chắc. Nhóm cũng thiết lập quy trình chỉnh sửa gen bằng công nghệ CRISPR-Cas9, mở ra khả năng can thiệp điều trị ở cấp độ phân tử luôn nè!
Các kết quả nghiên cứu đã được công bố trên nhiều tạp chí khoa học uy tín trong và ngoài nước, đồng thời góp phần đào tạo đội ngũ nhân lực nghiên cứu trình độ cao nữa.
**Đánh giá từ các chuyên gia **
Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đánh giá cao công trình cả về giá trị khoa học lẫn tiềm năng ứng dụng lâm sàng. Đặc biệt, việc phát hiện các biến thể gen có ý nghĩa tiên lượng và gợi mở hướng điều trị đích cá thể hóa được xem là điểm nhấn quan trọng.
Nguồn: soha.vn