ChangKiki4940
New member
Đây là một câu hỏi siêu hack não về tâm lý và đạo đức, tranh cãi mãi vẫn chưa có hồi kết luôn í
Với hội anh chị em nghiên cứu tâm lý thì thuật ngữ "trolley problem" (tạm dịch là bài toán xe điện) không còn xa lạ gì nữa rồi.
Đây là một bài toán tâm lý và đạo đức cực kỳ hóc búa, về việc chúng ta sẽ phải làm gì để cứu người trong tình huống khẩn cấp, kể cả khi phải hy sinh người khác nữa
Tình huống là thế này nè: một chiếc tàu hỏa đang phóng như bay trên đường ray, nhưng bất ngờ trên ray lại có cả một nhóm 5 người đang băng qua. Vì chạy quá nhanh nên tàu không thể dừng lại được, mà chỉ có thể chuyển sang ray khác để cứu nhóm này thôi. Và bạn chính là người đang cầm cái cần gạt chuyển ray đó đấy!
Nhưng mà plot twist ở đây là: đường ray còn lại cũng có một người khác luôn. Đó là công nhân đang làm nhiệm vụ dọn dẹp đường ray trống. Nghĩa là nếu bạn gạt cần thì bạn cứu được 5 người, nhưng lại khiến anh công nhân kia phải ra đi
Vậy bạn sẽ chọn như thế nào đây?
Mấu chốt câu chuyện là: bạn sẽ làm gì? Hy sinh 1 người vô tội để cứu 5 người, hay đứng im không làm gì và để 5 người kia ra đi?
Bài toán kinh điển này đã gây tranh cãi trong suốt nhiều năm trời. Và gần đây, một nghiên cứu đã quyết định tái hiện bài toán này lần đầu tiên ngoài đời thực luôn, với sự tham gia của 200 người, một số chuột bị nhốt trong lồng, và nút bấm sốc điện. Nghe thôi đã thấy drama rồi đúng không?
Thí nghiệm đầu tiên về trolley problem ngoài đời thực
Mỗi người tham gia sẽ lần lượt vào phòng thí nghiệm. Một máy sốc điện được nối với 2 chiếc lồng. 1 bên có 5 con chuột, bên còn lại chỉ có 1 con. Và họ phải chọn bấm nút hoặc không bấm, trong vòng 20 giây thôi nha.
Nếu không làm gì cả thì 5 con chuột sẽ phải chịu dòng điện chạy qua. Dòng điện gây ra rất nhiều đau đớn, nhưng không làm chúng mất mạng. Còn nếu chọn bấm nút thì nhóm 5 con chuột sẽ bình yên, nhưng con chuột bên lồng còn lại lại bị điện giật
Để đảm bảo tính an toàn cho nghiên cứu thì... chẳng có dòng điện nào ở đây cả nha! Tuy nhiên các bạn tham gia không biết điều đó đâu, và họ phải đối mặt với lựa chọn thực sự khó khăn: hy sinh 1 cứu 5, hay mặc kệ cho 5 con phải chịu đau đớn.
Lưu ý này: thí nghiệm được sắp đặt y như thật, với các yếu tố kích thích tâm lý nhằm có được kết quả xác thực nhất đó nha!
Và kết quả là...
84% người tham gia đã chọn bấm nút để giúp 5 con chuột không phải chịu đau đớn. Điều đáng chú ý là kết quả lại khác với các khảo sát trước đó, khi chỉ có 66% cho biết sẽ hy sinh bên thiểu số để cứu đa số thôi.
Tất nhiên nghiên cứu này - cũng như các nghiên cứu lý thuyết từ trước đó - khó lòng thể hiện đầy đủ bản chất của bài toán Trolley Problem rồi. Thứ nhất, không thể so sánh trải nghiệm phải tự tay làm hại người với chuột được. Thứ hai, một số bạn tham gia cho biết họ đã lén nhìn được thí nghiệm được sắp xếp như thế nào, và biết sẽ chẳng có con chuột nào bị đau đớn cả
Dù vậy, thí nghiệm cũng phần nào chỉ ra rằng trong các tình huống khẩn cấp, con người có xu hướng dựa trên kết quả xảy ra để đưa ra lựa chọn thay vì các yếu tố liên quan đến đạo đức, dù có thể bạn không nhận ra đấy!
Còn bạn nghĩ thế nào? Nếu trong một tình huống thực tế, bạn có sẵn sàng hy sinh thiểu số để cứu đa số không, hay để mặc mọi chuyện theo tự nhiên?
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Psychological Science nha!
Bạn có thể chọn nhiều mục. Bình chọn của bạn sẽ được công khai luôn đó.
Sẽ hy sinh một người. Hậu quả sẽ đỡ thảm khốc hơn. Sẽ có nhiều gia đình không phải chịu cảnh tang tóc. Không nên can thiệp vào tự nhiên. Người kia đáng ra không phải chết, nếu bắt họ hy sinh là quá tàn ác.
Nguồn: kenh14.vn