Loạt đạn đầu tiên vừa phóng đi đã ăn ngay mục tiêu luôn á! Và nạn nhân không ai khác chính là tốp F4C - Con Ma - loại máy bay tiêm kích cường kích xịn sò nhất của Mỹ lúc đó đấy!
**Khi Mỹ leo thang và Việt Nam phải ra đòn quyết định**
Sau khi đập nát hầu hết các cầu lớn từ Thanh Hóa vào (trừ cầu Hàm Rồng khó nhằn), ngày 8/5/1965, không quân Mỹ đã vượt qua vĩ tuyến 20 để đánh ra toàn miền Bắc luôn.
Lúc này địch nghĩ rằng từ vĩ tuyến 20 trở ra, lực lượng phòng không ta chỉ toàn pháo cao xạ, còn không quân thì mới có mỗi MiG-17 thôi. Vì thế chúng bay ở độ cao trung bình để tránh hỏa lực cao xạ, đồng thời tăng cường tiêm kích để chặn MiG-17 của ta.
Để đánh trả, Quân chủng Phòng không - Không quân đã điều cao xạ cơ động và liên tục cho MiG-17 lên trời. Nhưng thực tế là cao xạ không với đủ tầm, còn MiG-17 chưa có cách nào chọc thủng hàng rào tiêm kích địch để vào đánh lũ ném bom
Trước tình hình gay cấn đó, Bộ Tổng Tham mưu quyết định đưa tên lửa ra chiến đấu luôn, mặc dù bộ đội tên lửa đang trong giai đoạn... tập cuối cùng!
**Hành quân bí mật trong đêm tối**
Đêm 22, rạng sáng 23/7/1965, Quyền Trung đoàn trưởng Trần Nhẫn ra lệnh hành quân. Hàng trăm xe chở tên lửa rầm rập lên đường trong đêm, phải bật đèn gầm và giữ khoảng cách xa để tránh bị phát hiện.
Từ Đồn điền Mỏ Chén (Thạch Thất - Hà Tây) đến trận địa chiến đấu, đoàn xe phải băng qua ruộng lúa, rừng núi, những đoạn đường vừa bị bom san lấp. Ban ngày thì phải ẩn mình vào bụi cây, lũy tre, được bà con chặt cả cây ăn quả lâu năm để ngụy trang cho các "big boy" tên lửa này.
Rạng sáng 24/7, toàn Trung đoàn 236 đã vào chiếm trận địa. Hai tiểu đoàn 63 và 64 sẵn sàng, chỉ chờ lệnh!
Đại tá M.N Xưganốp - chuyên gia Liên Xô - tâm sự: "Đây là lần đầu tiên tôi chỉ huy bắn đạn thật, nhưng không phải bắn bia ở trường bắn mà là máy bay phản lực hiện đại do phi công sừng sỏ của Mỹ lái. Vì vậy, không được phép bắn trượt!"
**Giờ G đã điểm - F-4C xuất hiện!**
15h40, trên màn rada xuất hiện một tốp máy bay địch từ hướng Mộc Châu - Sơn La vào đánh nhà máy phốt phát Lâm Thao. Ở hướng khác, một tốp 4 chiếc F4C (Con Ma) bay dọc sông Đà lên bắc - đây là lũ tiêm kích làm nhiệm vụ chặn MiG ta ở Nội Bài.
Bên Mỹ bay từng đôi một, ổn định y như diễu binh, không hề đề phòng gì cả vì nghĩ cao xạ không với tới. Nhưng chúng đâu ngờ được là tính mạng đã nằm trên màn rada của các anh tên lửa rồi!
**F-4 Phantom II - "Boss" trên trời của Mỹ**
F-4 Phantom II là máy bay tiêm kích-ném bom tầm xa siêu âm hai chỗ ngồi, hoạt động mọi thời tiết do McDonnell Douglas chế tạo năm 1958.
Thông số "khủng" của nó:
- Vận tốc tối đa: 2.260km/h
- Trần bay: 16.600-17.900m
- Tầm bay xa: 2.380km
- Vũ khí: 4 tên lửa AIM-9 Sidewinder, 4 tên lửa AIM-7 Sparrow, cùng 8.480kg vũ khí khác gồm bom, rocket, tên lửa đủ loại
Từ 1960-1996, F-4 là máy bay chủ lực của Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam. Đến năm 2001 vẫn còn hơn 1.000 chiếc đang hoạt động ở 11 nước. Nghe xịn ghê nhỉ? Nhưng mà...
**Khoảnh khắc lịch sử - Phóng!**
Thượng sĩ Côlêxnhic Nicôlai - Giáo viên đại đội bệ phóng kể lại:
Lệnh chuẩn bị phóng vang lên qua loa. Mọi người tháo vỏ bạt ngụy trang, chuẩn bị từng giây phút:
- Số 1 sẵn sàng!
- Số 2 sẵn sàng!
- Số 3 sẵn sàng!
Rồi lệnh xuống:
- Tiêu diệt tốp mục tiêu. Phóng loạt 3 quả, dãn cách 6 giây!
- Bệ 1 phóng!
Một tiếng nổ đinh tai! Quả tên lửa như mũi tên lao lên trời. Tiếp đó bệ 2, bệ 3 cũng phóng. Đất đá tung bụi mù, luồng khí đẩy thổi tung cát lên cao mấy chục mét!
Ba tên lửa tạo thành 3 chấm đỏ lao lên cao. Rồi...
- Kích hoạt ngòi nổ!
Ánh chớp sáng chói bung ra!
- Quả 1 nổ, quả 2 nổ, quả 3 nổ. Mục tiêu tiêu diệt!
Chiếc F4C bùng nổ trên trời, bốc cháy lao xuống, kéo theo vệt khói đen. Trên không trung, chiếc dù đỏ treo lơ lửng - phi công đã nhảy dù.
Cả tiểu đoàn ôm nhau ăn mừng: "Chúc mừng chiến thắng đầu tiên!"
**Kết quả: 1 rơi tại chỗ, 2 bị thương chạy về**
Tốp 4 chiếc F4C: 3 chiếc trúng đạn, 1 rơi ngay tại chỗ (phi công nhảy dù), 2 chiếc bị thương vội quay đầu về Tây Nam.
Vài giờ sau, xe của Trung đoàn về mang theo tên phi công nhảy dù - đại úy Risoóc Pôncơn và mảnh xác máy bay có nhãn hiệu F4C. Real deal luôn!
Thượng uý V.M Cônxtantinốp chuyên gia Liên Xô mồ hôi nhễ nhại, vui vẻ nói: "Trong cabin nóng 40°C, ngột ngạt không chịu nổi, lại có cả 2 khẩu đội chuyên gia Liên Xô và học viên Việt Nam ngồi chung. Nhưng ai cũng vui vì lần đầu bắn tên lửa thật và hạ được 'Con Ma' của Mỹ đấy!"
**Ý nghĩa lịch sử**
Sau chiến thắng vẻ vang này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh lấy ngày 24/7 hàng năm là ngày Truyền thống của binh chủng Tên lửa.
Với trận đánh này, các học viên Trung đoàn 236 coi như "tốt nghiệp" luôn. Các giáo viên Liên Xô công nhận họ đã đủ khả năng độc lập vận hành SA-75M rồi!
**Cột mốc với cả Liên Xô**
Đối với chuyên gia Liên Xô, ngày 24/7/1965 cũng là ngày lịch sử. Vì kể từ khi ra đời cuối những năm 1950, tên lửa SA-75M được phóng nhiều lần nhưng chỉ là... ở trường bắn thôi.
Đây là lần đầu tiên những quả đạn V750 thế hệ đầu - chưa qua thực chiến - được đưa ra trận. Và ngay loạt đạn đầu đã trúng F4C - loại máy bay tiêm kích cường kích xịn nhất của Mỹ lúc đó!
Cuộc chiến trên bầu trời Ba Vì - Bất Bạt hôm đó chính là cuộc thử nghiệm thành công cho SA-75M của Liên Xô. Qua đó phát hiện được ưu nhược điểm để các tổng công trình sư hoàn thiện "tác phẩm" của mình.
Không chỉ vậy, trong quá trình chiến đấu, bộ đội phòng không Việt Nam còn sáng tạo ra chiến thuật đặc biệt khiến chuyên gia Liên Xô phải "tâm phục khẩu phục" luôn đấy!
Muốn biết chiến thuật độc đáo đó là gì, đợi bài sau nhé!
*Bài viết sử dụng tư liệu từ cuốn "Vòng cung lửa trên bầu trời Hà Nội" của NXB Thông tin và Truyền thông, do Đại tá Lê Văn Chung sưu tầm và biên soạn.
Nguồn: soha.vn