Nhà nghiên cứu người Nga cho rằng, Moscow đang phải đối mặt với rủi ro trong tương lai, bắt nguồn từ đồng minh Iran. Nghe sao drama thế nhỉ?
Đồng minh trung thành hay sao?
Suốt mấy năm qua, Nga cứ "sát cánh" bên Iran bất chấp phương Tây trừng phạt ầm ầm quốc gia Hồi giáo này. Moscow còn góp công không nhỏ giúp Tehran chốt được thỏa thuận hạt nhân siêu lịch sử tại Vienna ngày 14/7 luôn! Gần đây nhất thì Iran cũng "phang" về phía Nga khi Moscow tiến hành không kích tại Syria.
Nhưng mà theo nghiên cứu sinh tại Đại học bang Tomsk - Yulia Zhuchkova trên tờ The Moscow Times thì "sự hợp tác Moscow-Tehran có vẻ lạ lùng", chủ yếu vì lợi ích chính trị của Nga trong mối quan hệ này gần như "ngược đời" hoàn toàn với các lợi ích kinh tế. Plot twist đây rồi!
Về mặt chính trị thì ez rồi: tăng cường quan hệ với Iran giúp Nga flex được sự đoàn kết với các quốc gia thấy mình bị phương Tây "ghẻ lạnh", đồng thời khẳng định quyền tự do lựa chọn con đường phát triển của mỗi nước.
Với drama Syria, việc bắt tay Iran giúp Nga có thêm động lực bảo vệ "chủ quyền" Syria, cho các đối thủ thấy vẫn còn lực lượng có thể giúp đỡ các quốc gia chống lại các cuộc cách mạng từ ngoài vào. Strong message đấy!
Có thể thấy Nga hưởng lợi khá nhiều từ các động cơ chính trị này, chúng khiến Nga trở nên "hot" hơn trên trường quốc tế. Thêm nữa, Nga cũng có quyền hype khi Iran đã nhiều lần hứa sẽ gia nhập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải SCO và hợp tác với Liên minh kinh tế Á - Âu.
Thỏa thuận hạt nhân lịch sử không chỉ giúp Iran dần "thoát xác" khỏi các lệnh trừng phạt của phương Tây, mà còn mở ra nhiều cơ hội mới cho quốc gia Trung Đông này.
Điều đó theo nhà nghiên cứu Zhuchkova chắc chắn sẽ có lợi cho Nga trong một số lĩnh vực, đặc biệt là thỏa thuận đổi dầu lấy lương thực và hoạt động buôn bán tên lửa. Nhưng mà plot twist là nó cũng chính là thách thức với Nga trong dài hạn đó!
Hay nói cách khác, quan hệ hợp tác với Iran là "con dao hai lưỡi" đối với Nga. Cầm sao cho khéo đây?
Đối thủ cạnh tranh bất ngờ xuất hiện!
Zhuchkova chỉ ra khó khăn đầu tiên: hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và khả năng là cả khí đốt trong tương lai. Theo dự kiến, sản lượng xuất khẩu dầu mỏ của Nga sẽ đạt ít nhất 1 triệu thùng/ngày vào cuối 2015 hoặc đầu 2016.
Thế nhưng với cả 2 loại nhiên liệu này, Iran lại "dư thừa sức lực": 157,3 triệu thùng dầu và 33,8 nghìn tỷ mét khối khí đốt. Flex quá mức cho phép!
Các nhà phân tích ước tính Iran sẽ cần khoản đầu tư khủng khoảng 200 tỷ USD và 3-4 năm để khôi phục hoạt động xuất khẩu dầu mỏ về mức trước khi bị trừng phạt là 2,4 triệu thùng/ngày.
Trong khi đó, các công ty phương Tây sẵn sàng "rót tiền" mạnh vào ngành công nghiệp dầu mỏ Iran vì giá cả thấp, lượng dự trữ dầu mỏ tương đối thấp, giá thành sản xuất rẻ.
Trước tình hình này, bà Zhuchkova đặt câu hỏi khó: "liệu Nga có thực sự cần một đối thủ cạnh tranh trong một ngành công nghiệp quan trọng như vậy?". Valid question đó!
Thêm nữa, mối quan hệ kinh tế giữa Nga và Iran phát triển khá nhanh trong vài thập kỷ qua chính là nhờ... những lệnh trừng phạt của phương Tây. Vì khi đó Iran bị hạn chế lựa chọn đối tác và thường phải dựa vào Nga.
Tuy nhiên, mọi thứ giờ đây dường như đã bắt đầu thay đổi rồi. Ngay sau khi quan hệ Iran và phương Tây bắt đầu "tan băng", Tehran đã công bố kế hoạch mua ít nhất 90 chiếc máy bay chở khách Boeing và Airbus. Nhanh vậy sao?
Cuối cùng, và có lẽ cũng quan trọng nhất theo nhà nghiên cứu Zhuchkova, đó là Iran - với vị trí trung gian, cửa ngõ độc nhất vô nhị "có khả năng phá vỡ hàng loạt các kế hoạch địa chính trị của Nga". Game changer này mà!
Các nhà lãnh đạo Nga gần đây đã nói nhiều về việc hội nhập với Lục địa Á Âu và tham gia vào dự án Vành đai Kinh tế - Con đường Tơ lụa mới của Trung Quốc, nhưng chiến lược này có thể sẽ vấp phải thách thức từ Iran.
"Iran sẽ bắt đầu thiết lập quan hệ với phương Tây cũng như Trung Quốc, và tiềm năng trở thành quốc gia trung gian, cửa ngõ của nước này, sẽ trở thành nhân tố chính trong những mối quan hệ hợp tác đó".
Trung Quốc đã ký với Iran một thỏa thuận hợp tác kéo dài 30 năm ngay cả khi quốc gia Trung Đông này vẫn đang bị trừng phạt. Commitment level cao đấy nhé!
Mới đây, Bắc Kinh tuyên bố sẵn sàng tăng cường thương mại song phương với Tehran lên con số 100 tỷ USD/năm. So với con số này, trao đổi thương mại Nga - Iran hiện nay chỉ là "hạt tiêu" thôi.
Đương nhiên, việc không kích ở Syria, hỗ trợ cho ông Assad là nhiệm vụ vô cùng quan trọng của Nga vào lúc này. Tương tự, hợp tác giữa Nga và Iran và một số quốc gia lớn khác trong khu vực có thể giúp tăng cường vị thế của Nga trên trường quốc tế.
Tuy nhiên theo đánh giá của nhà nghiên cứu người Nga, dường như chế độ của Tổng thống Assad đã sắp đi tới "hồi kết", còn Washington sẽ tìm mọi cách đưa ra những đề xuất "khủng" hơn Moscow để lôi kéo Iran tiếp tục hợp tác với mình.
"Nếu điều đó xảy ra - và rất có thể nó sẽ xảy ra, vậy thì bao nhiêu năm Moscow ve vãn Tehran sẽ chỉ dẫn tới một kết quả là tạo ra đối thủ lớn trong lĩnh vực năng lượng và trung gian, trung chuyển - 2 lĩnh vực quan trọng sống còn với Nga". Tính toán không kỹ là "gg" đấy!
Nguồn: soha.vn