Sắp hết năm 2022 rồi mà lãi suất huy động cứ tăng ầm ầm, trong khi người dân và doanh nghiệp đang cần vốn chuẩn bị Tết quá trời. PV Tiền Phong đã ngồi lại tám chuyện với ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, để xem chuyện gì đang xảy ra trên "sàn đấu" tiền tệ này.
Vậy mặt bằng lãi suất hiện giờ "đỉnh" cỡ nào ạ?
Mặt bằng lãi suất huy động đang cao ngất ngưởng luôn! Tính đến 14/12, lãi suất huy động kỳ hạn 6-12 tháng dao động 6,1% - 8,3%/năm, thậm chí có ngân hàng lên tận 11% (với số tiền từ 1 tỷ đồng trở lên) So với cuối năm 2021, lãi suất tăng 3% - 4% ở kỳ hạn dài.
Nhu cầu tín dụng khủng mà hạn mức vẫn bị kiểm soát chặt nên lãi suất cho vay cũng bị ép phải tăng theo. Để giúp doanh nghiệp thở được, ngày 6/12/2022, Ngân hàng Nhà nước đã nới chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng lên 1,5 đến 2%. Có 16 ngân hàng cam kết giảm khoảng 3.500 tỷ đồng tiền lãi, với mức giảm từ 0,5% - 3%/năm.
Trước tình hình này, Hiệp hội Ngân hàng đề xuất và 100% thành viên đồng ý giới hạn lãi suất huy động tối đa 9,5% ở mọi kỳ hạn và không có thưởng liên quan đến lãi suất nữa. Như vậy sẽ chặn được cuộc đua lãi suất "điên cuồng" giữa các ngân hàng. Các ngân hàng cũng đồng ý giảm lãi suất cho vay tối đa 0,5-2% tùy khả năng tài chính của từng nơi.
Lãi suất cứ "nhảy múa" lung tung, chuyện gì đang diễn ra vậy ạ?
Một số ngân hàng thương mại tăng lãi suất huy động quá mạnh, khiến cuộc cạnh tranh huy động trở nên căng thẳng, tạo tâm lý bất ổn cho cả người gửi tiền lẫn người đi vay. Hơn nữa, lãi suất huy động tăng nghĩa là chi phí đầu vào của ngân hàng cũng tăng theo.
Điều này làm chênh lệch lãi suất đầu vào - đầu ra bị thu hẹp. Lãi suất cho vay tăng theo lãi suất huy động, ảnh hưởng đến các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp giảm lãi suất theo chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Đồng thời dẫn đến rủi ro nợ xấu, lãi treo tăng cao từ phía khách hàng.
Niềm tin của thị trường tiền tệ bị ảnh hưởng nặng, niềm tin của người dân với hệ thống tài chính cũng lung lay theo. Việc huy động tiền của ngân hàng khó khăn vì tiền của người dân phần lớn đã đổ vào trái phiếu doanh nghiệp rồi.
Giai đoạn COVID-19, lãi suất tiết kiệm xuống thấp, người dân rút tiền chuyển sang mua trái phiếu doanh nghiệp. Tổng dư nợ trái phiếu doanh nghiệp khoảng 1 triệu tỷ đồng, trong đó 70% là tiền của người dân. Trong khi đó, việc đáo hạn trái phiếu gặp khó khăn nên tiền của người dân đang "mắc kẹt" ở kênh này.
Ngoài ra, một số người dân giàu giờ không dám gửi tiết kiệm ngân hàng nữa vì lòng tin suy giảm. Thậm chí có xu hướng một số người nhiều tiền không gửi ngân hàng luôn
Vậy năm 2023 lãi suất sẽ ra sao? Cần có giải pháp gì để xử lý tình trạng này?
Hiện tại, người dân và doanh nghiệp đang gặp khó. Thu nhập người dân giảm, chỉ đủ chi tiêu, không còn tiền dư để gửi ngân hàng. Doanh nghiệp giảm đơn hàng, khó khăn, trong khi vốn đầu tư công giải ngân chậm.
Thậm chí xảy ra tình trạng các ngân hàng tăng lãi suất cạnh tranh nhau để giữ chân người gửi tiền. Giám đốc một ngân hàng từng chia sẻ, có trường hợp kỷ luật cán bộ vì để khách hàng rút tiền. Thậm chí có nhân viên ngân hàng phải "xoay" đủ kiểu để đảm bảo số dư tiền gửi theo chỉ tiêu, giữ được việc làm.
Theo khảo sát của Tiền Phong ngày 16/12, ngân hàng niêm yết lãi suất tiền gửi tại quầy dao động từ 2,85% - 4%/năm cho kỳ hạn 1-5 tháng.
Các ngân hàng thuộc nhóm Big4 (gồm VietinBank, Vietcombank, BIDV, Agribank) duy trì mức 3% - 3,4%/năm. Các ngân hàng CBBank, GPBank, VIB đang áp dụng lãi suất cao nhất tại kỳ hạn này.
Trong những ngày còn lại của năm, nhu cầu vốn của doanh nghiệp tăng cao, nhưng nguồn tiền lại hạn hẹp vì khó huy động được vốn từ phát hành trái phiếu, thậm chí còn phải mua trái phiếu trước hạn. Do đó, các doanh nghiệp sẽ phải phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng.
Vốn ngân hàng lẽ ra chỉ là vốn bổ sung cho nền kinh tế, nhưng tại Việt Nam lại trở thành vốn chủ lực để doanh nghiệp vay sản xuất kinh doanh. Nhiều ngân hàng huy động vốn ngắn hạn để cho vay dài hạn, khiến thị trường vốn bị méo mó. Thị trường tiền tệ đang phải gồng mình gánh cả thị trường vốn.
Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã vào cuộc để xác định thực lực của ngân hàng, nhu cầu thật của doanh nghiệp "khỏe" và nới room tín dụng với trường hợp này.
Nguồn: soha.vn