Nhiều bạn gặp khó khăn khi nuốt thuốc dạng viên nén hay viên nang. Đặc biệt là các em nhỏ, người bị khó nuốt hay những bệnh nhân đặt ống sonde dạ dày còn không thể nuốt nguyên viên được luôn á
Nhưng mà không phải lúc nào cũng được nghiền hay bẻ thuốc cho dễ nuống đâu nha mọi người ơi! Vì làm vậy sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả điều trị đấy!
Những loại thuốc tuyệt đối không được nghiền hay bẻ
• Thuốc bao tan trong ruột
Không được nghiền, bẻ hay nhai nhé! Những viên thuốc này được thiết kế đặc biệt để hòa tan trong ruột thôi, giúp giảm kích ứng dạ dày, tránh kích ứng miệng, bảo vệ răng và niêm mạc miệng, tránh bị phá hủy bởi acid dạ dày. Các bạn nhận biết qua tên thuốc thường có kết thúc bằng ký tự EC (entoric coated) nha! (1, 2, 3)
(Ảnh minh họa)
• Thuốc giải phóng kéo dài
Tên thuốc kết thúc bằng CD (controlled delivery), CR (controlled release), DA (delayed action), ER (extended release), LA (long acting), MR (modified release), PA (prolonged action), SA (sustained action), Spansule, SR (sustained release), XR (extended release), XL (extended release)
Các loại thuốc này được bào chế đặc biệt để giải phóng kéo dài hơn 24 giờ. Nếu bẻ hay nghiền viên sẽ dẫn đến quá liều ngay từ đầu để duy trì tác dụng mong muốn. Aggrenox® là một ví dụ điển hình, các pellet trong nang là dạng giải phóng kéo dài. Best là check tên thuốc trong danh sách các thuốc không được bẻ hay nghiền nhé (phía dưới có luôn đó)!
• Thuốc độc, thuốc gây quái thai và hormone
Việc nghiền hay bẻ những loại thuốc này khiến cho bệnh nhân hoặc điều dưỡng hít phải các phân tử khí trong suốt quá trình uống thuốc, cực kỳ nguy hiểm đối với phụ nữ trong độ tuổi sinh con. Ví dụ: tamoxifen, hydroxyurea, finasteride, dutasteride. Nếu không có thuốc dạng lỏng hay không có lựa chọn nào khác thì điều dưỡng nên đeo khẩu trang y tế và găng tay nhé. (1,3)
Vậy thì dùng gì thay thế?
Nếu các thuốc không được nghiền thì cần có dạng bào chế khác để thay thế nha!
Thuốc dạng lỏng, thuốc hình viên đạn, viên giải phóng tức thì, viên tan trong miệng, viên đặt dưới lưỡi, tiêm không qua đường ruột và thuốc tác dụng tại chỗ là tất cả các cách có thể dùng để thay thế đấy.
Nếu thay đổi từ thuốc tác dụng kéo dài sang thuốc tác dụng ngắn thì liều dùng phải chia nhỏ và số lần dùng thuốc trong ngày cần thay đổi phù hợp. Ví dụ: Seroquel XR® 75mg 1 lần mỗi ngày chuyển sang Seroquel IR® 25mg 3 lần mỗi ngày nha (6).
Cũng như thế, cần đảm bảo các dạng bào chế khác chứa cùng hoạt chất thuốc. Ví dụ: Dilantin® giải phóng kéo dài chứa 100mg phenytoin natri. Chế phẩm dạng lỏng chứa phenytoin dạng acid tự do, dạng này có tác dụng hơn xấp xỉ 8% so với phenytoin dạng muối natri. Vì thế, tổng liều dùng hàng ngày của chế phẩm dạng lỏng cần được giảm bớt nha!
Thử uống ở tư thế đứng
Nếu không có dạng bào chế khác thì phải làm sao?
1. Nếu có thể, hãy thử nuốt cả viên
Có một số tips giúp bạn nuốt viên dễ dàng hơn nè:
• Trộn với sữa chua, thạch, sốt táo, chuối hoặc bơ lạc
• Đặt viên thuốc vào trong kẹo gôm hoặc lát cam, quýt
• Với thuốc có vị khó chịu, đặt viên thuốc trong một vỏ nang rỗng
• Thử uống ở tư thế đứng (có ảnh minh họa luôn đó!)
• Để thuốc dưới lưỡi và uống nước bằng ống hút
• Sử dụng một cốc đặc biệt, ví dụ cốc Oralflo. Thuốc được giữ trong một "máng" được thiết kế đặc biệt. Khi uống, thuốc và chất lỏng được nuốt cùng nhau
• Uống một chút nước trước khi thử uống cả viên. Miệng và họng khô có thể ngăn cản việc nuốt thuốc đấy!
• Tập nuốt từ từ thôi. Bắt đầu với những thứ nhỏ như những họa tiết để trang trí bánh ăn được, tăng dần kích thước đến viên kẹo lớn hơn cho đến khi kích thước như viên thuốc cần nuốt
• Với bệnh nhân có chứng khó nuốt, như bệnh nhân đột quỵ, thì việc tư vấn một chuyên gia về nuốt có thể có lợi lắm đấy
2. Kiểm tra cơ sở dữ liệu thông tin thuốc
Ví dụ, Lexi-Comp™ gợi ý rằng viên nang omeprazole có thể tháo rỗng và trộn bột thuốc với xốt táo hoặc bánh pudding và uống được nha.
3. Kiểm tra qua nhà sản xuất thuốc
Ví dụ: theo thông tin của nhà sản xuất, Avelox® viên nén không được bẻ hay nhai. Tuy nhiên, khi được hỏi thì Bayer có thể đưa ra thông tin từ một nghiên cứu chưa công bố, nghiên cứu này chỉ ra sinh khả dụng của thuốc không giảm khi viên nén được bẻ và uống luôn.
4. Kiểm tra xem có giải pháp thay thế tại các nhà thuốc
Các nhà thuốc có thể có dạng bào chế khác thay thế như dạng lỏng, viên đạn, kem bôi ngoài da,…cũng như các viên nén và viên nang có thể thay thế khác.
5. Kiểm tra với trung tâm tư vấn sử dụng thuốc
Tìm các dạng bào chế khác và thông tin về tính ổn định và sinh khả dụng của các thuốc và dạng bào chế có thể thay thế nha!
*Theo Dorothy Sanderson BSP, Karen Jensen MSc, BSP và Carmen Bell BSP
Biên dịch: DS. Vũ Thị Vân – Khoa dược BV Y học cổ truyền Trung ương
Hiệu đính: TS. DS. Võ Thị Hà
Nguồn: kenh14.vn