Với người Hán – dân tộc chính ở Trung Quốc thời xưa, tập tục mai táng của người Khiết Đan vừa lạ vừa khó hiểu cực kỳ luôn!
Vào đầu đời Liêu, người Khiết Đan theo tục cổ truyền, mang thi thể vào một khoảng rừng trên sườn núi, chờ 3 năm sau người nhà mới tụ tập lại nơi đặt thi thể để làm lễ hỏa thiêu. Nghe mà thấy ớn á!
NHỮNG ĐIỀU KHÁC BIỆT ĐỈNH CHÓP CÁI NÓC
Khóc lóc trước thi thể với người Khiết Đan là biểu hiện của sự yếu đuối nên họ không làm vậy. Chính vì thế mà người Hán phê phán họ là không hiếu thảo. Tuy nhiên người Khiết Đan không thuộc tầng lớp quý tộc thì mai táng đơn giản hơn, gần gũi với người Hán bình thường hơn.
Sau khi nước Liêu được thành lập năm 907, người Khiết Đan xài nhiều phương pháp khác nhau để mai táng. Theo ghi chép sau năm 1055 thì thi thể sẽ được treo lên, dùng thân cây lúa mạch chọc mấy chỗ trên da để chất lỏng trong thi thể thoát ra hết. Sợ vãi chưởng luôn!
Đợi thi thể co và khô lại thì trang trí đồ tùy táng rồi đưa vào mộ. Một cách khác được ghi lại là dùng dao mổ bụng, lấy hết nội tạng ra, nhét vào hương liệu, muối và phèn chua rồi dùng chỉ ngũ sắc khâu lại. Cách này giúp thi thể bảo quản lâu hơn nên được dùng cả sau khi nước Liêu sập tiệm rồi.
Thi thể sau khi được xử lý sẽ được mặc trang phục theo chức vụ và địa vị xã hội. Mặt thì đeo mặt nạ vàng, bạc hoặc đồng được làm theo ngoại hình thật của chủ nhân. Còn toàn bộ thi thể cũng sẽ được mặc thêm lớp áo lưới đan bằng sợi vàng, bạc hoặc kim loại khác nữa. Tập tục này có thể học từ "áo ngọc sợi vàng" của người Hán hoặc truyền từ thảo nguyên Trung Á.
Với đa số người Trung Quốc lúc đó, tập tục mai táng của người Khiết Đan hơi... phản cảm. Người Hán quan niệm tôn trọng là không làm tổn thương thi thể. Trong khi đó người Khiết Đan lại xử lý để thu nhỏ kích cỡ thi thể lại. Những tập tục này có thể bắt gặp ở nhiều nơi trên thế giới, xa nhất là ở Trung Âu. Phải đến thế kỷ 18 việc mai táng thi thể nguyên vẹn mới phổ biến ở Trung Âu nha!
Cùng thời với nhà Liêu, 7 hoàng đế, 22 hoàng hậu cùng hơn 1000 thành viên hoàng tộc Bắc Tống được mai táng tập trung ở vùng núi Củng Huyện nằm giữa Lạc Dương và Khai Phong, hoàn toàn không có người tuẫn táng.
Nhưng mà lăng mộ của 8 vị vua Liêu lại phân bố rải rác trên các sườn núi ở bốn nơi khác nhau. Vua sáng lập triều đại – Gia Luật A Bảo Cơ mất năm 926, một năm sau an táng, đồng thời có khoảng vài trăm quan lại trong triều bị giết để "đi theo" hoàng đế. Ôi trời ơi!
Về sau người Khiết Đan giảm dần tục tuẫn táng nhưng chưa bao giờ dừng hẳn. Vào thế kỷ 14, theo phong tục người Mông Cổ, trong tang lễ của Minh Thái Tổ, tục tuẫn táng lại comeback.
KẾT CẤU NGÔI MỘ ĐỘC LẠ
Một điều khác biệt nữa của người Khiết Đan là ở kết cấu ngôi mộ. Lăng mộ nước Liêu học theo phong cách lăng mộ Hán – Đường đồng thời phát triển kiểu mới. Các gia tộc Gia Luật, Tiêu và quý tộc người Hán trung thành với Liêu có lăng mộ với mái vòm tròn.
Hình dạng này tạo ấn tượng sâu sắc, mục đích là giữ lại địa vị xã hội của chủ nhân ngôi mộ. Kết cấu của những ngôi mộ vòm này đều đối xứng hai bên. Có đoạn dốc dẫn đến gian trước rồi từ đó vào gian mộ trong. Hai bên gian trước là hai gian chái. Thường thì các gian trong lăng mộ có hình dạng giống nhau (tròn, vuông, lục giác, bát giác...).
Gian mộ trong hay dùng các chi tiết bằng gỗ hoặc đá để decor, khiến kết cấu giống một căn nhà và có tác dụng như quan tài.
Có một số kết cấu của người Khiết Đan khá độc đáo, trong đó có dạng giống chiếc lều bằng gỗ, không có cửa, thường được dựng kiểu tháp gỗ, trên đỉnh đặt mái vòm. Thi thể sau khi xử lý được đặt vào gian mộ kín. Mai táng thường không dùng quan tài mà đặt vào lồng gỗ, lồng gỗ được đặt trên bệ hoặc giá đỡ.
Lều gỗ sớm nhất hiện nay là ngôi mộ thế kỷ 10 của phò mã Tiêu Khuất Liệt. Các hầm mộ về sau chủ yếu có hình bát giác, nhưng nổi tiếng nhất lại là ngôi mộ hình tròn thế kỷ 11 của Trần Quốc Công Chúa (1001 – 1018) và phò mã Tiêu Thiệu Củ.
Thi thể phò mã và công chúa khoác áo lưới bạc, mặt đeo mặt nạ vàng. Trang trí bên trong mộ đạt đến trình độ đỉnh cao của kiến trúc lăng mộ quý tộc Trung Quốc. Thành tựu này không chỉ cực kỳ thần bí mà còn khiến ai cũng phải trầm trồ!
Như ghi chép từ sách "Đại Kim Quốc Chí" cho biết, người Nữ Chân của nhà Kim (nối tiếp nhà Liêu) cũng giữ nguyên tập tục mai táng của họ. Khi một người Nữ Chân mắc bệnh nặng sắp mất, Vu Sư (thầy phù thủy) Shaman sẽ hiến tế một con lợn và chó, sau đó đặt người bệnh lên xe ngựa, xe ngựa sẽ đi về hướng núi cao vực sâu.
Người nhà tránh xa người bệnh cho đến khi họ qua đời. Sau đó người nhà dùng dao tự rạch một vết trên trán để máu và nước mắt chảy cùng nhau. Phong tục này gọi là "Tống Huyết Lệ". Sau đó thi thể được mai táng vào mộ mà không dùng quan tài. Dù sau này phong tục người Nữ Chân có nhiều thay đổi nhưng thông thường họ vẫn sẽ hỏa thiêu thi thể hoặc mai táng trong huyệt mộ đơn giản, dùng đá tảng đắp lên.
Người Hán thời Kim vẫn tiếp tục giữ phong cách mộ Tống, dựng hầm mộ có bộ xà dưới đỉnh vòm. Đa số mộ người Hán chưa đạt mức độ hùng vĩ, chặt chẽ, phức tạp như quý tộc nhà Liêu nhưng trang trí bên trong với tranh vẽ hoa lá và cốt truyện Nho Giáo thì phải công nhận là đỉnh thật!
Nguồn: soha.vn