VitSky3493
New member
Nghe hơi rùng mình nhưng mà đây là sự thật nha mọi người ơi! Các nhà khoa học ở Trung Quốc đang phát triển một phương pháp cực kỳ đỉnh có thể trở thành "vũ khí bí mật" để chặn đứng những đợt dịch bệnh như COVID-19 trong tương lai đó
Đội của Giáo sư Douglas Yu tại Đại học East Anglia đã flex skills công nghệ sinh học đỉnh cao nhất để trích xuất ADN từ máu trong bụng mấy con đỉa (ờm... nghe hơi ghê ha ). Qua đó, họ xác định được từng con đỉa đã hút máu động vật nào. Từ đống data này, team đã cho ra đời mô hình phân bố các loài động vật hoang dã tại Khu bảo tồn Thiên nhiên Ailao Shan ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc luôn!
Plot twist là phương pháp phân tích ADN tương tự này còn có thể dùng để "bóc phốt" việc buôn bán trái phép động vật hoang dã tại các chợ nữa đó, Giáo sư Yu chia sẻ
Tốn tới 5 năm và thu thập data từ hơn 30.000 con đỉa (holy moly! ), team Yu giờ đang hy vọng phương pháp này sẽ được áp dụng để đấu tranh với nạn bắt và vận chuyển trái phép động vật hoang dã.
Tại sao lại phải lo về động vật hoang dã vậy?
Đơn giản là vì động vật hoang dã chính là những "kho chứa virus" khổng lồ và là nơi virus mutate siêu nhanh, tạo ra những chủng bệnh nguy hiểm cho con người mình đó!
Nhìn lại lịch sử là rõ:
• Virus SARS xuất phát từ dơi, rồi "nhảy" sang cầy hương và cuối cùng là con người
• Virus HIV có nguồn gốc từ tinh tinh trước khi xuất hiện ở người vào đầu những năm 1900
• Còn virus corona chủng mới (COVID-19) thì chưa ai rõ nguồn gốc, nhưng tê tê - một trong những sinh vật bị buôn lậu nhiều nhất thế giới - được cho là một phần trong chuỗi truyền virus từ động vật sang người. Một số nhà khoa học đưa giả thuyết rằng dơi đã truyền virus cho tê tê, rồi tê tê lại lây cho con người
Việc săn bắt, đặt bẫy và ăn thịt động vật hoang dã khiến con người phải đối mặt với nguy cơ tiếp xúc nhiều hơn với vi sinh vật, trong đó có virus nguy hiểm.
Giáo sư Yu - trưởng đoàn điều tra tại Viện Động vật học Côn Minh ở Vân Nam nhận xét: "Động vật hoang dã rất nguy hiểm. Nguy hiểm khi bắt, nguy hiểm khi xử lí và tiêu thụ." Nói thẳng là đừng có mà đụng vào nha!
eADN - "món súp phân tử" của động vật
Ông Yu chuyên nghiên cứu sinh thái học và là người tiên phong trong việc sử dụng "ADN môi trường" (eADN). Theo ông, eADN là tập hợp những mảnh ADN nhỏ mà mỗi loại động vật để lại trong môi trường. Hay nói cách dễ hiểu hơn, nó giống như một "bát súp phân tử" của động vật vậy
Trước đây, công nghệ sinh học chưa thể tách riêng từng ADN trong "bát súp" này để biết nó từ sinh vật nào. Nhưng giờ công nghệ mới nhất đã xử lí được nhiều phân tử ADN cùng lúc, và đây là game-changer cho giới khoa học luôn!
Nhờ đó, không cần nhìn thấy hay chạm vào động vật, các nhà nghiên cứu vẫn phát hiện được sự tồn tại của chúng qua mẫu đất, nước, hoặc từ máu trong bụng đỉa.
Tại sao lại chọn đỉa làm "thám tử"? ️
Việc phát hiện sinh vật nào đang sống trong rừng là chuyện khó vô cùng. Dùng camera thì không bắt được sinh vật nhỏ, còn tự người vào rừng tìm thì tốn công mà không hiệu quả.
"Hầu hết các sinh vật đều không muốn bị phát hiện," ông Yu nói. Facts!
Trong khi đó, loài đỉa lại là pro player trong việc tìm kiếm động vật trong rừng và luôn "khát máu". Chúng không kén - máu ếch cũng "ngon" như máu gấu. Đỉa cũng có siêu nhiều trong tự nhiên. Du khách tới rừng Vân Nam vào mùa hè phải gạt đỉa ra khỏi giày cứ mỗi vài phút một lần luôn á
Hành trình 5 năm ở rừng Vân Nam
Năm 2015, team Yu đã đến khảo sát rừng Vân Nam thông qua data từ loài đỉa.
Cách Côn Minh 170km về phía nam, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Ailao Shan có diện tích bằng Singapore luôn! Đây là dải rừng rộng 6km, dài 125km bao phủ "một nửa những đỉnh núi cao nhất". Theo Giáo sư Yu, nơi đây có hệ sinh thái toàn diện nhất Trung Quốc, nhưng chưa ai nghiên cứu kĩ từ năm 1981 rồi.
Đội Yu trích xuất ADN từ máu trong bụng đỉa, sau đó dùng phần mềm thống kê phức tạp để so sánh các trình tự ADN với database có sẵn. Tương tự như cách phần mềm nhận dạng khuôn mặt match ảnh từ hàng triệu người vậy đó!
Kết quả đỉnh của chóp!
Data từ đỉa hiệu quả cực kỳ trong việc xác định loài vật đang sống ở Ailao Shan. Từ các mẫu máu, các nhà khoa học phát hiện ADN của gấu đen châu Á, nai, khỉ vằn, mèo báo, linh dương đầu bò, cùng nhiều loài chim, ếch và cóc. Trong đó có cả động vật có nguy cơ tuyệt chủng và thường bị săn bắn nữa
Từ đó, team Yu đã lập được mô hình phân bố động vật tại Ailao Shan. Kết quả gần sát với hệ sinh thái thực tế. "Chúng tôi tìm thấy các động vật ở đúng nơi cần tìm," ông Yu nói. Data cũng khớp với các ghi chép trước đó, nên team kết luận rằng có thể tin đỉa được rồi!
Challenge mode: ON
Tuy nhiên, vẫn có những điểm tricky được chỉ ra. Năm 2012, nghiên cứu với tập data nhỏ cho kết quả khả quan, nhưng dự án quy mô lớn vẫn chưa từng được thực hiện.
"Chúng tôi làm mọi thứ từ đầu - từ việc trả tiền cho thợ săn để thu thập đỉa, tới phân tích phân tử và mô hình dữ liệu. Chúng tôi phải kết hợp mọi thứ bằng nhiều phương pháp khác nhau," ông Yu chia sẻ.
Team cũng phải improvise liên tục nè: "Thông thường cần một chuyên gia, một phòng thí nghiệm khử trùng, nhưng chúng tôi không có. Vậy nên cách tiếp cận khác là thuê những căn hộ chưa có người ở ở Côn Minh, lắp tia cực tím và thiết bị trích xuất ADN". Creative quá đi!
Timing hoàn hảo với COVID-19
Kết quả nghiên cứu này được công bố đúng lúc dịch corona bùng phát. "Chúng tôi chắc chắn không biết đại dịch này sẽ xuất hiện. Chính phủ hiện dự tính có thể sẽ cấm buôn bán động vật hoang dã vĩnh viễn [ở Trung Quốc] và triệt phá những đường dây bất hợp pháp".
Nhờ nghiên cứu này, Giáo sư Yu cùng team có thể hỗ trợ kiểm soát buôn bán động vật trái phép. Cụ thể, cơ quan chức năng có thể nghiên cứu mẫu nước thải từ chợ và đối chiếu với mẫu ADN động vật hoang dã trong bụng đỉa để xem có trùng khớp không. Smart move!
Ông Yu cho biết phương pháp này không quá đắt: "Chi phí mỗi đợt kiểm tra khoảng vài trăm nghìn tệ. Nếu so với những khoản tiền dành cho vấn đề khác, đây là con số khá nhỏ". Affordable mà hiệu quả, perfect!
Không chỉ là vấn đề của Trung Quốc
Ông Yu cho biết nguy cơ từ việc buôn bán và tiêu thụ động vật hoang dã không chỉ đến từ Trung Quốc thôi đâu.
"Hoạt động săn bắn diễn ra tại mọi nơi trên thế giới. Chỉ có một bộ phận nhỏ người dân Trung Quốc ăn thịt động vật hoang dã. Tuy nhiên, bởi đây là Trung Quốc, và một phần nhỏ của Trung Quốc cũng là một con số lớn rồi.
Chưa kể, những người tiêu dùng này đang dùng tiền mua đồ từ thợ săn, người vận chuyển và người bán - những người tiếp xúc trực tiếp với mầm bệnh và virus corona từ động vật."
Lời khuyên chân thành từ Giáo sư Yu
"Đừng mua sản phẩm hoang dã, bởi vì việc đó sẽ lôi kéo nhiều người tham gia săn bắn. Có thể trong tương lai, một người nào đó sẽ nhiễm bệnh và gây bùng phát đại dịch mới. Mọi người phải hiểu rằng mua các loại thịt, xương, sừng, da, và thuốc có nguồn gốc từ động vật hoang dã đang gây nguy hiểm cho cuộc sống và toàn bộ nền kinh tế của chúng ta," ông Yu khuyên.
Say no to wildlife products, say yes to a safer future nha mọi người!
Nguồn: soha.vn