Chuẩn bị đón một năm 2026 đầy ắp những thứ "xịn sò" từ AI, chỉnh sửa gen cho đến các sứ mệnh vũ trụ siêu hoành tráng mà tạp chí Nature đã điểm danh nè! 
AI lên đời chưa từng thấy
Năm 2025 AI đã "bùng nổ" rồi nhưng năm 2026 còn "đỉnh" hơn nữa! Các "tác nhân AI" giờ đã biết kết hợp nhiều mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) để làm những việc phức tạp nhiều bước, mà không cần con người "bảo mẫu" nữa luôn.
Năm 2026 có thể sẽ chứng kiến những thành tựu khoa học đầu tiên "made by AI" thật sự đấy! Nhưng mà cũng đừng quá hype, vì AI dùng nhiều quá thì cũng có thể lộ ra những lỗi nghiêm trọng, kiểu như xóa bay dữ liệu chẳng hạn
Điều hot nhất là các kỹ thuật mới sẽ vượt ra ngoài mấy con LLM "ăn tiền" trong quá trình train. Giờ người ta focus vào những mô hình AI "mini" hơn, học được từ ít data mà vẫn giải quyết được bài toán suy luận cực tốt. Những em này không "bắn" văn bản mà xử lý thông tin bằng toán học thuần túy. Hơn nữa, năm 2025 đã có một mô hình AI nhỏ nhưng có võ đánh bại cả mấy ông LLM "khổng lồ" trong bài test logic rồi nha!
Chỉnh sửa gen cá nhân hóa - Y học tương lai is here!
Năm tới có thể sẽ kick-off hai thử nghiệm lâm sàng về liệu pháp gen cá nhân hóa cho trẻ em mắc bệnh di truyền hiếm. Đây là bước tiếp theo sau ca điều trị thành công cho bé KJ Muldoon - em bé mắc rối loạn chuyển hóa hiếm đã được "fix" bằng công nghệ CRISPR.
Team từng chữa cho Muldoon đang xin phép FDA để thử nghiệm tại Philadelphia, áp dụng liệu pháp chỉnh sửa gen cho nhiều em nhỏ khác mắc rối loạn chuyển hóa hiếm. Những bệnh này liên quan đến bảy gen và đều có thể "repair" bằng cùng một phương pháp như đã dùng cho Muldoon. Thêm nữa, một team khác cũng mong sẽ bắt đầu thử nghiệm tương tự cho các bệnh di truyền liên quan đến hệ miễn dịch trong năm tới nè!
Phát hiện ung thư siêu sớm - Game changer thực sự!
Ở Vương quốc Anh, một thử nghiệm lâm sàng về xét nghiệm máu có thể phát hiện sớm khoảng 50 loại ung thư trước khi có triệu chứng sắp công bố kết quả rồi đó! Xét nghiệm này "săn" các đoạn DNA do tế bào ung thư thải ra máu, đồng thời xác định được loại mô hoặc cơ quan nào đang "kêu cứu". Đã có hơn 140.000 người tham gia, và nếu kết quả ổn thì cơ quan y tế Anh sẽ triển khai rộng rãi luôn!
Thuốc điều trị ung thư cũng được đẩy nhanh tiến độ khi cả Anh và Mỹ đều đang đề xuất quy trình đơn giản hơn. Từ tháng 4/2026, thử nghiệm ở Anh chỉ cần một hồ sơ để xin phê duyệt cả đạo đức lẫn pháp lý, và phải công bố kết quả trong vòng 12 tháng. Còn ở Mỹ, FDA đề xuất chỉ cần một thử nghiệm lâm sàng thay vì hai để approve thuốc mới, giúp thuốc ra thị trường nhanh hơn nhiều!
Trở lại Mặt Trăng - Nhân loại comeback rồi nha!
Năm tới sẽ bận rộn với các sứ mệnh khám phá Mặt Trăng lắm luôn! NASA dự kiến phóng Artemis II, đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng trên tàu Orion. Chuyến bay mười ngày này sẽ là sứ mệnh có người lái đầu tiên kể từ thập niên 1970, đồng thời là "bước đệm" cho những chuyến đổ bộ sau này.
Trung Quốc cũng không chịu thua, lên kế hoạch phóng tàu thăm dò Chang'e-7 vào tháng 8. Sứ mệnh này dùng tàu "hopper" có khả năng giảm chấn để hạ cánh gần cực nam Mặt Trăng - khu vực đầy đá và hố va chạm, siêu khó tiếp cận. Trước đó năm 2023, Ấn Độ đã thành công với Chandrayaan-3 khi hạ cánh gần cực nam rồi. Nếu Chang'e-7 hạ cánh thành công, nó sẽ tìm kiếm băng nước và nghiên cứu "động đất Mặt Trăng" nha!
Sao Hỏa và Mặt Trời - Vũ trụ rộng lớn đang chờ đón!
Các nhà nghiên cứu đang hướng về sao Hỏa, với kế hoạch của Nhật Bản phóng sứ mệnh Martian Moons eXploration (MMX) để thăm dò hai mặt trăng của hành tinh đỏ là Phobos và Deimos. Con tàu sẽ lấy mẫu từ bề mặt Phobos và mang về Trái Đất vào năm 2031 - chưa ai làm được việc này bao giờ đâu nha!
Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) cũng dự định phóng vệ tinh săn hành tinh PLATO vào cuối năm tới. Với 26 camera xịn xò, PLATO sẽ theo dõi hơn 200.000 ngôi sao sáng và tìm kiếm những "hành tinh song sinh Trái Đất" - nơi có nhiệt độ vừa phải để nước tồn tại dạng lỏng.
Trong khi đó, Ấn Độ sẽ tiếp tục vận hành sứ mệnh Mặt Trời đầu tiên của họ, Aditya-L1, để quan sát giai đoạn cực đại hoạt động của Mặt Trời - chu kỳ khoảng 11 năm với số lượng vết đen, bùng nổ và bão Mặt Trời nhiều nhất. Vệ tinh này đã được đặt trong quỹ đạo halo cách Trái Đất khoảng 1,5 triệu km từ năm ngoái, cho phép quan sát liên tục. Data thu thập được sẽ giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về bề mặt và hoạt động của Mặt Trời trong giai đoạn "hype" nhất này!
Khoan sâu xuống lòng đất - Trái Đất cũng có bí mật!
Không chỉ nhìn lên trời, chúng ta còn đào sâu xuống đất nữa! Trung Quốc sẽ đưa tàu khoan biển sâu Meng Xiang vào hoạt động, có khả năng khoan xuyên lớp vỏ đại dương tới tận lớp manti, mở ra cơ hội nghiên cứu cấu trúc Trái Đất và nguồn gốc hoạt động kiến tạo.
Nguồn: genk.vn
AI lên đời chưa từng thấy
Năm 2025 AI đã "bùng nổ" rồi nhưng năm 2026 còn "đỉnh" hơn nữa! Các "tác nhân AI" giờ đã biết kết hợp nhiều mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) để làm những việc phức tạp nhiều bước, mà không cần con người "bảo mẫu" nữa luôn.
Năm 2026 có thể sẽ chứng kiến những thành tựu khoa học đầu tiên "made by AI" thật sự đấy! Nhưng mà cũng đừng quá hype, vì AI dùng nhiều quá thì cũng có thể lộ ra những lỗi nghiêm trọng, kiểu như xóa bay dữ liệu chẳng hạn
Điều hot nhất là các kỹ thuật mới sẽ vượt ra ngoài mấy con LLM "ăn tiền" trong quá trình train. Giờ người ta focus vào những mô hình AI "mini" hơn, học được từ ít data mà vẫn giải quyết được bài toán suy luận cực tốt. Những em này không "bắn" văn bản mà xử lý thông tin bằng toán học thuần túy. Hơn nữa, năm 2025 đã có một mô hình AI nhỏ nhưng có võ đánh bại cả mấy ông LLM "khổng lồ" trong bài test logic rồi nha!
Chỉnh sửa gen cá nhân hóa - Y học tương lai is here!
Năm tới có thể sẽ kick-off hai thử nghiệm lâm sàng về liệu pháp gen cá nhân hóa cho trẻ em mắc bệnh di truyền hiếm. Đây là bước tiếp theo sau ca điều trị thành công cho bé KJ Muldoon - em bé mắc rối loạn chuyển hóa hiếm đã được "fix" bằng công nghệ CRISPR.
Team từng chữa cho Muldoon đang xin phép FDA để thử nghiệm tại Philadelphia, áp dụng liệu pháp chỉnh sửa gen cho nhiều em nhỏ khác mắc rối loạn chuyển hóa hiếm. Những bệnh này liên quan đến bảy gen và đều có thể "repair" bằng cùng một phương pháp như đã dùng cho Muldoon. Thêm nữa, một team khác cũng mong sẽ bắt đầu thử nghiệm tương tự cho các bệnh di truyền liên quan đến hệ miễn dịch trong năm tới nè!
Phát hiện ung thư siêu sớm - Game changer thực sự!
Ở Vương quốc Anh, một thử nghiệm lâm sàng về xét nghiệm máu có thể phát hiện sớm khoảng 50 loại ung thư trước khi có triệu chứng sắp công bố kết quả rồi đó! Xét nghiệm này "săn" các đoạn DNA do tế bào ung thư thải ra máu, đồng thời xác định được loại mô hoặc cơ quan nào đang "kêu cứu". Đã có hơn 140.000 người tham gia, và nếu kết quả ổn thì cơ quan y tế Anh sẽ triển khai rộng rãi luôn!
Thuốc điều trị ung thư cũng được đẩy nhanh tiến độ khi cả Anh và Mỹ đều đang đề xuất quy trình đơn giản hơn. Từ tháng 4/2026, thử nghiệm ở Anh chỉ cần một hồ sơ để xin phê duyệt cả đạo đức lẫn pháp lý, và phải công bố kết quả trong vòng 12 tháng. Còn ở Mỹ, FDA đề xuất chỉ cần một thử nghiệm lâm sàng thay vì hai để approve thuốc mới, giúp thuốc ra thị trường nhanh hơn nhiều!
Trở lại Mặt Trăng - Nhân loại comeback rồi nha!
Năm tới sẽ bận rộn với các sứ mệnh khám phá Mặt Trăng lắm luôn! NASA dự kiến phóng Artemis II, đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng trên tàu Orion. Chuyến bay mười ngày này sẽ là sứ mệnh có người lái đầu tiên kể từ thập niên 1970, đồng thời là "bước đệm" cho những chuyến đổ bộ sau này.
Trung Quốc cũng không chịu thua, lên kế hoạch phóng tàu thăm dò Chang'e-7 vào tháng 8. Sứ mệnh này dùng tàu "hopper" có khả năng giảm chấn để hạ cánh gần cực nam Mặt Trăng - khu vực đầy đá và hố va chạm, siêu khó tiếp cận. Trước đó năm 2023, Ấn Độ đã thành công với Chandrayaan-3 khi hạ cánh gần cực nam rồi. Nếu Chang'e-7 hạ cánh thành công, nó sẽ tìm kiếm băng nước và nghiên cứu "động đất Mặt Trăng" nha!
Sao Hỏa và Mặt Trời - Vũ trụ rộng lớn đang chờ đón!
Các nhà nghiên cứu đang hướng về sao Hỏa, với kế hoạch của Nhật Bản phóng sứ mệnh Martian Moons eXploration (MMX) để thăm dò hai mặt trăng của hành tinh đỏ là Phobos và Deimos. Con tàu sẽ lấy mẫu từ bề mặt Phobos và mang về Trái Đất vào năm 2031 - chưa ai làm được việc này bao giờ đâu nha!
Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) cũng dự định phóng vệ tinh săn hành tinh PLATO vào cuối năm tới. Với 26 camera xịn xò, PLATO sẽ theo dõi hơn 200.000 ngôi sao sáng và tìm kiếm những "hành tinh song sinh Trái Đất" - nơi có nhiệt độ vừa phải để nước tồn tại dạng lỏng.
Trong khi đó, Ấn Độ sẽ tiếp tục vận hành sứ mệnh Mặt Trời đầu tiên của họ, Aditya-L1, để quan sát giai đoạn cực đại hoạt động của Mặt Trời - chu kỳ khoảng 11 năm với số lượng vết đen, bùng nổ và bão Mặt Trời nhiều nhất. Vệ tinh này đã được đặt trong quỹ đạo halo cách Trái Đất khoảng 1,5 triệu km từ năm ngoái, cho phép quan sát liên tục. Data thu thập được sẽ giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về bề mặt và hoạt động của Mặt Trời trong giai đoạn "hype" nhất này!
Khoan sâu xuống lòng đất - Trái Đất cũng có bí mật!
Không chỉ nhìn lên trời, chúng ta còn đào sâu xuống đất nữa! Trung Quốc sẽ đưa tàu khoan biển sâu Meng Xiang vào hoạt động, có khả năng khoan xuyên lớp vỏ đại dương tới tận lớp manti, mở ra cơ hội nghiên cứu cấu trúc Trái Đất và nguồn gốc hoạt động kiến tạo.
Nguồn: genk.vn