Nói thật là kho vũ khí hạt nhân của Nga vẫn "bá đạo" hơn của Mỹ rất nhiều luôn á! Các hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược kia kìa, cũng chẳng làm giảm được sức răn đe "hạng nặng" của Nga đối với Mỹ là mấy đâu
Từ khi Nga đưa quân vào Ukraine, số lần họ công khai đe dọa tấn công hạt nhân với NATO đã lên đến gần 36 lần luôn các bạn ơi! Các lời đe dọa này nhắm vào cả Mỹ và phương Tây nói chung, và cả Ukraine, Ba Lan, Thụy Điển, Phần Lan nói riêng nữa.
Kết quả là giờ người ta siêu chú ý đến thế cân bằng vũ khí hạt nhân giữa Mỹ và Nga. Các ông lớn đã họp bàn về vấn đề này nhiều hơn bao giờ hết, kể từ thời đỉnh cao của Chiến tranh Lạnh luôn đó!
Trong một thời gian dài, thế cân bằng hạt nhân được cho là khá ổn nhờ có Hiệp ước START mới năm 2010 (giờ được gia hạn thêm 5 năm). Hiệp ước này quy định giới hạn số lượng lực lượng hạt nhân chiến lược tầm xa được triển khai giữa Mỹ và Nga. START là viết tắt của Strategic Arms Reduction Treaty - tức Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí chiến lược đó các bạn.
Bản thân việc tự răn đe lẫn nhau cũng là một yếu tố quan trọng. Theo giới chuyên gia thì kho vũ khí hạt nhân "khủng long" hàng đầu thế giới của hai nước này đủ để họ "đồng quy vu tận" lẫn nhau rồi Do vậy, các lời hăm dọa chủ yếu chỉ là... "dọa cho vui" thôi mà (chứ ai dám bấm nút thật đâu).
**Nhưng vì sao lần này, Nga lại nhấn mạnh đến chiến tranh hạt nhân thế nhỉ?**
Nhiều người ủng hộ kiểm soát vũ khí (đặc biệt là team "Zero Toàn cầu" - tức là xóa sổ hoàn toàn vũ khí hạt nhân) đã thúc Mỹ đơn phương kiềm chế để "an ủi" Nga rằng họ không tạo ra mối đe dọa nào cả. Nhóm này cũng giải thích rằng Nga đơn thuần là "dọa chơi chơi" thôi, không nên lo quá đâu.
Số khác lại kết luận rằng ngay cả khi Tổng thống Nga Putin có nghiêm túc về đe dọa hạt nhân đi nữa, thì cái Mỹ cần không phải là hiện đại hóa hạt nhân mà là tiếp tục kiềm chế hơn nữa, nhất là Mỹ nên chọn chiến lược "không sử dụng trước" vũ khí hạt nhân.
**Plot twist:** Nga vẫn có lợi thế ngay cả khi nhiều hiệp ước về kiểm soát vũ khí đã được thực hiện kể từ khi quá trình START bắt đầu!
Cấu trúc lực lượng hạt nhân của Nga thực sự khác đáng kể với của Mỹ, bao gồm cả lực lượng bị giới hạn bởi các hiệp ước và cả các lực lượng được "miễn phí" khỏi các giới hạn đó.
Theo START mới, mỗi siêu cường hạt nhân có thể triển khai khoảng 700 phương tiện mang/phóng vũ khí hạt nhân, bao gồm máy bay ném bom tầm xa và tên lửa mang được đầu đạn hạt nhân.
Trong nhiều thập kỷ, Mỹ chủ trương bố trí phần lớn lực lượng chiến lược của họ ở trên biển, bảo tồn năng lực oanh tạc cơ thông thường, và giới hạn các tên lửa trên bộ vào các đầu đạn riêng lẻ.
Trong khi đó, Nga chọn lối đi khác hẳn. Nga tập trung vào các tên lửa trên cạn có khả năng mang nhiều đầu đạn cực khủng và có thể đặt trong trạng thái báo động gần như 24/7!
Hiệp ước START II được Tổng thống Mỹ George H. W. Bush và Tổng thống Nga Boris Yeltsin ký vào tháng 1/1993. Hiệp ước này giảm số lượng các đầu đạn chiến lược từ 6.000 xuống 3.500 (giảm 40%), gần bằng mức giảm 50% đạt được trong START I năm 1991.
Tuy nhiên START II có một chi tiết "gây tranh cãi" lớn. Hiệp ước này cấm sử dụng nhiều đầu đạn trên cùng một tên lửa đặt trên bộ - mà đây chính là loại tên lửa "xương sống" của lực lượng tên lửa chiến lược Nga.
Năm 1996, cựu Tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev viết một bài báo nói rằng điều khoản START cấm các tên lửa trên bộ mang được nhiều đầu đạn hạt nhân là chẳng khác nào đòi "tước khí giới" Nga. Ngụ ý của ông là chi phí chế tạo các tên lửa mang các đầu đạn riêng lẻ sẽ "vượt tầm kiểm soát" về mặt tài chính của Nga
Ngày nay, các tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) được đặt trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu gần như 100% thời gian. Khác với các tên lửa cũ, các ICBM này không cần nạp lại nhiên liệu trước khi phóng. Các tên lửa đó có thể đặt trong tình trạng báo động mọi ngày, mọi tháng và mọi năm mà không phải thay đổi trạng thái - "standby mode" chuẩn luôn!
Số lượng lớn tên lửa của Nga mang lượng lớn đầu đạn (mỗi tên lửa có thể mang tới 10-24 đầu đạn!) và có thể phóng bất ngờ vào Mỹ để vô hiệu hóa kho vũ khí chiến lược của Mỹ. Nếu Nga đánh vào các cơ sở quân sự chính của Mỹ, bao gồm tất cả các hầm ICBM và các căn cứ oanh tạc cơ và tàu ngầm, Mỹ sẽ chỉ còn lại lực lượng tàu ngầm đang hoạt động ngoài biển, khi ấy họ chỉ còn khả năng tấn công các mục tiêu tương đối mềm của Nga như là các thành phố
Thời đỉnh cao Chiến tranh Lạnh, từng có nỗi sợ cho rằng Nga (lúc ấy sở hữu khoảng 10.000 đầu đạn hạt nhân - con số "khủng khiếp" luôn!) nếu tấn công phủ đầu Mỹ thì chỉ cần dùng vài ngàn đầu đạn là đủ phá hủy tất cả các tên lửa đạn đạo của Mỹ cùng các căn cứ không quân chiến lược và tàu ngầm. Sau đó, nếu Mỹ phản ứng, Nga có thể đe dọa phóng tiếp tên lửa vào các thành phố của Mỹ
Người ta từng nghĩ điểm yếu này của Mỹ có thể được khắc phục nếu tất cả các tên lửa mang đầu đạn đa hướng MIRVed trên bộ có thể bị cấm bằng một hiệp ước như START II. Nhưng với những giới hạn do START II đặt ra cho số lượng tên lửa chiến lược mà mỗi quốc gia hạt nhân có thể giữ, không nước nào có thể lấy tên lửa đơn đầu đạn để đọ lại tên lửa đa đầu đạn được.
Trong 2 thập kỷ qua, Duma Quốc gia Nga (tức Hạ viện Nga) đã chính thức bác bỏ START II do Mỹ đã rút khỏi Hiệp ước Chống Tên lửa đạn đạo (ABM) năm 1972. Cáo buộc được đưa ra là những người ủng hộ hệ thống phòng thủ tên lửa Mỹ đã "giết chết" chính sách kiểm soát vũ khí
Chính quyền Tổng thống Mỹ Bush đã xem Hiệp ước ABM là lỗi thời vì đã cấm việc triển khai các hệ thống tên lửa bảo vệ lãnh thổ mỗi quốc gia, với ngoại lệ là 100 tên lửa đánh chặn được dùng để bảo vệ thủ đô mỗi nước hoặc một bãi tên lửa đạn đạo liên lục địa.
Nga chọn bảo vệ thủ đô Moscow. Mỹ ban đầu chọn bảo vệ một bãi tên lửa ở Bắc Dakota nhưng cuối cùng Mỹ bỏ phương án này do Nga đủ khả năng để áp đảo dễ dàng hệ thống phòng thủ của Mỹ chỉ với một lượng nhỏ trong số khoảng 10.000 đầu đạn hạt nhân của mình theo Thỏa thuận SALT 1972.
Tuy nhiên các tiết lộ mới đây của một quan chức cấp cao Nga đã cho thấy Hiệp ước START II còn bị chấm dứt vì một yếu tố khác nữa!
Theo quan chức Nga này, ông và những người khác đã làm việc không mệt mỏi trong Duma giai đoạn 1997-1999 (khá lâu trước khi Hiệp ước ABM bị vứt bỏ vào khoảng năm 2002-2003) nhằm ngăn việc phê chuẩn START II
**Nói ngắn gọn thôi:** Dù kho vũ khí hạt nhân của Nga hiện nay nhỏ hơn so với thời điểm Hiệp ước ABM được ký kết, Nga vẫn xoay sở để duy trì được khả năng tung đòn hạt nhân hiệu quả, không bị ngáng trở bởi hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ...
Nguồn: soha.vn