CauVuiNgoan
New member
Hóa ra dưới đáy đại dương có cả một "kho báu thực sự" mà ai cũng phải choáng – và nó không phải kiểu kho báu trong phim cướp biển đâu nha!
Vùng rộng 300 triệu km vuông (chiếm tận 60% bề mặt Trái Đất luôn á), ẩn chứa thứ gọi là Nốt Mangan (Manganese nodules) - hay còn gọi là các nốt đa kim loại. Đây là những cục khoáng sản xù xì nhìn hơi kì kì, nhưng lại giàu mangan, niken, coban và đồng, nằm rải rác trên đáy biển ở độ sâu hàng ngàn mét.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Đại Dương GEOMAR Helmholtz (Đức), mấy cục kim loại này chính là nguồn nguyên liệu thô xịn sò nhất cho thế giới hiện đại. Lý do? Vì chúng chứa kim loại nhiều hơn cả những gì mình đang khai thác trên cạn!
Cuối năm 2024, MDPI (Viện Xuất bản Kỹ thuật số Đa ngành, base tại Thụy Sĩ) thả bomb: Chỉ riêng vùng biển Thái Bình Dương đã có tới 1.700 tỷ tấn nốt mangan!
Breaking down con số này cho dễ hình dung:
• Kim loại mangan (Mn): 400 tỷ tấn (gấp 400 lần trữ lượng trên cạn đó nha)
• Kim loại niken (Ni): 16,4 tỷ tấn (gấp hơn 1000 lần!)
• Kim loại đồng (Cu): 8,8 tỷ tấn (gấp 88 lần)
• Kim loại coban (Co): 5,8 tỷ tấn (gấp hơn 5000 lần luôn á! )
Với trữ lượng khủng như vậy, các nốt mangan có thể cung cấp đủ nguyên liệu cho các ngành công nghiệp năng lượng mới. Đây chính là giải pháp xịn xò cho tình trạng thiếu kim loại trên đất liền hiện nay.
Quan trọng hơn, nốt mangan còn giúp nhân loại chống biến đổi khí hậu và đạt mục tiêu "đạt đỉnh carbon và trung hòa carbon" vào giữa thế kỷ này. Vấn đề là... nó nằm sâu 3000-6000m dưới đáy biển, nên vẫn đang "nằm chờ" chúng ta đủ xịn để khai thác thôi
4 điểm "mỏ vàng" xịn nhất
Nốt mangan có khắp đại dương ở độ sâu 3.000-6.000m, nhưng chỉ có 4 vùng đủ dày đặc để khai thác công nghiệp:
1. Vùng nứt gãy Clarion-Clipperton (CCZ):
Đây là boss cuối luôn! Diện tích 9 triệu km vuông, bằng cả châu Âu á. Nằm ở Thái Bình Dương, kéo dài từ bờ biển Mexico đến Hawaii.
Trung bình 1m² ở đây chứa 15kg nốt mangan, còn những chỗ giàu nhất có tới 75kg! Tổng cộng khoảng 21 tỷ tấn.
Chỉ riêng CCZ đã chứa gấp 10 lần mangan so với các mỏ trên cạn. Còn lượng thalium thì nhiều hơn tới 6000 lần! Flex không?
2. Lưu vực Peru:
Cách bờ biển Peru khoảng 3000km, rộng bằng nửa CCZ. Trung bình 10kg nốt mangan/1m². Cũng khá ổn nha!
3. Lưu vực Penrhyn:
Nằm ở Nam Thái Bình Dương, gần Quần đảo Cook (cách Úc vài nghìn km về phía Đông). Diện tích khoảng 750.000 km². Một số khu vực có tới 25kg nốt mangan/1m² đáy biển.
Điểm đặc biệt của Penrhyn là chứa nhiều coban hơn CCZ, tuy mangan, niken, đồng ít hơn. Nhưng đổi lại nó lại giàu titan, tellurium, niobi, đất hiếm, yttrium, Bạch kim và zirconium - toàn kim loại xịn dùng cho công nghệ xanh, năng lượng sạch và điện tử đó!
4. Ấn Độ Dương:
Chỉ có một khu vực lớn được phát hiện, diện tích tương đương Lưu vực Penrhyn, nằm ở giữa Ấn Độ Dương. Mỗi m² chứa khoảng 5kg nốt mangan.
Theo Deepseamining, Lưu vực Penrhyn được đánh giá là "hứa hẹn nhất" vì mật độ cao hơn CCZ, thành phần phù hợp với công nghệ cao và công nghệ xanh, lại còn gần đảo nữa - thuận lợi cho khai thác!
Vậy sao chưa khai thác?
Về lý thuyết thì ez thôi, dùng máy móc dưới nước kiểu máy gặt khoai tây là xong. Nhưng thực tế... không đơn giản vậy đâu!
Viện Hải dương học Woods Hole (Mỹ) chia đại dương thành 5 vùng theo độ sâu:
• Vùng ánh sáng mặt trời (0-200m)
• Vùng hoàng hôn (200-1000m)
• Vùng nửa đêm (1000-4000m)
• Vùng biển sâu thẳm (3000-6000m) ← nốt mangan nằm đây
• Vùng hadal (6000-11.000m)
Vùng biển sâu thẳm (3000-6000m) là địa ngục luôn á:
• Tối om vì ánh sáng mặt trời không thể xuyên tới
• Áp suất khủng khiếp (gấp 200-600 lần so với mặt nước)
• Nhiệt độ gần đóng băng (0-4°C)
• Không có oxy phân tử
Vì thế có 2 vấn đề lớn phải giải quyết:
Vấn đề 1: Công nghệ khai thác
Theo MDPI, khai thác khoáng sản từ độ sâu hàng nghìn mét đòi hỏi công nghệ đa ngành: thăm dò, khai thác, chế biến, luyện kim, sinh học, môi trường, máy móc, vật liệu, tự động hóa... Toàn skill cao cấp!
Do chi phí khủng + phải bảo vệ môi trường biển, nên nốt mangan vẫn chưa được khai thác quy mô lớn.
Tuy nhiên, đã có breakthrough đấy! Công ty Kim loại (TMC) của Canada đã thử nghiệm khai thác ở độ sâu 4300m trong CCZ vào tháng 10/2022, thu được khoảng 3600 tấn nốt mangan. TMC có kế hoạch khai thác thương mại hàng chục triệu tấn vào năm 2025. Nghĩa là "game" đã bắt đầu rồi đó!
Vấn đề 2: Tác động môi trường
Đây mới là phần đau đầu thật sự. Vùng biển sâu thẳm (3000-6000m) là môi trường lớn nhất cho sự sống trên Trái Đất - 300 triệu km², chiếm 60% bề mặt toàn cầu và 83% diện tích đại dương.
Dù điều kiện khắc nghiệt, nhưng nơi đây vẫn có nhiều sinh vật độc đáo: vi khuẩn tổng hợp hóa học, giun ống, các loài không xương sống và cá.
Theo NOAA, khai thác biển sâu có thể:
• Hủy diệt môi trường sống tại khu vực khai thác (các xe thu gom cỡ xe ben sục sạo đáy biển sẽ phá hủy phần trên cùng)
• Tác động lâu dài: Các nghiên cứu cho thấy cần hơn 50 năm để hệ vi khuẩn phục hồi sau khi bị xáo trộn
• Ô nhiễm tiếng ồn: Âm thanh từ máy móc gây thiệt hại trực tiếp cho động vật biển, vì nhiều loài dùng âm thanh để giao tiếp và phát hiện con mồi
• Ô nhiễm ánh sáng: Ánh sáng từ thiết bị có thể thu hút/đẩy lùi hoặc làm mù động vật biển vốn sống trong bóng tối
Vì vậy, các tổ chức quốc tế như Cơ quan Đáy biển Quốc tế (ISA) đang cật lực xây dựng quy định để kiểm soát hoạt động này.
Kết luận: Ai sẽ làm chủ "kho báu"?
Theo MDPI, khi tài nguyên trên cạn ngày càng cạn kiệt, sự phụ thuộc của nhân loại vào tài nguyên biển chắc chắn sẽ tăng lên. Việc phát triển tài nguyên biển sâu đã trở thành giai đoạn quan trọng để các quốc gia chứng minh sức mạnh quốc gia và ảnh hưởng quốc tế.
Nhưng trước hết, các nước cần làm chủ công nghệ khai thác - vừa hiệu quả vừa ít tác động môi trường nhất. Chỉ khi đó thế giới mới biết ai sẽ làm chủ "kho báu thực sự" này của đại dương!
Fun facts về nốt mangan
Vị trí:
Các nốt mangan hình thành ở đáy biển sâu 3.000-6.000m, chủ yếu ở đồng bằng vực sâu của Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương, Đại Tây Dương.
Hình thành:
Là các kết tủa hình cầu của mangan, oxit sắt và các kim loại khác (đồng, coban, kẽm) hình thành xung quanh vật liệu lõi như mảnh vỏ hoặc răng cá mập.
Nốt mangan phát triển siêu chậm - chỉ vài milimét trong một triệu năm! Vậy nên các cục 15cm có thể có tuổi đời lên đến 15 triệu năm. Già hơn cả khủng long á!
Tầm quan trọng:
Chứa hơn 30 loại nguyên tố kim loại, nốt mangan là dạng chính của tài nguyên khoáng sản biển sâu. Đây là giải pháp tiềm năng cho khủng hoảng năng lượng và lương thực của nhân loại, tạo cơ hội cho sự sống còn và phát triển trong tương lai.
Nguồn: soha.vn