Trong cuộc chạy đua cứu khí hậu, mỗi năm trôi qua đều siêu quan trọng luôn. Và theo các nhà khoa học, nếu không muốn hứng trọn combo hậu quả nặng nề từ biến đổi khí hậu, thì phải gấp lắm rồi đó các bác ơi!
Báo cáo khí hậu mới nhất vừa drop, và tin không vui tí nào! Theo đánh giá thường niên của Ngân sách Carbon Toàn cầu (Global Carbon Budget - GCB), lượng khí thải carbon từ hoạt động của con người năm nay sẽ tiếp tục tăng và đạt đỉnh mới, mặc dù đã đổ tiền vào công nghệ xanh và nhiều biện pháp giảm phát thải rồi.
Đây chính là hồi chuông cảnh báo cực mạnh về tình trạng nóng lên toàn cầu, đồng thời cho thấy mục tiêu giữ nhiệt độ Trái Đất không tăng quá 1,5 độ C đang... bay xa dần rồi các bạn ơi
Cụ thể, đến cuối năm 2025, tổng lượng khí thải CO2 toàn cầu dự kiến lên tới 38,1 tỷ tấn, tức tăng thêm 1,1 phần trăm so với năm trước. Con số này không chỉ phá kỷ lục năm 2024 mà còn tiếp tục chuỗi đạt đỉnh của khí thải carbon khi hoạt động sử dụng than đá, dầu mỏ và khí đốt vẫn chiếm vị trí trung tâm trong nền kinh tế nhiều quốc gia. Từ giao thông vận tải đến sản xuất xi măng, hầu hết các lĩnh vực xài nhiên liệu hóa thạch đều có mức tăng phát thải.
Điều này đặt ra thách thức lớn cho Thỏa thuận Paris, vốn đặt mục tiêu kiểm soát mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới 2 độ C và phấn đấu ở mức 1,5 độ C. Theo các nhà khoa học, lượng carbon mà chúng ta có thể tiếp tục thả thêm mà vẫn giữ được mục tiêu 1,5 độ C giờ đã gần cạn rồi. GCB cho biết chỉ còn khoảng 170 tỷ tấn CO2 có thể phát thải thêm trước khi ngưỡng an toàn bị phá vỡ, và với tốc độ hiện tại thì con số đó sẽ hết sạch trước năm 2030 thôi!
Còn đáng lo hơn nữa là nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature cho thấy khả năng hấp thụ carbon của các bể chứa tự nhiên như rừng và đại dương đang suy giảm. Các bể chứa carbon đóng vai trò như phanh xe vậy, hấp thụ nhiều CO2 hơn lượng chúng thải ra. Nhưng biến đổi khí hậu đã khiến các hệ thống này hoạt động kém hiệu quả hơn rồi.
Giáo sư Pierre Friedlingstein thuộc Viện Hệ thống Toàn cầu Exeter nhận định biến đổi khí hậu đang trực tiếp làm giảm khả năng hấp thụ nước của đất liền và đại dương, kéo theo sự suy yếu của các bể chứa carbon tự nhiên. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy Trái Đất đang "phản dame" trước áp lực khí thải gia tăng và nhắc nhở con người về độ gấp của việc giảm phát thải.
Báo cáo của GCB và dữ liệu của Tổ chức Khí tượng Thế giới đều thống nhất rằng năm 2024 là năm lượng CO2 trong khí quyển đạt mức cao kỷ lục, và năm 2025 có thể tiếp tục xu hướng này. Lượng khí thải gia tăng không chỉ đến từ các quốc gia đang phát triển mà còn từ những nền kinh tế lớn như Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu.
Dự kiến lượng khí thải của Mỹ năm nay sẽ tăng 1,9 phần trăm, trong khi châu Âu tăng 0,4 phần trăm. Nguyên nhân gồm nhu cầu xài than tăng trở lại, nhu cầu điện nội địa của Hoa Kỳ tăng mạnh, hoạt động xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng tiếp tục mở rộng, và sản lượng điện gió và thủy điện ở châu Âu giảm sút.
Trong bối cảnh nhiều nơi cố gắng thúc đẩy năng lượng tái tạo, những con số này được ví như một cú tát vào kỳ vọng phục hồi khí hậu. Nhiều công nghệ mới đã được kỳ vọng sẽ mang đến sự chuyển biến lớn, từ hydro xanh đến xi măng ít phát thải. Nhưng thực tế cho thấy tiến độ không nhanh như mong muốn và lượng phát thải toàn cầu vẫn tiếp tục tăng.
Nhưng mà... vẫn có tin vui đó nha!
Dù vậy, bức tranh toàn cầu không hoàn toàn u ám đâu. Báo cáo GCB cũng ghi nhận những dấu hiệu tích cực nè. Trung Quốc, quốc gia chiếm 32 phần trăm lượng khí thải CO2 toàn cầu, đã giảm tốc độ tăng phát thải đáng kể rồi đó!
Mức tăng 0,4 phần trăm của nước này thấp hơn nhiều so với trung bình tăng hàng năm trong thập kỷ qua. Điều này cho thấy sự chuyển dịch của Trung Quốc sang năng lượng sạch, bao gồm điện mặt trời, điện gió và xe điện, đang bắt đầu có hiệu quả rõ rệt rồi đấy.
Ấn Độ, quốc gia phát thải lớn thứ ba thế giới, cũng được dự báo có mức tăng 1,4 phần trăm, thấp hơn các năm trước. Trong khi đó, có tới 35 quốc gia đã cắt giảm phát thải CO2 trong suốt thập kỷ qua mà vẫn duy trì được tăng trưởng kinh tế ngon lành. Đây là bằng chứng quan trọng cho thấy việc giảm khí thải và phát triển kinh tế hoàn toàn có thể đi cùng nhau nếu có chính sách phù hợp!
Tuy nhiên, tiến bộ này vẫn chưa đủ để đáp ứng yêu cầu cấp bách của mục tiêu khí hậu. Nhiều quốc gia trong số 35 nước trên, bao gồm cả Hoa Kỳ, tuy giảm phát thải trong 10 năm qua nhưng vẫn có mức tăng trở lại trong năm nay. Điều này cho thấy sự thiếu ổn định trong chính sách và nỗ lực giảm phát thải, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các biện pháp nhất quán thay vì thay đổi theo chu kỳ kinh tế hoặc chính trị.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia nhấn mạnh rằng còn rất nhiều việc phải làm để ổn định khí hậu toàn cầu. Giảm tốc độ phá rừng, đặc biệt ở các khu vực hấp thụ carbon quan trọng như rừng mưa Amazon, đã mang lại một số kết quả tích cực.
Nhưng điều này chỉ mới là bước đầu thôi nha. Hầu hết các quốc gia sẽ phải điều chỉnh sâu rộng hoạt động sản xuất và tiêu thụ năng lượng trong những năm tới, bao gồm loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh năng lượng tái tạo và cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng trên mọi lĩnh vực.
Nguồn: genk.vn