Hẳn là bạn đã từng thấy bức ảnh huyền thoại của 4 anh Beatles đi qua vạch sang đường chứ? Đó chính là bìa album Abbey Road đấy! Và nhờ tấm hình này mà studio Abbey Road đã trở thành một trong những cái tên đình đám nhất thế giới luôn Không chỉ riêng Abbey Road đâu nhé, những studio khác như Sun Records, Muscle Shoals, Motown, Electric Lady, Trident hay Sunset cũng nổi như cồn nhờ những bản hit bất hủ được tạo ra tại đó. Từ đây có thể thấy studio thu âm quan trọng như thế nào trong hành trình tạo nên một tác phẩm thành công rồi đó!
Riêng Electric Lady Studio thì phải gọi là "xịn xò" luôn nha - có cả kỹ sư tay nghề cao plus dàn thiết bị được chăm sóc cẩn thận từng ngày
Mà bạn biết không, Rolling Stones còn đặt tên một bài hát để tôn vinh Chess Records Studio đấy, còn Sonic Youth thì đặt tên album thứ 12 là Murray Street để cảm ơn Echo Canyon Studio (New York) nữa. Tình cảm quá đi thôi!
Quay ngược thời gian một chút, các studio thu âm bắt đầu mọc lên ở các thành phố lớn từ thời Chiến tranh thế giới thứ nhất. Lúc đó nghệ sĩ phải biểu diễn trực tiếp rồi được thu lại trên đĩa master luôn. Breakthrough lớn nhất thập kỷ đó chính là khi microphone và amplifier có thể mix chung thành một tín hiệu đồng nhất. Victor, Colombia và HMV là những studio tiên phong áp dụng phương pháp này, từ đó phát triển thành quy trình thu âm như bây giờ.
Sang những năm '30, các công ty thu âm tập trung vào làm soundtrack cho phim. Nhưng đến những năm '40, họ chuyển hướng sang sản xuất nhạc chất lượng cao khi định dạng băng từ và nhựa chịu nhiệt cho thấy khả năng nâng cấp âm thanh đỉnh của chóp Các tên tuổi như RCA, Decca, Universal Recording Corporation và Columbia Records bắt đầu nghiên cứu kỹ thuật thu âm riêng, kèm theo đó là sự xuất hiện của Radio Recorders, Gotham Studios hay The Barn sau chiến tranh.
Pioneer Bill Putnam chính là người đầu tiên sử dụng kỹ thuật thu âm băng từ và multi-track để tạo hiệu ứng reverb và over-dub cho các bản thu. Còn Hazard "Buzz" Reeves thì được mệnh danh là người cách mạng hóa stereo hi-fi, đồng hành cùng Norman Granz (founder của Verve Records) và tạo nên các bản thu jazz huyền thoại như Charlie Parker With Strings.
Album của Charlie Parker được thu từ 1949~1950 với định dạng LP 33 1⁄3rpm, chất lượng âm thanh ngon hơn nhiều nhờ kỹ thuật thu âm đã tiến bộ vượt bậc so với trước đó rồi!
Ngày 3/1/1950, Sam Phillips - một DJ kiêm kỹ sư âm thanh chuyên "săn" tài năng mới - đã mở dịch vụ Memphis Recording Service cho các nghệ sĩ nghiệp dư. Từ đây, ông phát hiện ra các tài năng như Howlin' Wolf và BB King, biến studio nhỏ của mình thành "cái nôi" của nhạc rock và R&B Gọi là studio cho oách thế thôi chứ thật ra diện tích không quá rộng, chỉ có bàn mix portable Presto với máy thu băng từ nghiệp dư Crestwood và Bell.
Sau 14 tháng hoạt động, Memphis Recording Service bắt đầu "ăn nên làm ra" khi thu âm Jackie Brenston And His Delta Cats (Ike Turner) với Rocket 88 - một trong những bản thu rock'n'roll đầu tiên trong lịch sử. Năm 1952, Phillips ra mắt label riêng Sun Records và tìm thấy loạt tài năng khủng như Elvis Presley, Jerry Lee Lewis, Roy Orbison, Carl Perkins và Johnny Cash. Phillips là bậc thầy phối âm và âm thanh độc đáo của Sun Records đều đến từ đôi tai thiên tài cùng cách sử dụng hiệu ứng thu âm siêu sáng tạo của Sam Phillips.
Sun Records cũng là nơi tạo ra các bản hit như Blue Moon Of Kentucky của Elvis Presley, và đáng nhớ nhất là màn biểu diễn huyền thoại của "Bộ tứ Triệu đô" Presley, Perkins, Lewis và Cash Tuy nhiên Sun Records gặp khó khăn vì hệ thống phân phối còn sơ sài nên không cạnh tranh được với các "ông lớn". Cuối năm 1956, RCA mua lại hợp đồng của Elvis Presley từ Phillips với giá $35.000. Sun Studio giờ đã thành điểm check-in du lịch hot và vẫn cung cấp dịch vụ thu âm vào ban đêm nhé!
Cũng trong năm Presley rời Sun Records, Capitol Records hoàn thành tòa tháp Capitol Tower cao 13 tầng - một trong những landmark của Los Angeles. Capitol Tower do Louis Naidorf thiết kế với kiểu dáng như chồng đĩa xếp lên nhau, có cả đèn nháy với thông điệp Hollywood bằng mã Morse code luôn á Capitol Records là cái nôi của các tác phẩm nổi tiếng từ Frank Sinatra, Bobbie Gentry, Peggy Lee, Nat "King" Cole, Glen Campbell hay The Kingston Trio.
Capitol Tower còn nổi tiếng với các "phòng echo" do chính tay guitar huyền thoại Les Paul thiết kế. Những phòng này cho hiệu ứng reverb lên đến 5 giây, tạo ra các tác phẩm độc đáo như Good Vibrations (The Beach Boys). Nhà sản xuất Phil Ramone còn nhận xét: "Nghệ sỹ hình như chơi hay hơn khi thu âm ở Capitol Towers" đấy! Để tự quảng bá, Capitol cho ra mắt bộ phim quảng cáo năm 1958 với lời thoại của Tennessee Ernie Ford. Trong phim nhấn mạnh nhiều về kỹ thuật bày trí phòng thu bằng panel gỗ và fibreglass để giải thích phương pháp triệt tiêu nhiễu âm trong studio.
Năm 1959 khi Capitol đang thu thêm 2 album của Sinatra thì cũng là lúc Blue Note Records được xây dựng và chính thức hoạt động. Studio này nổi danh với các ấn phẩm cao cấp từ nghệ sĩ danh tiếng như Horace Silver, Art Blakey, Joe Henderson và Antonio Carlos Jobim. Rudy Van Gelder, founder của Blue Note Records, được biết đến như một kỹ sư âm thanh đa tài từ còn rất trẻ. Theo Van Gelder, không khí làm việc ở phòng thu là cực kỳ quan trọng để có thể cho ra đời những tác phẩm chất lượng cao nhất. Mục tiêu của ông là giúp các nghệ sĩ thu được âm thanh đúng với những gì họ muốn truyền tải đến thính giả
Bạn có biết những nhà thờ xưa với kiến trúc độc đáo cũng có thể biến thành studio thu âm không? Columbia Records 30th Street Studio được tu bổ và xây dựng trên kiến trúc của một nhà thờ Armenian với trần nhà siêu cao. Decca Records trong những năm '40 cũng từng thuê lại Pythian Temple - nơi trước đây là điểm tụ họp của các hiệp sĩ Pythias. Tại đây đã sinh ra các tác phẩm để đời của Louis Jordan, Billie Holiday và Buddy Holly, hay Bill Haley And His Comets, và cả Lady Gaga nữa đấy! ️
RCA còn có một chi nhánh khác là RCA Studio B đặt tại Nashville năm 1957. Studio này thu âm các tác phẩm của The Everly Brothers và Presley, được biết đến như một biểu tượng âm nhạc với cái tên "Nashville Sound" do có cách trình bày vocal và tiếng dây đàn cực kỳ độc đáo. RCA Studio B thu âm khoảng 35.000 tác phẩm, trong đó có hơn 1.000 bài hát thành hit trên bảng xếp hạng Billboard. Impressive phết đúng không!
Vào cuối những năm '50, các điều luật hạn chế nhập khẩu được nới lỏng giúp các công ty thu âm đang phát triển của Anh như Pye và Phillips tạo thêm dấu ấn trên thị trường, nhất là khi họ giới thiệu các kỹ thuật thu âm mới như thu âm multi-track.
Nhìn chung, lịch sử các studio thu âm có thể chia thành 2 giai đoạn: trước và sau những năm '60. Vào thời điểm 1965~1967, các studio chuyển dần từ nơi hoạt động đơn thuần cho nghệ sĩ thành các trung tâm nghệ thuật. Vai trò của các nhà sản xuất cũng thay đổi và chú trọng vào mô hình quản lý hơn. Hình thức thu âm multi-track phát triển mạnh mẽ từ 8-track lên 16-track (khoảng năm 1969). Trong những năm đầu 2000, thu âm 32-track đã trở thành chuẩn mực rồi ️
Nguồn: tinhte.vn