Sáng 9/9 vừa rồi, Nhà hát Thành phố chứng kiến một buổi tọa đàm cực "xịn xò" về chuyện làm phim gắn với du lịch và bảo tồn di sản. Sự kiện do Sở VH-TT TPHCM phối hợp với Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) và Công ty BHD tổ chức, lấy ví dụ từ bộ phim "Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh" để bàn về cơ hội phát triển điện ảnh cho Sài Gòn - thành phố vừa được UNESCO công nhận là Thành phố sáng tạo Điện ảnh
Khi lịch sử "comeback" trên màn bạc
Các bác trong ngành không chỉ bàn về chuyện sáng tạo nghệ thuật đơn thuần, mà còn nhắm đến việc xây dựng cả một hệ sinh thái điện ảnh hoàn chỉnh: từ phim trường, nhân lực, công nghệ, giáo dục, du lịch cho đến chính sách và kết nối quốc tế luôn nha!
Nghe thì có vẻ "ez" nhưng thực tế làm phim lịch sử khó vô cùng đó! Bà Ngô Thị Bích Hạnh - đại diện BHD (nhà sản xuất "Hộ linh tráng sĩ") chia sẻ rằng trở ngại lớn nhất chính là... thiếu tài liệu trực quan về thế kỷ X
Để giải quyết "nan đề" này, ekip đã phải tổ chức cả một hội thảo tại Ninh Bình, hội tụ đủ mọi "cao thủ": sử gia, chuyên gia cổ phục, nhà làm phim, nhà thiết kế và cả những người làm chính sách văn hóa. Từ những mảnh ghép tư liệu ít ỏi, họ đối chiếu với các giai đoạn trước sau để xây dựng một không gian thế kỷ X vừa có cơ sở lịch sử, vừa "ăn ảnh" trên màn ảnh hiện đại
Nhà nghiên cứu văn hóa Phan Thanh Nam thì cho rằng khó khăn nhất là thiếu tư liệu trực quan - kiểu không biết người xưa mặc gì, dùng đồ gì, sống thế nào. Còn họa sĩ Cao Việt Nguyễn thừa nhận tuy dữ liệu về thời nhà Đinh ít thật, nhưng không có nghĩa là bó tay!
Bí quyết ở đây là phải đối chiếu các giai đoạn lịch sử để nhận diện sự phát triển của hoa văn, chất liệu, hình thức. Từ đó tạo nền tảng cho quá trình sáng tạo. Quy trình này được chuyển giao liên tục: từ sử học → họa sĩ → nhà thiết kế cổ phục → nhà thiết kế thời trang. Mỗi người một vai, nhưng mục tiêu chung là: phải "chuẩn" lịch sử mà vẫn phải "sống" trên màn ảnh, đẹp hơn và hiện đại hơn
Nhà thiết kế Mai Lâm nhấn mạnh ranh giới quan trọng nhất: tuyệt đối không được vượt ra ngoài nền tảng văn hóa và lịch sử. Trong giới hạn đó thì cứ thoải mái sáng tạo. "Tôn trọng đúng tư liệu về phom dáng, chất liệu, hoa văn, màu sắc và phong thái; từ đó chuyển hóa thành ngôn ngữ thị giác hiện đại, sống động" - Mai Lâm chia sẻ.
Nghệ sĩ Sĩ Hoàng cũng "chốt" luôn: phục trang lịch sử phải "đúng" trước, rồi mới "sống" sau!
Xây dựng hệ sinh thái điện ảnh "đỉnh của chóp"
Nếu như miền Bắc có lợi thế về cảnh quan và di sản phù hợp với phim cổ trang, thì TPHCM lại "flex" được hệ sinh thái sản xuất mạnh mẽ: đông đảo người sáng tạo, nhiều doanh nghiệp, dịch vụ hậu kỳ chất lượng và nguồn nhân lực chuyên môn dồi dào
Thực tế từ "Hộ linh tráng sĩ" cho thấy: dù bối cảnh chính ở Ninh Bình, nhưng văn phòng sản xuất, hậu kỳ và hơn 80% nhân sự lại đến từ Sài Gòn đó nha!
TS Nguyễn Thị Hậu (Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử TPHCM) cho rằng thành phố cần hệ thống phim trường chuyên nghiệp để bổ sung cho yếu tố cảnh quan. Nhưng quan trọng hơn, điện ảnh phải đến được với đời sống người dân. Khi người dân cảm thấy những không gian, cảnh quan trong phim thuộc về chính mình, họ sẽ kết nối và đồng hành mạnh mẽ hơn
Lãnh đạo Sở VH-TT TPHCM cho biết thành phố đang cụ thể hóa các cam kết với UNESCO sau khi gia nhập Mạng lưới Thành phố sáng tạo. Một trong những bước đi đầu tiên là sáng kiến "Kiến tạo điện ảnh trong học đường", giúp các bạn học sinh tiếp cận và hiểu ngôn ngữ điện ảnh từ sớm
Khi khán giả được "nuôi dưỡng" từ nhỏ, điện ảnh vừa là sản phẩm giải trí, vừa là một phần của đời sống văn hóa. Thành phố cũng hướng đến việc tháo gỡ các thủ tục hành chính rườm rà. Mô hình văn phòng một cửa hỗ trợ điện ảnh sẽ là đầu mối để support các hoạt động sản xuất phim.
Những "insight" từ các chuyên gia
NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy (Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM) cho biết TPHCM đã xúc tiến nhiều chương trình hợp tác quốc tế, kết hợp giữa văn hóa và du lịch. Mục tiêu là từ nguồn tài nguyên văn hóa, tạo ra sản phẩm văn hóa - du lịch chất lượng, đáp ứng nhu cầu của người dân và đưa TPHCM trở thành điểm đến trong mạng lưới toàn cầu
Bà Phạm Thị Thanh Hường (Trưởng Ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam) nhấn mạnh TPHCM có nhiều cơ hội khai thác nguồn lực quốc tế từ mạng lưới 26 Thành phố sáng tạo Điện ảnh trên thế giới. Nguồn lực này bao gồm cả tài chính, kinh nghiệm sản xuất, phát triển thị trường, nhân lực, công nghệ và các ngành công nghiệp hỗ trợ.
Với vị thế mới sau khi mở rộng không gian phát triển, thành phố có thể nghiên cứu và thử nghiệm những chính sách phù hợp hơn, tạo điều kiện cho các dự án đồng sản xuất quốc tế. Điều này không chỉ thu hút vốn mà còn thu hút người tài, công nghệ, kinh nghiệm, giúp điện ảnh TPHCM tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu
Tóm lại: di sản là nguồn chất liệu, điện ảnh là phương thức sáng tạo, du lịch là kênh lan tỏa, giáo dục là nền tảng hình thành công chúng, còn kết nối quốc tế sẽ mở rộng thị trường. Đó chính là công thức để danh hiệu Thành phố sáng tạo điện ảnh chuyển hóa thành giá trị thực cho đời sống văn hóa và kinh tế của TPHCM!
Nhà thiết kế Sĩ Hoàng kết lại bằng một câu "chất": "Không làm mới bằng cách thay đổi bản chất của di sản, mà làm mới bằng cách khơi dậy những giá trị vốn có của nó. Lịch sử cung cấp chiều sâu, còn sáng tạo đem lại sức sống"
Nguồn: tiin.vn