Group Facebook "Con ghét bố mẹ" với hơn 300k thành viên đang gây bão mạng xã hội, kéo theo loạt tranh cãi về việc giới trẻ "bóc phốt" chuyện gia đình lên mạng. Theo PGS. TS Vũ Thu Trang - Giảng viên khoa Tâm lý học, trường ĐH Sư phạm Hà Nội, đừng vội gắn mác "vô ơn" cho những tâm sự này, nhưng việc được đồng cảm trên mạng cũng chưa chắc đã giải quyết được mớ bòng bong giữa con và bố mẹ đâu nhé!
Cảm giác "con ghét bố mẹ" có phải trend mới hay chỉ là... "món cũ" được dọn lại?
PGS. TS Vũ Thu Trang: Thật ra thì cảm giác "con ghét bố mẹ" thời nào cũng có hết á, chỉ khác ở cách bộc lộ thôi. Ngày xưa chưa có mạng xã hội, những ức ức trong lòng thường được giữ kín hoặc chỉ tâm sự với anh chị em, vài người thân. Những cảm xúc đó ít ai biết, chứ không phải là không có nha; còn giờ thì giới trẻ có thể lên mạng "thổ lộ" với cả nghìn người cùng lúc luôn
Nếu hiểu "con ghét bố mẹ" là conflict do bất đồng quan điểm, nhu cầu giữa hai thế hệ, thì chuyện này tồn tại ở mọi thời đại rồi. Cha mẹ và con đang ở những giai đoạn phát triển khác nhau, với những mối quan tâm khác nhau mà. Khi con lớn lên, bố mẹ học cách thấu hiểu và bình tĩnh hơn với con, khoảng cách thế hệ dần thu hẹp, xung đột cũng giảm dần.
Tuy nhiên, mình có lo ngại nhất định về việc khi xung đột giữa các thế hệ được "đổ" hết lên mạng xã hội, có thể dẫn đến những hệ quả khác so với ngày xưa. Những khó chịu, tổn thương không được con nói với bố mẹ, mà lại được chia sẻ với người lạ - có thể có cùng tâm trạng và hoàn cảnh với con. Nhưng không phải lúc nào cũng là người đáng tin, đủ bình tĩnh, đủ an toàn để support con, chưa chắc con đã đủ bình tĩnh để giải quyết vấn đề với bố mẹ.
Cũng có trường hợp "con ghét bố mẹ" không đơn thuần là generation gap, mà xuất phát từ tổn thương do bị bạo hành, bỏ rơi... Những case này cần cách hỗ trợ phức tạp hơn nhiều
Tại sao được lo đầy đủ về vật chất mà con vẫn "tổn thương"? Có phải là vô ơn?
PGS. TS Vũ Thu Trang: Trẻ cần cả sự chăm sóc về vật chất VÀ tinh thần, cần mối quan hệ gắn bó và an toàn với người thân, đặc biệt là bố mẹ. Vì vậy, đừng nghĩ rằng chăm sóc vật chất = hài lòng về tinh thần nhé. Thậm chí, gắn bó tinh thần trong bối cảnh thiếu thốn vật chất vẫn tạo ra những đứa trẻ khỏe mạnh, hạnh phúc đấy
Như đã nói, từ "ghét" có thể hiểu là không đồng ý, không hài lòng, cũng có thể phản ánh sự tổn thương. Bản thân câu nói "Con ghét cha mẹ" chưa phản ánh sự vô ơn đâu, vì "vô ơn" là đánh giá câu nói này từ góc độ trách nhiệm của con trong mối quan hệ với cha mẹ. Nhưng câu nói này chắc chắn phản ánh sự bất đồng hoặc tổn thương của con rồi. Vì vậy, cha mẹ cần tìm hiểu và điều chỉnh, dù là điều chỉnh mình hay cả điều chỉnh con, đừng vội kết luận đây là vô ơn nha!
Ẩn danh trên mạng: "Safe space" hay bẫy nguy hiểm?
PGS. TS Vũ Thu Trang: Mạng xã hội với tính ẩn danh vừa là môi trường "an toàn", "bảo mật" để trẻ chia sẻ các vấn đề của mình (lưu ý chữ an toàn, bảo mật được đặt trong ngoặc kép vì không trọn vẹn, đầy đủ nghĩa của an toàn, bảo mật trong hỗ trợ nha).
Nhưng cũng tiềm ẩn những nguy cơ:
(1) Trẻ giải tỏa cảm xúc mà không cần chịu trách nhiệm về lời nói của mình vì ẩn danh;
(2) Trẻ có nguy cơ bị lộ thông tin cá nhân và trở thành nạn nhân của bạo lực mạng;
(3) Người hỗ trợ, những người bình luận, phản hồi chia sẻ của trẻ, không có chuyên môn, chưa chắc có năng lực thấu cảm (đồng cảm không có nghĩa là hỗ trợ giải quyết vấn đề đâu), cũng không có trách nhiệm giúp đỡ trẻ như một người bạn ngoài đời.
Vì vậy, trẻ gặp nhiều nguy cơ khi chia sẻ vấn đề của mình trong các hội nhóm trên mạng. Các hội nhóm vẫn có thể đóng vai trò hỗ trợ peer-to-peer nếu được admin quản lý tốt, tiếp cận đúng cách thôi.
Khi cộng đồng mạng ồ ạt tham gia: Nơi hỗ trợ hay "trường xử"?
Có nguy cơ này đấy, nhưng cũng lưu ý rằng, khi cha mẹ tham gia vào các hội nhóm này, tính "an toàn", "bảo mật" của các hội nhóm này giảm đi, trẻ sẽ lại tìm hội nhóm khác thay thế thôi
Chia sẻ trên hội nhóm, có nguy cơ là trẻ gặp những phản hồi tiêu cực, gây ảnh hưởng về tâm lý, nhất là khi trẻ đang ở trạng thái tâm lý không vững vàng. Đây chính là một hình thức bạo lực mạng, để lại nhiều nguy cơ tâm lý cho trẻ đó.
Làm gì để không đến lúc "muộn màng" mới hiểu nhau?
PGS. TS Vũ Thu Trang: Trước tiên, cha mẹ nên nhìn nhận con như một mầm cây đang lớn, có ý kiến, cảm nhận và nhu cầu riêng. Vì vậy, cha mẹ cần bình tĩnh tìm hiểu những chia sẻ của con, không chỉ phản ứng với câu nói surface như "Con ghét cha mẹ", mà cần hỗ trợ dựa trên những chia sẻ sâu hơn: Điều gì khiến con không hài lòng, con mong muốn cha mẹ và mình thay đổi như thế nào.
Dành thời gian với con, lắng nghe con là những bước đầu tiên cha mẹ có thể làm. Cha mẹ cũng nên tìm hiểu thêm về kỹ năng làm cha mẹ trong bối cảnh hiện đại để hiểu hơn tâm lý của con nữa nha
Con cũng nên được dạy về quyền con người, để có quyền "ghét" cha mẹ khi bị bạo hành. Đặc biệt, con cần được dạy kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xã hội và quản lý cảm xúc để biết cách bày tỏ, chia sẻ về bản thân phù hợp với người nghe, hoàn cảnh xã hội.
Ngoài ra, cần hướng tới các kênh hỗ trợ tâm lý cho trẻ ngoài cha mẹ, như họ hàng, bạn bè, thầy cô và tâm lý học đường.
Cảm ơn PGS. TS Vũ Thu Trang đã có những chia sẻ chân thành!
Nguồn: svvn.tienphong.vn