Nền móng phía dưới Onkalo đã ổn định trong ít nhất 1 tỷ năm qua. Các nhà địa chất học cho biết khu vực này sẽ không phải hứng chịu thêm bất kỳ trận động đất nào cho đến tận kỷ băng hà tiếp theo.
Một ngày tháng 10 u ám xám xịt trên Olkiluoto - hòn đảo nằm mãi ngoài khơi phía Tây bờ biển Phần Lan. Chiếc xe lăn chậm rãi để qua một cổng bảo vệ nghiêm ngặt đến mức tưởng đâu khu vực tối mật của S.H.I.E.L.D.
Con đường rải đá dăm khiến lốp xe kêu lạo xạo. Nhưng rồi chiếc xe đột nhiên... biến mất luôn! Chỉ còn tiếng lốp xe vang vọng.
Nghe như phim Marvel phết nhỉ? Nhưng thực ra xe không có tàng hình gì đâu nha. Nó chỉ đang lọt vào một đường hầm được ngụy trang cực kỳ tinh vi dưới bóng rừng thôi.
Ngay phía đầu đường hầm, có một anh đang chờ sẵn. "Chào mừng đến với Onkalo", anh nói. Antti Mustonen là một nhà địa chất học đang làm việc ở đây, Onkalo trong tiếng Phần Lan có nghĩa là "một cái hốc" hay "một cái hố" đấy.
Đường hầm này được xây để chôn vĩnh viễn những thanh nhiên liệu đã "hết date" từ các lò phản ứng hạt nhân ở Phần Lan. Hiểu nôm na là đây chính là "nghĩa trang" cho vật liệu hạt nhân - bãi xử lý chất thải phóng xạ vĩnh viễn đầu tiên trên thế giới luôn!
Chiếc ô tô chui vào một đường hầm được giấu kín dưới bóng rừng ở Olkiluoto. Nó đang đi xuống khu hầm mộ vĩnh viễn dành cho chất thải hạt nhân đầu tiên trên thế giới.
Chiếc xe chở Mustonen tiếp tục hành trình đi xuống sâu dưới lòng đất, qua các lối rẽ được chỉ dẫn bằng đèn báo hiệu. Nó dừng lại ở một buồng rộng, nơi có các bức tường được gia cố bằng bê tông phun.
Đây chính là hầm mộ, hiện vẫn còn trống rỗng, nhưng chỉ vài năm nữa thôi, những thanh nhiên liệu "hết hạn sử dụng" đầu tiên sẽ được đưa tới đây để "an nghỉ". Chúng sẽ được bọc trong những chiếc thùng đồng khổng lồ, cao bằng con hươu cao cổ luôn nha!
Các thanh nhiên liệu sẽ được thả bằng cần cẩu từ trên xuống, sau đó sẽ được tiếp nhận bằng robot tự động. Con người ở đây? Hiếm lắm bạn ơi.
Những robot sau đó sẽ kéo thanh nhiên liệu vào một trong những hầm mộ như thế này. Ở dưới Onkalo có tới hàng chục đường hầm xử lý chất thải phóng xạ đang được xây dựng giống như tổ kiến vậy.
Onkalo có tới hàng chục đường hầm tiêu hủy chất thải phóng xạ đang được xây dựng giống như mô hình tổ kiến.
Trong một đường hầm đang được xây dựng, Mustonen giải thích qua tiếng ồn ào của quạt thông gió, giữa mùi bụi đá và mùi thuốc nổ còn sót lại trong không khí. Dưới chân anh là bùn và nước - thứ mà không được phép có trong những hầm mộ hạt nhân như thế này.
Nhưng Mustonen nói đó là do quá trình xây dựng chưa hoàn tất, bùn và nước sau đó sẽ được dọn sạch sẽ. Không những vậy, sau khi những chiếc hòm đồng được chôn xuống (mỗi boong-ke chứa được từ 30-40 hòm), chúng sẽ được bọc thêm bentonit - một loại đất sét hút nước cực xịn.
Cuối cùng, bê tông sẽ được đổ xuống để bịt kín tất cả lại. Hầm mộ sẽ được niêm phong trong ít nhất 100.000 năm, và mọi thứ sẽ được giữ yên như vậy, không bị xáo trộn ngay cả khi khí hậu có ấm lên hay kỷ băng hà tiếp theo có xảy ra trên bề mặt hành tinh. Tưởng tượng mà xem - 100.000 năm đó!
"Ngay tại đây, trong nền đá gốc ổn định nhất của Phần Lan, sâu xuống 430 mét dưới lòng đất và 420 mét dưới mực nước biển. Đó sẽ là địa điểm chôn cất tận cùng", Mustonen nói.
Ngay tại đây, trong nền đá gốc ổn định nhất của Phần Lan, sâu xuống 430 mét dưới lòng đất và 420 dưới mực nước biển. Đó sẽ là địa điểm thải loại tận cùng.
Phần Lan hiện đang là quốc gia đi tiên phong trong mục tiêu giảm phát thải carbon về 0, và họ đang vận động các quốc gia khác trong Liên minh Châu Âu (EU) cùng làm điều đó. Để làm gương, đất nước này đang đẩy mạnh sản xuất điện không phát thải, trong đó năng lượng hạt nhân rất được chú trọng.
Hai trong số bốn lò phản ứng hạt nhân của Phần Lan được đặt trên đảo Olkiluoto. Đến cuối năm nay, họ sẽ có thêm một nhà máy hòa lưới điện quốc gia và tăng tỷ lệ điện hạt nhân lên 40% sản lượng điện của toàn đất nước.
Tuy nhiên, mặc dù điện hạt nhân không phát thải, nó có một nhược điểm lớn nằm ở các thanh nhiên liệu uranium sau khi chúng "hết pin". Khi uranium được khai thác hết và lấy ra khỏi lõi lò phản ứng hạt nhân, chúng vẫn còn nóng và có tính phóng xạ cao ngất.
Trước đây ở Phần Lan, các thanh nhiên liệu này sẽ được giữ trong các bể nước, nơi chúng mất hàng chục năm để nguội đi và giảm phóng xạ. Một số quốc gia khác nhúng các thanh nhiên liệu vào thùng "bảo quản khô" bằng bê tông và thép dày.
"Nhưng để như vậy không an toàn - thảm họa chắc chắn sẽ xảy ra thôi", Budhi Sagar, một chuyên gia hạt nhân tại Viện Nghiên cứu Tây Nam, Hoa Kỳ cho biết. Các kho lưu trữ trên bề mặt đất dễ bị tai nạn, rò rỉ hoặc bị bỏ quên. Nếu lưu trữ chất thải hạt nhân ở đó thì vẫn rất nguy hiểm.
Nguồn: soha.vn