Nền móng phía dưới Onkalo đã ổn định trong ít nhất 1 tỷ năm qua. Các nhà địa chất học cho biết khu vực này sẽ không phải hứng chịu thêm bất kỳ trận động đất nào cho đến tận kỷ băng hà tiếp theo.
Một ngày tháng 10 xám xịt lạ thường ở Olkiluoto - hòn đảo nằm lặng lẽ ngoài khơi bờ biển phía Tây của Phần Lan. Một chiếc xe đang lăn bánh chầm chậm, tiến đến cổng an ninh được canh gác nghiêm ngặt như trong phim hành động ý
Con đường rải đá dăm khiến lốp xe kêu răng rắc. Nhưng đột nhiên... xe biến mất luôn! Chỉ còn tiếng lốp xe vang vọng lại. Wait what???
Nghe giống plot twist trong phim Marvel phết nhỉ? Nhưng thực ra xe không hề có tàng hình gì đâu nha. Nó chỉ đang chui vào một đường hầm siêu kín được ngụy trang dưới tán rừng thôi.
Ngay đầu đường hầm, một anh đang đứng đợi sẵn. "Chào mừng đến với Onkalo", anh ấy nói. Antti Mustonen - một nhà địa chất học đang làm việc tại đây giải thích rằng "Onkalo" trong tiếng Phần Lan có nghĩa là "cái hố" hay "cái hốc" gì đó.
Đường hầm này được xây dựng để chôn vĩnh viễn các thanh nhiên liệu đã "hết date" từ các lò phản ứng hạt nhân ở Phần Lan. Nói cho dễ hiểu thì đây chính là "nghĩa trang hạt nhân" đầu tiên trên thế giới - nơi 6.500 tấn chất thải phóng xạ sẽ được an táng trong 10 vạn năm luôn!
Chiếc ô tô chui vào một đường hầm được giấu kín dưới bóng rừng ở Olkiluoto. Nó đang đi xuống khu hầm mộ vĩnh viễn dành cho chất thải hạt nhân đầu tiên trên thế giới.
Chiếc xe chở Mustonen tiếp tục hành trình đi xuống sâu thẳm, qua các khúc rẽ được đánh dấu bằng đèn báo. Nó dừng lại ở một buồng rộng, tường được gia cố bằng bê tông phun cực chắc chắn.
Đây chính là "hầm mộ" đó! Hiện tại nó vẫn còn trống trơn, nhưng chỉ vài năm nữa thôi, những thanh nhiên liệu đầu tiên sẽ được đưa xuống đây để an táng. Chúng sẽ được bọc trong những chiếc thùng đồng khổng lồ, cao bằng con hươu cao cổ luôn á!
Các thanh nhiên liệu sẽ được thả xuống bằng cần cẩu, rồi robot tự động sẽ đón nhận. Con người ở đây? Gần như không có nha!
Những robot này sẽ kéo thanh nhiên liệu vào một trong những "phòng chôn" đặc biệt. Dưới Onkalo có hàng chục đường hầm đang được xây dựng, trông như tổ kiến ấy!
Onkalo có tới hàng chục đường hầm tiêu hủy chất thải phóng xạ đang được xây dựng giống như mô hình tổ kiến.
Trong một đường hầm đang thi công, Mustonen phải giải thích lớn tiếng vì tiếng quạt thông gió ồn quá trời. Không khí đầy bụi đá và mùi thuốc nổ còn sót lại. Dưới chân toàn bùn lẫn nước - thứ mà lẽ ra không được phép có trong "nghĩa trang hạt nhân" này.
Nhưng Mustonen bảo đó là do đang xây dựng dở nên vậy thôi, sau này sẽ dọn sạch sẽ hết. Và khi những chiếc hòm đồng được chôn xuống (mỗi boong-ke chứa được 30-40 hòm), chúng sẽ được bọc thêm lớp bentonit - một loại đất sét siêu thấm nước.
Cuối cùng, bê tông sẽ được đổ kín để niêm phong tất cả lại. Hầm mộ sẽ được khóa chặt trong ít nhất 100.000 năm! Mọi thứ sẽ yên ổn như vậy, dù khí hậu có nóng lên hay kỷ băng hà tiếp theo có ập đến đi nữa cũng không ảnh hưởng gì.
"Ngay tại đây, trong nền đá gốc ổn định nhất của Phần Lan, sâu 430 mét dưới lòng đất và 420m dưới mực nước biển. Đó sẽ là địa điểm xử lý cuối cùng", Mustonen chia sẻ.
Ngay tại đây, trong nền đá gốc ổn định nhất của Phần Lan, sâu xuống 430 mét dưới lòng đất và 420 dưới mực nước biển. Đó sẽ là địa điểm thải loại tận cùng.
Vấn đề "bí hơi" với năng lượng hạt nhân
Phần Lan hiện đang dẫn đầu trong cuộc đua giảm phát thải carbon về 0, và họ đang kêu gọi các nước EU khác cùng tham gia. Để làm gương, đất nước này đang cố gắng sản xuất điện sạch, trong đó năng lượng hạt nhân được đặc biệt quan tâm.
Hai trong bốn lò phản ứng hạt nhân của Phần Lan nằm trên đảo Olkiluoto. Đến cuối năm nay, họ sẽ có thêm một nhà máy hòa lưới và tăng tỷ lệ điện hạt nhân lên 40% tổng sản lượng điện của cả nước luôn!
Tuy nhiên, dù điện hạt nhân không phát thải nhưng nó có một "cái giá phải trả" khá nặng nề - đó là các thanh nhiên liệu uranium sau khi hết hạn sử dụng. Khi uranium được dùng hết và lấy ra khỏi lõi lò phản ứng, chúng vẫn còn nóng và phóng xạ cực mạnh.
Trước đây ở Phần Lan, các thanh nhiên liệu này được ngâm trong bể nước, mất hàng chục năm để nguội và giảm phóng xạ. Một số nước khác cho vào thùng "bảo quản khô" bằng bê tông và thép dày cộm.
"Nhưng để như vậy không an toàn - thảm họa chắc chắn sẽ xảy ra trong nay mai", Budhi Sagar - chuyên gia hạt nhân tại Viện Nghiên cứu Tây Nam (Mỹ) cho biết. Các kho lưu trữ trên mặt đất dễ bị tai nạn, rò rỉ hoặc bị quên lãng. Nếu cứ để chất thải hạt nhân ở đó thì vẫn nguy hiểm lắm!
Sagar kể ngay lúc này nguồn nước ngầm ở Hanford, tiểu bang Washington đang bị ô nhiễm do các bể chứa chất thải cũ của Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) bị rò rỉ. Đây chính là những lò phản ứng plutonium đầu tiên của Mỹ phục vụ sản xuất vũ khí hạt nhân.
Các thanh nhiên liệu hết hạn được "bảo quản khô" bằng bê tông và thép dày. Nhưng chúng vẫn có nguy cơ bị rò rỉ nếu còn xuất hiện trên mặt đất.
Nguồn: soha.vn