Ung thư gan là một trong những căn bệnh ung thư phổ biến nhất hiện nay, nhưng vấn đề là ở giai đoạn đầu, nó lại cực kỳ khó "bắt thóp"
Những thông tin dưới đây được chia sẻ bởi TS. BS Nguyễn Ngọc Cương - Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Can thiệp điện quang, Bệnh viện Đại Học Y Hà Nội, nên các bạn yên tâm là chuẩn xác 100% nha!
Theo các nghiên cứu cho thấy, phần lớn bệnh nhân đến khám khi ung thư gan đã ở giai đoạn muộn rồi, lúc này việc điều trị trở nên khó khăn gấp bội. Vì thế, phát hiện sớm là must have, nhưng làm sao để "catch" được căn bệnh này từ sớm?
## 1. Case thật 100% khiến ai cũng phải suy ngẫm
Anh bệnh nhân 49 tuổi, bị xơ gan do virus viêm gan B. Điểm đặc biệt là anh này siêu chăm chỉ đi khám định kỳ 3 tháng/lần luôn đó, nhưng khối u vẫn bị bỏ sót và chỉ được phát hiện khi đã muộn rồi.
Story của anh là: tháng 1/2021 anh đi khám tại một bệnh viện ở Hà Nội. Các bác sĩ cho làm xét nghiệm máu, phát hiện chất chỉ điểm ung thư gan tăng nhẹ. Siêu âm bụng chỉ thấy nhu mô gan thô, không thấy khối u nào cả. Được hẹn tái khám tháng 4/2021.
Đến hẹn nhưng do dịch COVID-19 hoành hành, anh không thể đi khám đúng lịch. Tháng 9/2021 anh mới đến được Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Lần này các bác sĩ phát hiện một khối u siêu to khổng lồ ở trung tâm gan, đã xâm lấn vào tĩnh mạch cửa phải. Không thể phẫu thuật triệt để được nữa
Theo research, ung thư gan giai đoạn tiến triển thì thời gian sống thêm của bệnh nhân chỉ tính bằng... tháng thôi các bạn ạ.
Sau khi được chẩn đoán, cả bệnh nhân lẫn các bác sĩ đều đau đầu tìm câu trả lời. Câu hỏi khiến mọi người thắc mắc nhất là: Từ tháng 1/2021 liệu đã có khối u chưa? Hay lúc đó bác sĩ đã bỏ sót trên siêu âm?
Để tìm hiểu vấn đề này, sau khi đọc nhiều tài liệu, các bác sĩ phát hiện có một nghiên cứu gần đây về vai trò của siêu âm trong tầm soát phát hiện sớm khối u gan trên nền bệnh nhân xơ gan.
Theo đó, người bị xơ gan được khuyến cáo đi khám định kỳ để "bắt" được những khối ung thư từ khi còn nhỏ tí xíu. Ung thư gan luôn có xu hướng hình thành và phát triển trên nền gan bệnh mạn tính, nên việc đi khám định kỳ để phát hiện sớm là cực kỳ quan trọng.
Theo các nghiên cứu, ung thư gan giai đoạn sớm nếu điều trị triệt để thì 86.2% khỏi hoàn toàn (sống trên 5 năm) đó nha! Con số này khá impressive đúng không
## 3. Tại sao khám định kỳ mà vẫn miss mất ung thư gan?
Trong quá trình research, câu hỏi đặt ra là: khám bệnh định kỳ bằng gì? Hai "tool" chính là xét nghiệm chất chỉ điểm u và siêu âm gan. Chất chỉ điểm u AFP cao ở khoảng 60% các bệnh nhân ung thư gan giai đoạn sớm. Lưu ý là giá trị AFP được coi là cao có ý nghĩa khi nồng độ trên 400 ng/dl.
Cùng với xét nghiệm, siêu âm luôn được chỉ định cho các lần khám ban đầu về gan. Nhưng vấn đề là trong bệnh lý xơ gan, nhu mô gan nhiều xơ và nhiều nốt gan tân tạo làm cho khối u khó quan sát thấy kinh khủng
Độ nhạy và độ đặc hiệu của siêu âm phát hiện các khối ung thư gan không cao, thậm chí là thấp: độ nhạy từ 42% đến 60% tùy vào nghiên cứu. Gần đây với các máy siêu âm xịn hơn, phối hợp với tiêm thuốc cản âm trong khi siêu âm đã làm cho độ nhạy tăng lên, nhưng nhìn chung vẫn không vượt quá 60% đối với các khối ung thư gan nhỏ.
Như vậy cho thấy, rất có thể ở bệnh nhân trên, việc không phát hiện ra khối u gan ở đầu năm 2021 cũng dễ hiểu vì độ nhạy của siêu âm không cao lắm.
## 4. Vậy tầm soát sớm ung thư gan bằng gì cho chuẩn?
Cộng hưởng từ (MRI) là phương tiện tốt nhất để chẩn đoán các khối u ở gan. Xịn hơn nhiều so với siêu âm và chụp CT gan luôn! MRI cũng rất an toàn, không nhiễm xạ, có thể chụp nhiều lần cho bệnh nhân trong quá trình theo dõi.
Một số nước phát triển đang đề xuất chụp cộng hưởng từ 6 tháng/lần cho các bệnh nhân viêm gan mạn và xơ gan cho đến cuối đời để tránh các bỏ sót đáng tiếc trên siêu âm. Ở nhiều trung tâm tiêu hóa của Pháp, các bệnh nhân đã được chẩn đoán ung thư gan đang theo dõi và điều trị đều được chụp MRI gan 3-6 tháng/lần cho đến cuối đời (nếu không có chống chỉ định).
Tuy nhiên, nhược điểm của MRI là đắt tiền nên nó không được đưa vào khuyến cáo sàng lọc rộng rãi cho cộng đồng
## 5. Tóm lại thì sao?
Việc phát hiện sớm ung thư gan là cực kỳ quan trọng. Trong khi nguyên nhân gây bệnh ung thư gan đến nay theo các nghiên cứu vẫn chưa được xác định rõ và ở giai đoạn đầu ung thư gan thường rất khó phát hiện.
Vậy để chẩn đoán bệnh, với bệnh nhân viêm gan mạn hoặc xơ gan cần:
- Siêu âm tìm kỹ các nốt ở gan, nhất là các nốt giảm âm (hơn 70% ung thư gan giảm âm)
- Tìm càng kỹ càng tốt nha các bạn!
- Đừng quên xét nghiệm bộ ba chẩn đoán ung thư gan sớm: AFP, PIVKA II, AFP L3. Bất kỳ chỉ số nào tăng đều cần nghĩ đến tình huống xấu nhất để tìm kỹ cho bệnh nhân
Nguồn: soha.vn